Đàm phán Mỹ-Iran không đạt thỏa thuận: Bóng đang bên phía Mỹ?

Ngày 12-4, sau 21 giờ làm việc tại thủ đô Islamabad (Pakistan), cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran đã kết thúc mà không mang lại kết quả, đe dọa thỏa thuận ngừng bắn mong manh kéo dài hai tuần mà hai bên thống nhất hôm 7-4.

Bất đồng về hạt nhân, eo biển Hormuz và nhiều vấn đề khác

Họp báo tại Islamabad sau khi đàm phán kết thúc, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance - trưởng đoàn đàm phán của Washington - nói rằng các cuộc đàm phán đã kết thúc mà không có thỏa thuận hòa bình sau khi phía Iran từ chối chấp nhận các điều khoản của Mỹ về việc không phát triển vũ khí hạt nhân, theo hãng tin Reuters.

“Tin xấu là chúng tôi đã không đạt được thỏa thuận, và tôi nghĩ đó là tin xấu đối với Iran nhiều hơn là đối với Mỹ. Vì vậy, chúng tôi trở về Mỹ mà không có thỏa thuận nào. Chúng tôi đã nêu rất rõ những lằn ranh đỏ của mình là gì” - ông Vance nói với các phóng viên trong cuộc họp báo ngắn ở Pakistan.

“Chúng tôi cần thấy một cam kết khẳng định rằng họ [Iran] sẽ không tìm cách sở hữu vũ khí hạt nhân và sẽ không tìm kiếm các công cụ cho phép họ nhanh chóng đạt được vũ khí hạt nhân. Đó là mục tiêu cốt lõi của Tổng thống Mỹ [Donald Trump], và đó là những gì chúng tôi đã cố gắng đạt được thông qua các cuộc đàm phán này” - phó tổng thống Mỹ nói thêm.

Ông Vance không đề cập việc mở lại Eo biển Hormuz, một điểm nghẽn chiến lược đối với khoảng 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu mà Iran đã phong tỏa kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Phó Tổng thống Mỹ cho biết thêm rằng ông đã nói chuyện với Tổng thống Trump từ 6 đến 12 lần trong suốt thời gian đàm phán với Iran.

Không lâu sau cuộc họp báo, ông Vance vẫy tay chào từ trên đỉnh cầu thang khi lên chuyên cơ Không lực Hai để trở về Mỹ.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance lên máy bay trở về Mỹ sau khi kết thúc cuộc đàm phán ngày 12-4. Ảnh: AFP

Về phía Tehran, theo đài Al Jazeera, sau các cuộc đàm phán, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran - ông Esmail Baghaei cho biết Iran và Mỹ đã “đạt được sự hiểu biết về một số vấn đề” và vẫn còn “những khác biệt về quan điểm đối với 2 đến 3 nội dung quan trọng”.

“Các cuộc đàm phán này được tổ chức sau 40 ngày xảy ra cuộc chiến bị áp đặt lên Iran, trong một bầu không khí thiếu tin tưởng và ngờ vực. Việc không nên kỳ vọng đạt được thỏa thuận ngay trong một cuộc gặp duy nhất từ đầu là điều tất nhiên” - ông Baghaei nói.

Trong khi đó, truyền thông nhà nước Iran cho rằng các yêu cầu của Mỹ là nguyên nhân ngăn cản “một thỏa thuận và khuôn khổ chung”.

Hãng thông tấn Fars dẫn một nguồn tin thân cận với phái đoàn Iran nói rằng trong suốt các cuộc đàm phán tại Islamabad, Mỹ đã yêu cầu “tất cả những gì họ không thể đạt được” từ cuộc chiến. Theo Fars, Iran “đã không chấp nhận các điều kiện đầy tham vọng của Mỹ liên quan eo biển Hormuz, năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình và một số vấn đề khác”. Nguồn tin cũng cho rằng Mỹ “đang tìm cớ” để rời khỏi bàn đàm phán.

Chuyện gì tiếp theo?

Việc đàm phán Mỹ-Iran kết thúc trong căng thẳng đang đặt ra hàng loạt câu hỏi về tương lai của cuộc xung đột, phủ bóng đen nghi ngờ lên thỏa thuận ngừng bắn hai tuần. Nếu không có một cam kết từ Iran về việc mở lại eo biển Hormuz, nguồn cung năng lượng toàn cầu sẽ tiếp tục chịu tác động.

