Đảm bảo kế hoạch giải ngân vốn chương trình MTQG trong năm 2026

Diện mạo khu vực miền núi thay đổi từ những dự án thuộc chương trình MTQG.

Ngay sau khi được Trung ương giao vốn vào tháng 7/2026, UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành khẩn trương hoàn thiện thủ tục, trình HĐND tỉnh xem xét, quyết nghị và phân bổ toàn bộ nguồn vốn cho các địa phương trong tháng 9/2026, đạt 100% kế hoạch vốn được giao.

Tuy nhiên, tiến độ chuẩn bị đầu tư và giải ngân hiện chưa đáp ứng yêu cầu. Theo tổng hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường, đến đầu tháng 11/2026, mới có 51/133 xã hoàn thành phê duyệt dự án, giao kế hoạch vốn chi tiết và đang triển khai lựa chọn nhà thầu. Còn 82 xã đang hoàn thiện các thủ tục theo quy định.

Cũng theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, việc giải ngân chậm có nguyên nhân do Trung ương giao vốn tương đối muộn (tháng 7), trong khi đây là năm đầu của giai đoạn mới, nhiều nội dung phải thực hiện theo quy trình, thủ tục đầu tư công. Sau khi giao vốn, các địa phương mới thực hiện được các bước đầu tư, như bố trí vốn đối ứng, khảo sát, lập báo cáo kinh tế - kỹ thuật, phê duyệt dự án, lựa chọn nhà thầu và triển khai thi công. Một số xã, nhất là địa bàn miền núi, thiếu cán bộ chuyên môn có kinh nghiệm về đầu tư công, đấu thầu, quản lý xây dựng và thanh quyết toán, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện.

Tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ

Trước yêu cầu đẩy nhanh giải ngân trong những tháng cuối năm, việc hoàn thành hồ sơ, thủ tục đầu tư và phê duyệt dự án được xác định là khâu trọng tâm, có ý nghĩa quyết định đến khả năng giải ngân nguồn vốn đã phân bổ.

Ngày 7/10/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường ban hành Công văn số 903/VPĐP-KHTH, đôn đốc UBND các xã đẩy nhanh tiến độ giải ngân, yêu cầu hoàn thành hồ sơ, thủ tục đầu tư và phê duyệt dự án, làm cơ sở giao kế hoạch vốn chi tiết và tổ chức thi công.

Cùng với việc đôn đốc, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Tài chính thường xuyên trao đổi với các xã, phường để nắm bắt tình hình, thống nhất cách thức thực hiện các quy trình, thủ tục. Những khó khăn, vướng mắc liên quan đến bố trí vốn đối ứng, lựa chọn đơn vị tư vấn, xác định chủ đầu tư, đơn vị quản lý dự án và lập hồ sơ được hướng dẫn, tháo gỡ cụ thể. Các sở, ngành cũng yêu cầu địa phương chủ động rà soát, lựa chọn những dự án có mặt bằng, đủ điều kiện và khả năng tổ chức thi công để ưu tiên triển khai trước.

Theo chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh tại Thông báo số 562/TB-UBND ngày 2/11/2026, các sở, ngành và địa phương phải tập trung cao độ, phấn đấu đến ngày 30/11/2026 giải ngân đạt 90% kế hoạch vốn được giao và hoàn thành giải ngân 100% trước ngày 31/12/2026. Đây là mục tiêu rất cao trong bối cảnh thời gian còn lại của năm không nhiều, trong khi khối lượng công việc còn lớn.

Để hoàn thành mục tiêu này, vai trò, trách nhiệm của chính quyền cấp xã, nhất là người đứng đầu, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Người đứng đầu chính quyền cấp xã cần trực tiếp chỉ đạo, điều hành, phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm và thường xuyên kiểm tra tiến độ từng dự án; kịp thời xử lý những khó khăn thuộc thẩm quyền, không để vướng mắc kéo dài làm ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Đối với các sở, ngành cấp tỉnh, yêu cầu đặt ra không chỉ dừng lại ở hướng dẫn, đôn đốc mà phải chủ động phối hợp, đồng hành với cơ sở, kịp thời giải đáp và tháo gỡ những khó khăn phát sinh. Việc hướng dẫn cần cụ thể, thống nhất, giúp cấp xã nắm chắc quy trình, thủ tục, hạn chế tình trạng phải điều chỉnh, bổ sung hồ sơ nhiều lần.

Lựa chọn dự án sát nhu cầu, bảo đảm khả năng thực hiện

Bên cạnh yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, tính thiết thực và khả thi của các dự án cũng cần được đặc biệt coi trọng. Các công trình thuộc chương trình MTQG chủ yếu có quy mô nhỏ, phân bố đến từng xã, thôn, bản, tập trung giải quyết những nhu cầu cấp thiết về hạ tầng giao thông, thủy lợi, thiết chế văn hóa và các điều kiện phục vụ đời sống dân sinh.

Do đó, việc lựa chọn dự án, bố trí vốn phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của người dân, bảo đảm đúng đối tượng, đúng nội dung hỗ trợ; đồng thời tính toán kỹ các điều kiện về mặt bằng, đất đai và khả năng tổ chức thi công; không chạy theo số lượng dự án hoặc phân bổ vốn cho những công trình chưa đủ điều kiện triển khai.

Cùng với việc tập trung hoàn thành nhiệm vụ trong năm đầu của giai đoạn 2026-2030, các sở, ngành và địa phương cần chủ động chuẩn bị danh mục dự án, hồ sơ, thủ tục và các điều kiện cần thiết để triển khai kế hoạch năm 2027. Việc chuẩn bị phải được thực hiện từ sớm, từ cơ sở, khắc phục tình trạng chậm trễ trong khâu chuẩn bị đầu tư, không để những khó khăn của năm đầu tiếp tục lặp lại.

Đẩy nhanh giải ngân vốn chương trình MTQG không chỉ là yêu cầu về tiến độ thực hiện kế hoạch ngân sách mà quan trọng hơn là bảo đảm các nguồn lực đầu tư sớm được chuyển hóa thành những công trình cụ thể, đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người dân. Qua đó, phát huy hiệu quả nguồn vốn ngân sách, góp phần hoàn thiện hạ tầng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống Nhân dân, nhất là ở địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực còn nhiều khó khăn.