Đàm phán Mỹ-Nga-Ukraine lần hai: Thực tế và hứa hẹn

Ngày 4 và 5-2 đã diễn ra vòng đàm phán hòa bình thứ hai giữa các quan chức Nga, Ukraine và Mỹ tại thủ đô Abu Dhabi, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).

Một quan chức Ukraine nói với tờ The New York Times rằng các đoàn đàm phán hôm 4-2 đã làm việc kín trong khoảng năm tiếng rưỡi, và tiếp tục trong ngày 5-2.

Dù giới chức không công khai nội dung trao đổi, các phái đoàn được cho là đã tập trung vào hai điểm nghẽn chính trong tiến trình đạt được thỏa thuận hòa bình: số phận các vùng lãnh thổ ở miền đông Ukraine mà Kiev đang kiểm soát, và việc bảo đảm an ninh cho Ukraine thời hậu chiến.

Trọng tâm đàm phán

Các cuộc đàm phán ba bên, lần đầu diễn ra vào ngày 23 và 24-1 tại UAE, là dấu hiệu công khai rõ ràng nhất cho thấy tiến triển trong nỗ lực của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm chấm dứt cuộc chiến ở Ukraine. Tuy vậy, lập trường của hai bên vẫn còn cách xa nhau.

Các cuộc gặp được cho là tập trung vào một kế hoạch hòa bình 20 điểm do Mỹ hậu thuẫn. Ngoài các nội dung về bảo đảm an ninh và phân định lãnh thổ, kế hoạch này còn đề ra lộ trình tái thiết Ukraine bị chiến tranh tàn phá.

Hiện chưa rõ ba bên sẽ công khai đến mức nào các chi tiết cụ thể đã được thảo luận trong các cuộc họp tuần này.

Những bức ảnh do chính phủ UAE công bố cho thấy ông Rustem Umerov, Chủ tịch Hội đồng An ninh và Quốc phòng Ukraine và là trưởng đoàn đàm phán của Kiev, cùng Chánh văn phòng của Tổng Ukraine - ông Kyrylo Budanov, ngồi tại một bàn với các quan chức Ukraine khác.

Ở bàn đối diện là phái đoàn Nga, gồm các nhân vật thuộc cơ quan tình báo quân sự do do Đô đốc Igor Kostyukov, Cục trưởng tình báo quân sự, dẫn đầu.

Ở bàn thứ ba, đặt giữa hai bên, là phái đoàn Mỹ, trong đó có ông Steve Witkoff, đặc phái viên của Tổng thống Donald Trump; ông Jared Kushner - con rể của tổng thống; và ông Daniel P. Driscoll, Bộ trưởng Lục quân.

Phái đoàn Mỹ (giữa), Nga (phải) và Ukraine (trái) trong cuộc gặp ba bên ở UAE ngày 4-2. Ảnh: BỘ NGOẠI GIAO UAE

“Công việc mang tính thiết thực và hiệu quả, tập trung vào các bước đi cụ thể và giải pháp thực tiễn” - ông Umerov viết trên mạng xã hội X sau cuộc họp.

Ngày 4-2, Bộ Ngoại giao Ukraine cho biết Kiev kỳ vọng sử dụng vòng đàm phán mới để hiểu rõ hơn ý định thực sự của Nga. “Phía Ukraine mong các cuộc gặp này sẽ làm rõ những phản hồi mà phía Nga mang tới” - người phát ngôn Bộ Ngoại giao Ukraine, ông Georgiy Tykhyi, nói.

“Sau vòng đàm phán trước, họ đã có thời gian phối hợp lập trường với giới lãnh đạo, trên cơ sở những nội dung đã được thảo luận và các đề xuất do phía Ukraine đưa ra” - ông Tykhyi nói thêm.

Sau khi được báo cáo về diễn biến của ngày họp đầu tiên, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói rằng một kết quả “đáng kể” của vòng đàm phán mới nhất là đạt được thỏa thuận về một cuộc trao đổi tù binh chiến tranh.

“Sẽ có thêm một bước tiến quan trọng: chúng tôi kỳ vọng một cuộc trao đổi tù binh chiến tranh trong tương lai gần. Các tù binh phải được trở về nhà” - ông Zelensky nói.

Theo ông Zelensky, Mỹ và Ukraine đã đạt được đồng thuận về khả năng bảo đảm an ninh sau chiến tranh, dù các thỏa thuận này chưa được công bố.