Tổng thống Trump từng cảnh báo trước khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực rằng “toàn bộ nền văn minh”của Iran sẽ bị xóa sổ nếu các nhà lãnh đạo nước này không đồng ý với một thỏa thuận. Tuy nhiên, theo CNN, không rõ liệu ông Trump có ý định nối lại một cuộc xung đột vốn đang nhận về nhiều ý kiến trái chiều từ người dân Mỹ, nhất là khi ông từng khẳng định Mỹ đã đạt được mục tiêu quân sự.

Trong cuộc họp báo ngày 12-4, ông Vance không cho biết điều gì sẽ xảy ra tiếp theo khi các cuộc hội đàm dường như đã đình trệ. Phó Tổng thống Mỹ gợi ý rằng Iran vẫn có thể quay lại để chấp nhận “đề nghị cuối cùng và tốt nhất” của Mỹ, nhưng ông không đưa ra dự đoán về bất kỳ cuộc đàm phán nào trong tương lai nhằm thu hẹp các khác biệt.

Sau các cuộc đàm phán, hãng Tasnim dẫn một nguồn tin Iran rằng “quả bóng hiện đang nằm bên sân của Mỹ” và Tehran “Iran không hề vội vàng” trong việc đàm phán. “Iran đã đưa ra những sáng kiến và đề xuất hợp lý trong các cuộc thương lượng. Quả bóng hiện đang nằm bên sân của Mỹ để họ xem xét các vấn đề một cách thực tế” - nguồn tin nói.

Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Qalibaf (trái) gặp Thủ tướng Pakistan - ông Shehbaz Sharif trước thềm các cuộc đàm phán với Mỹ. Ảnh: X

PGS Mohsen Farkhani tại Đại học Isfahan (Iran) nhận định với kênh Al Jazeera rằng Iran đã tham gia các cuộc hội đàm với “sự hoài nghi sâu sắc” và vì sự tôn trọng dành cho Pakistan, chứ không phải vì bất kỳ sự tin tưởng nào đối với Mỹ.

Ông Farkhani nói rằng quyền kiểm soát eo biển Hormuz vẫn là một lằn ranh đỏ đối với Iran.

“Việc tuần tra tại eo biển này hay tìm kiếm sự hợp tác để kiểm soát nó không phải là chuyện của phía Mỹ. Iran đã phá hủy các căn cứ và cơ sở lắp đặt của Mỹ trong khu vực để gửi đi chính xác thông điệp đó” - ông nói, thêm rằng Tehran sẽ không thể hiện “bất kỳ sự linh hoạt nào” đối với tuyến đường thủy quan trọng này.

“Iran chỉ tham gia tiến trình này sau khi 10 điều kiện của họ được Mỹ chấp thuận, và chỉ với điều kiện có những cam kết thực tế, từng bước một từ phía Mỹ” - vị PGS nêu ý kiến.

Còn theo ông Aaron David Miller, cựu nhà đàm phán Trung Đông của Bộ Ngoại giao Mỹ, Iran đang “nắm giữ nhiều quân bài hơn Mỹ” sau khi cuộc đàm phán kết thúc.

“Họ rõ ràng không vội vàng nhượng bộ” - ông Miller nói với CNN, nhận định rằng Iran dường như đang vận hành theo một khung thời gian chậm hơn so với Mỹ.

“Họ [Iran] vẫn duy trì được nguồn uranium làm giàu ở cấp độ cao. Họ cũng cho thấy khả năng tận dụng lợi thế địa lý khi đang trực tiếp quản lý và kiểm soát eo biển Hormuz, đồng thời hệ thống chính quyền vẫn được duy trì ổn định” - ông Miller lưu ý.

“Họ cũng chứng minh được tầm ảnh hưởng đáng kể đối với an ninh và trật tự trong khu vực. Tất cả những điều này đều là những quân bài” - theo vị chuyên gia. Ông Miller cũng tin rằng Iran thà mạo hiểm quay lại với các cuộc không kích quân sự từ phía Mỹ và Israel còn hơn là rời khỏi bàn đàm phán với hai bàn tay trắng.

NÓNG: Ông Vance nói Mỹ và Iran không đạt thỏa thuận

12/04/2026 08:46