Đạn chống UAV mới của Nga nâng cao khả năng phòng không cỡ nhỏ

Tập đoàn công nghiệp quốc phòng nhà nước Nga Rostec vừa công bố một loại đạn nổ trên không (airburst) cỡ 30 mm mới, được thiết kế chuyên biệt để tiêu diệt UAV cỡ nhỏ và đạn bay lảng vảng. Sản phẩm này dự kiến ra mắt quốc tế tại World Defense Show 2026 ở Riyadh (Saudi Arabia), phản ánh nỗ lực của Nga trong việc thích ứng các hệ thống pháo truyền thống trước mối đe dọa UAV giá rẻ đang lan rộng trên chiến trường hiện đại.

Theo Rostec, loại đạn mới thuộc chuẩn 30×165 mm, tương thích với pháo tự động 2A42 - vũ khí đang được trang bị rộng rãi trên nhiều nền tảng của Nga và xuất khẩu. Đạn sử dụng đầu đạn mảnh cùng ngòi nổ có thể lập trình từ xa, cho phép phát nổ tại một điểm xác định trước trên quỹ đạo bay của mục tiêu. Khi kích hoạt, viên đạn tạo ra đám mảnh sát thương dày đặc, làm tăng đáng kể xác suất tiêu diệt UAV so với đạn nổ chạm điểm thông thường.

Trực thăng tấn công Mi-28NM của Nga - một trong các nền tảng trang bị pháo 30 mm nhằm tăng khả năng chống UAV và mục tiêu bay thấp.

Trên các chiến trường gần đây, UAV cỡ nhỏ - từ máy bay trinh sát giá rẻ đến drone FPV mang thuốc nổ - đã trở thành mối đe dọa thường trực. Chúng bay thấp, tín hiệu radar và hồng ngoại yếu, quỹ đạo linh hoạt, khiến các biện pháp phòng không truyền thống như tên lửa vác vai hay đạn nổ mạnh tiêu chuẩn gặp nhiều hạn chế. Trong bối cảnh đó, giải pháp airburst dựa trên pháo nổi lên như lựa chọn hiệu quả để tạo “vùng sát thương” trong không gian, bù đắp cho sai số ngắm bắn và phản ứng chậm trước mục tiêu nhỏ, cơ động.

Rostec cho biết hệ thống điều khiển hỏa lực sẽ tính toán điểm nổ tối ưu, sau đó truyền dữ liệu lập trình ngòi nổ qua kênh quang học ngay trước khi khai hỏa. Khi kết hợp với tốc độ bắn cao của pháo 2A42 - lên tới 550-800 viên/phút - mỗi loạt bắn ngắn có thể bão hòa một khu vực không gian bằng mảnh, nâng cao khả năng đánh chặn UAV mà không cần tiêu hao nhiều đạn hay sử dụng tên lửa đắt tiền.

Loại đạn này có thể được sử dụng trên nhiều nền tảng quen thuộc như xe chiến đấu bộ binh BMP-2, xe yểm trợ tăng BMPT, cũng như trực thăng tấn công Ka-52M và Mi-28NM. Đối với lực lượng mặt đất, điều này đồng nghĩa các đơn vị cơ giới tuyến trước có thể sở hữu năng lực chống UAV hữu cơ, giảm phụ thuộc vào các đơn vị phòng không chuyên trách. Với trực thăng tấn công, đạn airburst 30 mm mang lại một phương án tự vệ và hộ tống hiệu quả trước UAV đối phương, đặc biệt trong môi trường tác chiến phức tạp.

Hình ảnh pháo tự động 30 mm 2A42 được gắn trên xe chiến đấu bộ binh BMP-2

Tuy nhiên, hiệu quả của đạn airburst phụ thuộc lớn vào chất lượng cảm biến và hệ thống điều khiển hỏa lực. Các nền tảng 2A42 đời cũ có thể cần nâng cấp kính ngắm điện quang, máy đo xa laser và máy tính đạn đạo để khai thác tối đa tiềm năng của loại đạn mới. Do đó, viên đạn này được xem là một phần của hệ sinh thái chống UAV, chứ không phải giải pháp độc lập.

Việc Rostec lựa chọn ra mắt sản phẩm tại World Defense Show cho thấy định hướng xuất khẩu rõ rệt. Nhiều quốc gia Trung Đông, châu Á và châu Phi hiện vẫn vận hành các phương tiện và trực thăng sử dụng pháo 30×165 mm, khiến đạn airburst “lắp là dùng” trở thành nâng cấp chi phí thấp nhưng hiệu quả cao. Trong bối cảnh UAV ngày càng phổ biến, những cải tiến như vậy được dự báo sẽ tiếp tục định hình lại vai trò của pháo cỡ nhỏ trong tác chiến hiện đại.

Đạn airburst 30 mm phát nổ trên không, tạo ra vùng mảnh sát thương rộng thay vì phụ thuộc vào cú bắn trúng trực tiếp, vốn rất khó với UAV nhỏ, bay thấp và cơ động mạnh. Nhờ ngòi nổ lập trình chính xác, mỗi loạt bắn có thể “phủ” một không gian không trung, tăng xác suất tiêu diệt drone FPV và UAV trinh sát giá rẻ. Quan trọng hơn, giải pháp này tận dụng pháo hiện có, chi phí thấp hơn nhiều so với tên lửa phòng không, phù hợp chiến tranh tiêu hao hiện nay.

Nguyễn Cúc