Đàm phán hòa bình Ukraine được nối lại với an ninh là trọng tâm
Không tuyên bố gây sốc, các cuộc đàm phán đầu năm tập trung thu hẹp khác biệt, củng cố lòng tin và kết hợp ngoại giao với sức mạnh quân sự để tạo nền tảng hòa bình lâu dài.
Mỹ và các đồng minh châu Âu đang phối hợp xây dựng khuôn khổ an ninh khả thi cho Ukraine, tập trung vào cơ chế thực thi và răn đe thay vì những cam kết chính trị chung chung (từ trái sang: Thủ tướng Đức Friedrich Merz, Thủ tướng Anh Keir Starmer, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tại cuộc gặp ở London ngày 8/12/2025). Ảnh: THX/TTXVN
Theo báo Kyiv Post (Ukraine) ngày 2/1, sau nhiều tháng bế tắc, tiến trình hòa bình cho cuộc xung đột tại Ukraine đang có dấu hiệu tăng tốc ngay trong những ngày đầu năm 2026. Các nỗ lực ngoại giao dồn dập giữa Mỹ, châu Âu và Ukraine đang chuyển dịch trọng tâm từ những khẩu hiệu trừu tượng sang các chi tiết kỹ thuật cụ thể nhằm xây dựng một cơ chế an ninh bền vững.
Khởi động cuộc chạy đua ngoại giao xuyên biên giới
Dù Washington đang trong kỳ nghỉ lễ và châu Âu vừa bắt đầu quay lại làm việc, các hoạt động hậu trường vẫn diễn ra không ngừng nghỉ. Một cuộc chạy đua ngoại giao căng thẳng sẽ được khởi động ngay những ngày đầu năm 2026. Đây được coi là nỗ lực phối hợp mạnh mẽ nhất trong nhiều tháng qua nhằm hướng tới một thỏa thuận ngừng bắn lâu dài.
Kyiv Post lưu ý, các phiên họp cuối tuần này (từ ngày 3/1) sẽ được thực hiện trực tuyến với sự tham gia của các quan chức Mỹ, và có thể dẫn đến một cuộc họp trực tiếp tại châu Âu vào tuần tới. Tại Kiev, ngày 3/1, các cố vấn an ninh quốc gia từ hơn 10 quốc gia cùng đại diện cấp cao của Ủy ban châu Âu và NATO sẽ nhóm họp theo hình thức kết hợp để giải quyết các vấn đề cấp bách trên chiến tuyến.
Điểm khác biệt lớn nhất trong đợt đàm phán này là việc tập trung vào "làm thế nào" thay vì "nếu". Các nhân vật then chốt như Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, Ngoại trưởng Marco Rubio và ông Jared Kushner đã có cuộc điện đàm kéo dài với các lãnh đạo an ninh từ London, Paris, Berlin cùng nhà đàm phán hàng đầu Ukraine Rustem Umerov ngay trong đêm 31/12/2025.
Theo ông Witkoff, trọng tâm hiện nay đã chuyển sang các bước tiếp theo mang tính thực tế. Về đảm bảo an ninh: Thiết lập các cơ chế có hiệu lực thực tế để duy trì hòa bình. Về giảm thiểu xung đột: Ngăn chặn tình trạng "xung đột đóng băng" bùng phát trở lại. Về gói thịnh vượng: Thiết kế các cơ chế thu hút vốn tư nhân quay trở lại tái thiết Ukraine.
Một quan chức Mỹ chia sẻ với Kyiv Post rằng: "Đây là thời gian để kiểm tra xem những biện pháp trông có vẻ khả thi về mặt chính trị có thực sự hiệu quả trên thực tế hay không".
"Điểm nghẽn" kỹ thuật và vai trò của các bên
Dù các bên đều thống nhất rằng Ukraine cần được bảo vệ, một "điểm nghẽn" lớn vẫn tồn tại: Cơ chế thực thi. Hiện chưa có sự đồng thuận về việc ai sẽ là người ra lệnh "nổ súng" nếu thỏa thuận ngừng bắn bị vi phạm. Để giải quyết vấn đề này, lộ trình đàm phán đã được vạch ra cụ thể:
Ngày 5/1 tới, các tham mưu trưởng quân đội sẽ họp để thảo luận về đảm bảo an ninh "ba mối đe dọa" trên không, trên bộ và trên biển. Ngày 6/1, lãnh đạo các nước châu Âu và "Liên minh tự nguyện" gặp nhau tại Paris để củng cố niềm tin chính trị vào khuôn khổ hòa bình. Về vai trò trung gian: Thổ Nhĩ Kỳ đang thúc đẩy việc trao đổi tù nhân để xây dựng lòng tin bước đầu.
Trong thông điệp đầu năm 2026, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nhấn mạnh rằng ngoại giao không thể thay thế cho sức mạnh quân sự. Quan điểm này nhận được sự đồng thuận từ các nhà ngoại giao châu Âu, những người cho rằng vị thế và uy tín của các cuộc đàm phán phụ thuộc trực tiếp vào việc duy trì viện trợ an ninh.
Về phần mình, Washington đang thực hiện chiến lược "lãnh đạo từ phía sau", cho phép các đối tác châu Âu dẫn dắt các thảo luận công khai về thỏa hiệp nhưng vẫn giữ vững tầm ảnh hưởng của Mỹ trong khung thỏa thuận. Mục tiêu của các cuộc họp trong tháng 1/2026 không phải là tạo ra những thông báo gây chấn động mà là thu hẹp khoảng cách và xây dựng những cam kết có thể thực thi được thay vì những lời hứa chính trị suông.
