Dân chủ ở cơ sở phải gắn với pháp quyền, kỷ cương và trách nhiệm giải trình

Tờ trình của Chính phủ nêu rõ, dự thảo Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi) tập trung quy phạm hóa 3 chính sách: Bảo đảm thực hiện dân chủ gắn với kỷ luật, kỷ cương, pháp quyền; đa dạng hóa các hình thức thực hiện dân chủ ở cơ sở, đổi mới phương thức thực hiện thích ứng không gian số, dữ liệu mở, bảo đảm công khai, minh bạch; hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát thực hiện dân chủ ở cơ sở.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành nội dung họp. Ảnh: quochoi.vn

Trong đó, dự thảo luật bổ sung quy định về nguyên tắc bảo đảm cho người khuyết tật, người dân tộc thiểu số, người sinh sống ở khu vực biên giới, hải đảo, miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn được Nhà nước hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện dân chủ ở cơ sở.

Cùng với đó, bổ sung quy định về việc xây dựng Bộ tiêu chí đánh giá việc thực hiện dân chủ ở cơ sở của cơ quan hành chính và chính quyền các cấp.

Dự thảo luật bổ sung quy định giải thích nhằm làm rõ bản chất pháp lý của Ban Thanh tra nhân dân là thiết chế giám sát xã hội của nhân dân, tách bạch rõ ràng với hoạt động thanh tra nhà nước theo quy định của Luật Thanh tra.

Báo cáo thẩm tra dự án Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi) do Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Lê Thị Nga trình bày đề nghị tiếp tục rà soát nội dung sửa đổi, bổ sung và các cơ chế mới, bảo đảm có cơ sở thực tiễn, đánh giá tác động, tính khả thi và phù hợp với trình tự, thủ tục rút gọn.

Dự án luật liên quan đến nhiều lĩnh vực nên cần phân định rõ với pháp luật chuyên ngành, nhất là về tiếp cận thông tin, kiến nghị, giám sát, Ban Thanh tra nhân dân và thực hiện dân chủ trên môi trường số. Làm rõ phạm vi áp dụng, thẩm quyền, trách nhiệm và mối quan hệ giữa các cơ chế, tránh chồng chéo, quy định lại hoặc phát sinh thêm thủ tục.

 Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà báo cáo tại phiên họp. Ảnh: quochoi.vn

Nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị, việc sửa đổi luật phải xác định đúng tinh thần dân chủ đi cùng pháp quyền, kỷ cương, kỷ luật, trách nhiệm, nghiêm minh ở cơ sở. Dân chủ ở cơ sở không chỉ là người dân được biết, được bàn, được tham gia ý kiến mà quan trọng hơn là ý kiến đó được tiếp nhận thế nào, ai trả lời, bao giờ trả lời và kết quả xử lý ra sao. Vì vậy, Chủ tịch Quốc hội đề nghị lấy đây làm trục xuyên suốt của dự thảo luật.

Nhấn mạnh chuyển đổi số phải mở rộng dân chủ, Chủ tịch Quốc hội đồng tình với việc cho phép họp trực tuyến, bỏ phiếu điện tử, lấy ý kiến trên nền tảng số nhưng phải bảo đảm người cao tuổi, người ở vùng khó khăn, người chưa có điều kiện vẫn có đầy đủ cơ hội được tham gia. Phương thức số là một công cụ mở rộng quyền, không phải điều kiện để thực hiện quyền. Đồng thời, phải xử lý chặt chẽ vấn đề xác thực, chống gian lận, bảo vệ dữ liệu và cách xác định kết quả khi kết hợp nhiều phương thức.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị phân định rõ giám sát của nhân dân là theo dõi, phát hiện, phản ánh, kiến nghị và theo dõi việc xử lý; không thay thế hoạt động thanh tra, kiểm tra, điều tra, xác minh của cơ quan nhà nước.