Đắk Lắk: Đưa chính sách đến gần hơn với đồng bào dân tộc thiểu số

Ông Nguyễn Hoàng Giang - Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Đắk Lắk - trả lời phỏng vấn Báo Kiểm toán. Ảnh: XUÂN HỒNG

Thưa ông, năm 2026, Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Đắk Lắk đã triển khai những giải pháp trọng tâm nào để nâng cao hiệu quả phổ biến, giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý cho đồng bào dân tộc thiểu số?

Trước tiên, phải nói rằng, Đảng, Nhà nước có một chính sách hết sức nhân văn đối với đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Việt Nam là quốc gia đầu tiên có một chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, hay còn gọi tắt là Chương trình 1719 (theo Quyết định số 1719/QĐ-TTg ngày 14/10/2021 của Thủ tướng Chính phủ). Mục tiêu của Chương trình nhằm nâng cao toàn diện các lĩnh vực cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Trước yêu cầu của Trung ương, của tỉnh Đắk Lắk đặt ra đối với dân tộc thiểu số không ngừng được nâng cao về vật chất và tinh thần, trong đó việc tuyên truyền giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý cho đồng bào dân tộc thiểu số là nhiệm vụ trong chương trình mục tiêu quốc gia. Theo đó, Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk hết sức quan tâm đối với công tác tuyên truyền, nhất là sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, thực hiện nhiệm vụ tăng trưởng hai con số và nhiệm vụ giải ngân vốn đầu tư công đạt yêu cầu đề ra.

Để đồng bào dân tộc thiểu số góp phần trong nhiệm vụ chung của tỉnh Đắk Lắk, Sở Dân tộc và Tôn giáo đã tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh triển khai chương trình tuyên truyền cho đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó có hai lĩnh vực, đó là phổ biến giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Thông qua hai nhiệm vụ của công tác tuyên truyền nêu trên, bà con dân tộc thiểu số, đặc biệt là các chức sắc, chức việc, già làng, người có uy tín được trang bị kiến thức của Đảng, Nhà nước về vật chất và tinh thần cũng như những đặc trưng của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Thông qua đó, chính quyền địa phương đồng hành cùng bà con nhân dân, đặc biệt là bà con dân tộc thiểu số không ngừng thay đổi về nhận thức, đặc biệt từ khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 01/7/2025 đến nay.

Đắk Lắk là một tỉnh hết sức đặc thù, có 25% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số. Tỉnh Đắk Lắk có hơn 3,3 triệu người, trong đó có trên 830.000 người là đồng bào dân tộc thiểu số, tỷ lệ rất cao, chiếm 1/4. Ngoài ra, Đắk Lắk cũng là một tỉnh đặc thù khi có gần 1/4 người có đạo, trên 780.000 người dân theo 6 tôn giáo chính trên địa bàn tỉnh.

Bởi vậy, công tác tuyên truyền về chính sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục pháp luật cũng như việc trợ giúp pháp lý luôn luôn được tỉnh quan tâm, chú trọng, triển khai bài bản, để bà con không ngừng nâng cao nhận thức của mình về chế độ chính sách của Đảng, Nhà nước, giúp bà con nhân dân thực hiện đúng chính sách của Đảng, Nhà nước, từ đó tạo sự đồng thuận trong xã hội để đồng hành và xây dựng tỉnh Đắk Lắk ngày càng phát triển, xanh, sạch, đẹp, văn minh, bản sắc.

Trụ sở Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Đắk Lắk. Ảnh: XUÂN HỒNG

Việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã tác động như thế nào đến việc giải quyết các thủ tục liên quan đến đất ở, nhà ở và triển khai các công trình, chính sách chuyển tiếp tại cơ sở, thưa ông?

Đối với việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc cấp đất ở, đất sản xuất, nhà ở cũng có những tác động rất lớn đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Chủ trương cấp đất ở, đất sản xuất, nhà ở cho đồng bào dân tộc thiểu số được chúng ta thực hiện từ rất lâu. 

Từ khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp đến nay, đây là một mô hình mới. Khi xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp, chúng ta phải điều chỉnh về địa giới hành chính, về con người, bỏ cấp huyện và xây dựng một mô hình mới là cấp xã - là sự sáp nhập của nhiều xã thành một xã, rồi sự hòa trộn cán bộ của nhiều xã, của cấp huyện và cả cấp tỉnh. Vì vậy, việc thực hiện cấp đất ở, đất sản xuất, nhà ở cho đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn đầu cũng có những vướng mắc nhất định. Tuy nhiên sau khi ổn định xong tổ chức bộ máy, tỉnh Đắk Lắk bắt tay ngay vào việc thực hiện nhiệm vụ cấp đất ở, đất sản xuất và hỗ trợ nhà ở cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Việc cấp đất ở, đất sản xuất và nhà ở cho đồng bào dân tộc thiểu số có 2 nhiệm vụ: Thứ nhất là thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia 1719, thứ hai là thực hiện Đề án 104 của Chính phủ về phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo đảm an ninh, quốc phòng vùng Tây Nguyên (theo Quyết định số 104/QĐ-TTg ngày 08/12/2023 của Thủ tướng Chính phủ). Hai nhiệm vụ này đều có chung một nhiệm vụ chung, đó là cấp đất ở, đất sản xuất và hỗ trợ nhà ở cho đồng bào dân tộc thiểu số. 

Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk hết sức quyết liệt, từ đó đã xây dựng Kế hoạch số 290/KH-UBND ngày 04/7/2026 của Ủy ban nhân dân tỉnh về việc giao chỉ tiêu giải quyết nhu cầu nhà ở cho người dân tộc thiểu số theo Kế hoạch thực hiện Đề án “Phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo vệ an ninh, quốc phòng địa bàn Tây Nguyên”. Đến nay, kết quả cụ thể dù chưa nhiều, nhưng nó là tiền đề cho năm 2027 và các năm tiếp theo của giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh thực hiện hoàn thiện việc cấp đất ở, đất sản xuất và nhà ở cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Tỉnh Đắk Lắk tỷ lệ hộ nghèo rất cao, trong 3,3 triệu dân thì hiện nay có trên 8% là hộ nghèo. Trong 8% hộ nghèo đa chiều ấy thì có 4,13% hộ nghèo. Trong 4,13% hộ nghèo đó thì có tới 66% là đồng bào dân tộc thiểu số.

Đối với nhiệm vụ, yêu cầu đặt ra trong giải quyết vấn đề giảm nghèo và cấp đất ở, đất sản xuất, vừa qua, tỉnh Đắk Lắk đã ban hành một nghị quyết chuyên đề của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về các giải pháp giảm nghèo và đưa các xã thôn đặc biệt khó khăn ra khỏi vùng đặc biệt khó khăn, trong đó trọng tâm là đồng bào dân tộc thiểu số.

Ngoài ra, Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk đã ban hành Quyết định số 2648/QĐ-UBND ngày 21/8/2026 phê duyệt Đề án Xây dựng và phát triển toàn diện 20 xã điểm vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2026-2030 theo hướng “Kinh tế phát triển - Xã hội văn minh - Quốc phòng, an ninh vững mạnh”, trong đó nội hàm của Đề án là xây dựng các xã xanh, sạch, đẹp, văn minh, bản sắc. Đồng thời, tỉnh cũng triển khai mở rộng trên toàn tỉnh để từng bước xây dựng các địa phương của tỉnh theo mô hình xanh, sạch, đẹp, văn minh, bản sắc, trong đó trọng tâm là vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Hội nghị tuyên truyền phổ biến chính sách pháp luật do Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Đắk Lắk tổ chức. Ảnh: HỒNG PHONG

Giai đoạn 2026-2030, theo ông, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số cần đổi mới như thế nào để nội dung dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện, phù hợp với đặc điểm văn hóa, ngôn ngữ và điều kiện thực tế của từng địa bàn?

Tỉnh Đắk Lắk là vùng có văn hóa đặc trưng, hiện nay có 45 dân tộc cùng sinh sống. Với 45 dân tộc anh em cùng sinh sống, thì văn hóa, phong tục, tập quán hết sức đa dạng và phong phú. Cũng có những phong tục, tập quán tích cực cần phải bảo tồn, phát huy và biến nó thành giá trị kinh tế. Nhưng cũng có những phong tục, tập quán làm trì trệ và nó làm cho đời sống đồng bào dân tộc thiểu số khó khăn. Chẳng hạn các phong tục về luật tục, cúng lễ, ma chay cưới hỏi tốn kém… ảnh hưởng đời sống kinh tế của đồng bào. 

Chính vì vậy, công tác tuyên truyền giáo dục pháp luật giai đoạn tới là một nhiệm vụ hết sức quan trọng và nặng nề. Làm sao để bà con nhận thức và phát huy được những phong tục, tập quán tiến bộ, giữ gìn bản sắc truyền thống và biến bản sắc truyền thống đó thành mô hình phát triển kinh tế. Đồng thời, cũng hạn chế những hủ tục lạc hậu để góp phần phát triển kinh tế xã hội, đảm bảo đời sống tinh thần, vật chất của đồng bào dân tộc thiểu số.

Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Đắk Lắk nhận thức được nhiệm vụ quan trọng đó, cho nên đã tham mưu Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh nhiều chương trình tuyên truyền. Trong đó, có tuyên truyền bằng nhiều thứ tiếng đồng bào dân tộc thiểu số và tuyên truyền theo các đối tượng, các loại hình; và cũng thông qua các tổ chức tôn giáo để vận động bà con giáo dân thực hiện đúng chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; đồng hành cùng địa phương thực hiện nếp sống văn minh trong giai đoạn đổi mới, giai đoạn chuyển mình của đất nước, của dân tộc.