Đảm bảo an toàn hồ, đập mùa mưa bão

Nguy cơ mất an toàn

Với việc quản lý, vận hành 36 hồ, đập, TPHCM hiện là một trong những địa phương có hệ thống hồ chứa nhiều nhất cả nước. Ông Nguyễn Đức Vũ, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi (thuộc Sở NN-MT TPHCM), đánh giá quy mô này đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác quản lý, vận hành. Trong đó, bảo đảm an toàn hồ, đập - nhất là khi mùa mưa bão đang đến - trở thành nhiệm vụ cấp thiết đối với thành phố.

Tháng 8-2026, kết quả đợt kiểm tra một số hồ, đập khu vực phía Đông thành phố cho thấy, hồ Bút Thiền (xã Long Điền) là công trình có dấu hiệu xuống cấp rõ nhất. Tại đây, tràn xả lũ của hồ bị bồi lấp hoàn toàn đến mức không xác định được hiện trạng công trình. Trên mái đập, cây cỏ mọc um tùm, một đoạn dài khoảng 210m bị sạt lở.

Tại hồ Suối Các (xã Hòa Hiệp), nhiều vị trí thấm ở mái hạ lưu và cơ đập; có đoạn thấm kéo dài hàng trăm mét. Tại hồ Sông Hỏa (xã Hòa Hội và xã Xuyên Mộc), hiện tượng thấm được ghi nhận ở mái hạ lưu và trên cơ đập. Những hồ chứa Châu Pha (xã Châu Pha), Minh Đạm (thuộc địa bàn xã Đất Đỏ và xã Long Điền), quá trình kiểm tra cũng ghi nhận các dấu hiệu thấm.

Theo ghi nhận của Chi cục Thủy lợi, trong 36 hồ chứa có 6 hồ từ khi đưa vào sử dụng đến nay chưa thực hiện kiểm định lần đầu.

Phó Chủ tịch UBND TPHCM Bùi Minh Thạnh kiểm tra an toàn hồ chứa Gia Hoét I (xã Bình Giã), tháng 8-2026. Ảnh: LÊ VĂN

Rà soát toàn diện các hồ chứa

Mới đây, đoàn công tác do Phó Chủ tịch UBND TPHCM Bùi Minh Thạnh dẫn đầu đã trực tiếp kiểm tra hồ chứa trên địa bàn thành phố, trong đó có hồ Tầm Bó và Gia Hoét I, thuộc xã Bình Giã.

Tại 2 hồ chứa này có 36 trường hợp vi phạm được ghi nhận, chủ yếu do hành vi lấn chiếm. Trong đó, hồ Tầm Bó có 18 trường hợp vi phạm trên diện tích 14.466m2; hồ Gia Hoét I có 18 trường hợp vi phạm với tổng diện tích 35.718m2, chủ yếu là trồng tiêu, xây tường rào trong lòng hồ.

Qua kiểm tra, đoàn công tác cũng lưu ý đến tình trạng khai thác điện mặt trời trên mặt hồ. Theo báo cáo, hệ thống điện mặt trời hiện phủ hơn 2/3 diện tích hồ Tầm Bó, tương đương hơn 40ha; trong khi hồ Gia Hoét 1, điện mặt trời gần như đã được phủ kín mặt nước.

Trước thực trạng nêu trên, đồng chí Bùi Minh Thạnh yêu cầu các cơ quan chuyên môn khẩn trương rà soát lại toàn bộ hồ chứa trên địa bàn thành phố, nhất là việc cắm mốc ranh giới bảo vệ công trình. Việc cắm mốc không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn mang ý nghĩa pháp lý, là cơ sở xác lập ranh giới quản lý nhà nước đối với hồ chứa. Những hồ chưa cắm mốc hoặc cắm mốc chưa đầy đủ cần sớm triển khai, đồng thời cơ quan chức năng rà soát kỹ các vấn đề liên quan đến cao trình, phạm vi bảo vệ công trình và quyền lợi của người dân sinh sống xung quanh.

Đối với các dự án điện mặt trời trên mặt hồ Tầm Bó và hồ Gia Hoét 1, thành phố sẽ rà soát lại toàn bộ hồ sơ đầu tư và các điều kiện ràng buộc liên quan đến an toàn công trình. Trường hợp việc khai thác ảnh hưởng đến chức năng hồ chứa hoặc tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đập, sẽ được xem xét xử lý theo quy định.

Mùa mưa bão 2026 đang đến, đồng chí Bùi Minh Thạnh yêu cầu chính quyền các địa phương cùng cơ quan chuyên môn chủ động xây dựng phương án ứng phó theo từng tình huống, chuẩn bị đầy đủ lực lượng, phương tiện và vật tư để xử lý kịp thời khi có sự cố xảy ra, không để bị động, bất ngờ.

“Chúng ta không thể nói trước được chuyện gì sẽ xảy ra trong tương lai đối với các hồ chứa này. Trong điều kiện thời tiết ngày càng cực đoan, phải chuẩn bị các phương án ứng phó, tránh xảy ra điều đáng tiếc”, đồng chí Bùi Minh Thạnh nhấn mạnh.