Đăng, chia sẻ thông tin chưa kiểm chứng trên mạng có thể bị xử lý thế nào?

Một chiếc điện thoại có thể biến câu chuyện của vài người thành nội dung được hàng nghìn người theo dõi chỉ sau vài phút. Nhưng khi thông tin chưa được xác minh, cảm xúc lấn át lý trí và buổi livestream kéo theo chửi bới, quy kết hoặc gây mất trật tự, hậu quả không còn dừng lại trên màn hình.

Từ thông tin chưa được kiểm chứng đến vụ án hình sự

Ngày 19/9, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ khởi tố 6 người về tội Gây rối trật tự công cộng theo Điều 318 Bộ luật Hình sự, liên quan vụ việc xảy ra tại Bệnh viện Hữu nghị Lạc Việt ngày 17/9.

Công an phường Vĩnh Phúc làm việc với Bệnh viện Hữu nghị Lạc Việt kiểm tra camera sự việc xảy ra ngày 17/9.

Theo kết quả xác minh ban đầu của cơ quan chức năng, câu chuyện bắt đầu từ thông tin một phụ nữ trẻ cung cấp cho người thân về việc mình mang thai và từng khám tại bệnh viện. Người này nói rằng thai nhi có vấn đề nên phải bỏ thai.

Sau khi gia đình đưa cô gái đi kiểm tra tại một cơ sở y tế khác và được xác định không mang thai, một số người thân cho rằng bệnh viện trước đó có sai sót nên kéo đến yêu cầu làm rõ.

Khoảng 15h45 ngày 17/9, nhóm khoảng 10 người xuất hiện tại khu vực tầng 1 của bệnh viện. Trong quá trình này, một số người quay video, phát trực tiếp lên Facebook, to tiếng, chửi bới và đưa ra những thông tin liên quan bệnh viện khi sự việc chưa được xác minh đầy đủ.

Hoạt động khám chữa bệnh tại khu vực bị ảnh hưởng, trong khi nội dung livestream nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội.

Sau quá trình xác minh, cơ quan điều tra khởi tố 6 người là các thành viên trong hai gia đình, gồm bố mẹ ruột, bố mẹ chồng cùng bác, thím họ của người phụ nữ liên quan.

Điều cần làm rõ là 6 người này không phải bị khởi tố chỉ vì thực hiện livestream.

Tội danh được cơ quan điều tra xác định ở thời điểm khởi tố là Gây rối trật tự công cộng. Việc quay, livestream, to tiếng, chửi bới, thông tin chưa chính xác và mức độ ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của cơ sở y tế là những yếu tố được xem xét trong toàn bộ diễn biến vụ việc.

Theo Điều 318 Bộ luật Hình sự, người gây rối trật tự công cộng làm ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội có thể bị phạt tiền từ 5 triệu đến 50 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm ở khung cơ bản.

Với những trường hợp có các tình tiết định khung theo khoản 2 Điều 318, mức hình phạt có thể lên tới 2-7 năm tù.

Vụ việc vì thế cho thấy ranh giới giữa việc “lên mạng để phản ánh” và một hành vi có thể kéo theo trách nhiệm pháp lý không nằm ở chiếc điện thoại hay nút livestream. Điều quyết định là người thực hiện đã nói gì, làm gì, thông tin có căn cứ hay không và hành vi thực tế gây ra hậu quả như thế nào.

Livestream sai sự thật có thể bị xử lý đến đâu?

Người dân có quyền phản ánh, khiếu nại, cung cấp thông tin về những vấn đề mình cho rằng chưa đúng. Mạng xã hội cũng là một kênh để bày tỏ quan điểm.

Tuy nhiên, quyền phản ánh không đồng nghĩa người dùng có thể tự do quy kết trách nhiệm cho một cá nhân hay tổ chức khi chưa có đủ căn cứ.

Từ ngày 1/7/2026, Nghị định 174/2026/NĐ-CP có hiệu lực, thay thế các quy định xử phạt trước đây trong lĩnh vực này.

Theo Điều 95, hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống hoặc xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự và nhân phẩm của cá nhân có thể bị xử phạt hành chính nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Khung tiền phạt được quy định tại Điều 95 là 20-30 triệu đồng đối với tổ chức. Theo nguyên tắc tại Điều 4 của nghị định, nếu cá nhân thực hiện cùng hành vi, mức phạt bằng một nửa mức áp dụng đối với tổ chức, tương ứng 10-15 triệu đồng.

Ở mức độ nghiêm trọng hơn, việc cung cấp hoặc chia sẻ thông tin sai sự thật gây hoang mang, gây thiệt hại cho hoạt động kinh tế - xã hội, gây khó khăn cho hoạt động của cơ quan nhà nước, người thi hành công vụ hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác có khung phạt 30-50 triệu đồng đối với tổ chức. Với cá nhân, mức phạt tương ứng bằng một nửa.

Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn có thể bị buộc gỡ bỏ nội dung sai sự thật hoặc nội dung vi phạm. Tùy hành vi, các biện pháp khác đối với tài khoản, trang hoặc kênh nội dung cũng có thể được áp dụng theo quy định.

Nếu mức độ và hậu quả vượt qua ranh giới xử phạt hành chính, trách nhiệm hình sự có thể được đặt ra.

Điều 288 Bộ luật Hình sự quy định về tội Đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông. Với những hành vi thỏa mãn đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm, người vi phạm có thể bị phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù.

Điều này cũng có nghĩa không phải cứ đăng một thông tin sai trên Facebook là mặc nhiên phạm tội hình sự. Cơ quan có thẩm quyền phải xem xét cụ thể nội dung, tính chất hành vi, lỗi, hậu quả, thiệt hại, mức độ ảnh hưởng và các điều kiện mà pháp luật quy định.

Tương tự, việc bấm “chia sẻ” không khiến người dùng đứng ngoài trách nhiệm.

Trong vụ việc tại Phú Thọ, cơ quan công an cho biết đang rà soát, hệ thống hóa chứng cứ điện tử liên quan khoảng 700 tài khoản từng chia sẻ hoặc bình luận. Những trường hợp liên quan sẽ được xem xét trên cơ sở hành vi, động cơ và mức độ vi phạm cụ thể.

Vì vậy, người chỉ đọc một thông tin, người bình luận, người chia sẻ lại và người chủ động tạo nội dung sai không đương nhiên chịu trách nhiệm giống nhau. Mỗi hành vi phải được đánh giá riêng.

Trước khi bấm nút livestream, cần làm gì?

Điểm đáng suy nghĩ từ vụ việc không chỉ nằm ở con số 6 người bị khởi tố mà ở tốc độ một thông tin chưa được kiểm chứng có thể đẩy nhiều người vào tình huống khó kiểm soát.

Khi livestream trong trạng thái tức giận, người dùng thường nói nhanh hơn khả năng kiểm chứng của mình. Một câu suy đoán có thể biến thành một lời khẳng định. Một thông tin nghe lại từ người khác có thể được kể như sự thật. Chỉ sau vài phút, hàng trăm người khác tiếp tục bình luận và chia sẻ.

Đến lúc thông tin được xác định không chính xác, video có thể đã được tải xuống, cắt ghép và phát tán sang nhiều tài khoản khác.

Đặc biệt với những vụ việc liên quan bệnh viện, trường học, doanh nghiệp, cơ quan nhà nước hoặc một cá nhân cụ thể, việc quy kết trách nhiệm khi chưa có kết luận càng tiềm ẩn rủi ro.

Nếu cho rằng quyền lợi của mình bị xâm phạm, người dân trước hết nên giữ lại tài liệu, giấy tờ, hình ảnh và các chứng cứ liên quan; yêu cầu đơn vị có trách nhiệm giải thích; gửi phản ánh, khiếu nại hoặc cung cấp thông tin cho cơ quan có thẩm quyền.

Nếu vẫn sử dụng mạng xã hội để phản ánh, cần phân biệt rõ điều mình trực tiếp chứng kiến với thông tin nghe kể lại; tránh biến nghi vấn thành kết luận và không sử dụng những lời lẽ xúc phạm, đe dọa hay kích động người khác.

Một nguyên tắc đơn giản có thể giúp giảm đáng kể rủi ro: chưa kiểm chứng thì chưa khẳng định.

Mạng xã hội giúp mỗi người có khả năng phát thông tin tới hàng nghìn người mà không cần qua một tòa soạn hay hệ thống kiểm chứng. Chính khả năng đó cũng khiến trách nhiệm của người cầm điện thoại lớn hơn.

Livestream có thể giúp một vấn đề nhanh chóng được chú ý. Nhưng lượng người xem, lượt chia sẻ hay những bình luận đồng tình không phải căn cứ xác định ai đúng, ai sai.

Trong những tình huống đang bức xúc, vài phút kiểm tra lại tài liệu, hỏi thêm phía liên quan hoặc lựa chọn kênh phản ánh chính thức có thể tạo ra kết quả rất khác so với việc lập tức bật camera và đưa một lời buộc tội ra trước hàng nghìn người.

Vụ việc tại Phú Thọ vẫn đang được cơ quan chức năng tiếp tục điều tra, xử lý theo quy định. Trách nhiệm cụ thể của từng bị can sẽ được xác định trong quá trình tố tụng và chỉ có bản án có hiệu lực của tòa án mới xác định một người có tội.

Nhưng ngay ở giai đoạn này, câu chuyện đã để lại một cảnh báo rõ ràng: trên mạng xã hội, một nội dung có thể chỉ mất vài giây để đăng lên, còn hậu quả pháp lý có thể kéo dài rất lâu.