Phái đoàn Mỹ chưa bình luận về cuộc gặp. Trong khi đó, người phát ngôn Điện Kremlin - ông Dmitry Peskov nói với báo giới ngay trước khi đàm phán bắt đầu rằng Nga không có kế hoạch đưa ra bất kỳ tuyên bố nào sau khi kết thúc các cuộc đàm phán.

Vòng đàm phán nhiều hứa hẹn

Tờ POLITICO ngày 4-2 dẫn một số nguồn tin Ukraine và Mỹ am hiểu diễn biến các cuộc thảo luận rằng đã xuất hiện những dấu hiệu cho thấy vòng đàm phán hiện nay có thể hứa hẹn hơn so với đánh giá phổ biến.

Các nguồn tin nói rằng cả Nga và Ukraine thực sự đang thể hiện thái độ “xây dựng” hơn - dù phải thừa nhận rằng đây là một tính từ từng bị lạm dụng không ít. “Trước đây, các cuộc đàm phán này chẳng khác nào nhổ răng không gây tê” - một chuyên gia chính sách đối ngoại thuộc đảng Cộng hòa, người từng làm cố vấn cho Ukraine, nhận xét.

“Trước kia, tôi chỉ muốn hét lên mỗi khi phải đọc thêm một bản thông báo nói rằng các cuộc thảo luận mang tính ‘xây dựng’. Nhưng bây giờ, tôi nghĩ chúng thực sự có yếu tố xây dựng theo một số khía cạnh. Tôi nhận thấy phía Nga đang coi các cuộc đàm phán này nghiêm túc hơn” - chuyên gia nói, với điều kiện giấu tên.

Theo vị chuyên gia này, một phần nguyên nhân đến từ năng lực của những người hiện đang dẫn dắt phái đoàn Ukraine, sau khi Chánh văn phòng quyền lực một thời của Tổng thống Zelensky, ông Andriy Yermak, rời vị trí.

Trong số những gương mặt được đánh giá là tài năng và bản lĩnh nhất có người kế nhiệm của ông Yermak - ông Budanov; Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Umerov; và ông Davyd Arakhamia, người đứng đầu khối nghị sĩ của đảng Người Phục vụ Nhân dân cầm quyền.

“Tôi nhận thấy kể từ khi ông Davyd tham gia đã có sự cải thiện rõ rệt trong cách phía Nga đàm phán” - vị chuyên gia giải thích.

“Tôi nghĩ đó là vì họ tôn trọng những người này - đặc biệt là ông Davyd - và vì Nga xem đây là những người nhìn thẳng vào thực tế và sẵn sàng thỏa hiệp. Tôi lạc quan một cách thận trọng rằng chúng ta có cơ hội hợp lý để chấm dứt cuộc xung đột này vào mùa xuân” - vị chuyên gia nói thêm.

Một cựu quan chức cấp cao Ukraine khác, cũng được giấu tên khi trao đổi với POLITICO, tỏ ra kém lạc quan hơn, nhưng vẫn thừa nhận đã có sự thay đổi trong “không khí” chung cũng như giọng điệu của Nga tại bàn đàm phán.

Mô tả trưởng đoàn đàm phán Nga Kostyukov cùng sĩ quan tình báo quân sự Alexander Zorin là những người thực tế, ông nói rằng cả hai đều không có xu hướng diễn thuyết dài dòng về những “nguyên nhân gốc rễ” của cuộc xung đột.

“Các sĩ quan tình báo Nga làm việc rất thực dụng, đào sâu vào các chi tiết cụ thể” - cựu quan chức, người mà Văn phòng Tổng thống Zelensky vẫn thường xuyên tham vấn, nhận xét.

Ông cho rằng sự thay đổi này có thể bắt nguồn từ đánh giá của Điện Kremlin rằng châu Âu đang trở nên nghiêm túc hơn trong vấn đề phòng thủ toàn lục địa, tăng tốc sản xuất vũ khí và tìm cách giảm phụ thuộc vào Mỹ trong việc bảo đảm an ninh tổng thể.

“Một thỏa thuận hòa bình, hay việc chấm dứt chiến tranh, có thể làm suy giảm đáng kể động lực này. Khi đó, các nhà lãnh đạo châu Âu sẽ gặp nhiều khó khăn hơn trong việc thuyết phục cử tri chấp nhận những hy sinh cần thiết để tăng chi tiêu quốc phòng” - ông nói.

UAV tấn công Kiev, 1 người bị thương

THẢO VY