Đảng Cộng hòa của ông Trump mất quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ

Ngày 3/11 giờ địa phương, cử tri Mỹ tham gia cuộc bầu cử giữa kỳ nhằm lựa chọn toàn bộ 435 thành viên Hạ viện và 35 trong tổng số 100 thành viên Thượng viện, cùng nhiều chức vụ ở cấp bang và địa phương.

Khoảng một phần ba số ghế Thượng viện được bầu lại sau mỗi hai năm do các thượng nghị sĩ Mỹ có nhiệm kỳ sáu năm; trong cuộc bầu cử lần này, 35 ghế được đưa ra bầu.

Để giành quyền kiểm soát Hạ viện gồm 435 thành viên, một đảng cần ít nhất 218 ghế. Tính đến 14h55 ngày 4/11 giờ Việt Nam, đảng Dân chủ đã giành được 219 ghế còn đảng Cộng hòa của ông Trump giành 131 ghế, theo thống kê của Reuters.

Tại Thượng viện gồm 100 thành viên, đảng Dân chủ cần ít nhất 51 ghế để nắm quyền kiểm soát nếu Phó Tổng thống thuộc đảng Cộng hòa. Trong khi đó, đảng Cộng hòa có thể kiểm soát Thượng viện với 50 ghế nhờ quyền bỏ phiếu quyết định của Phó Tổng thống JD Vance trong trường hợp biểu quyết ngang phiếu.

Tính đến 14h55 ngày 4/11 giờ Việt Nam, đảng Dân chủ đã có tổng cộng 54 ghế tại Thượng viện còn đảng Cộng hòa có 42 ghế, theo thống kê của Reuters.

Như vậy, đảng Dân chủ chính thức là bên kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện Mỹ dù quá trình kiểm phiếu chưa kết thúc.

Chia sẻ trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại với Fox News ngày 4/11, Tổng thống Donald Trump gửi lời chúc mừng đảng Dân chủ vì kết quả bầu cử.

“Họ đã làm rất tốt. Họ đã chờ đợi chiến thắng này suốt 11 năm và cuối cùng cũng đạt được điều đó. Nhưng tôi không coi đây là một thất bại của cá nhân mình. Tôi cho rằng chúng tôi đã làm được những điều rất lớn lao. Chúng tôi đã có hai năm thành công nhất trong lịch sử các nhiệm kỳ Tổng thống Mỹ, xét về kinh tế và tất cả những gì chúng tôi đã thực hiện,” ông Trump phát biểu.

“Một lần nữa, tôi muốn chúc mừng đảng Dân chủ. Họ đã nỗ lực rất nhiều trong thời gian dài,” người đứng đầu Nhà Trắng chia sẻ thêm.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Nhà Trắng

Cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama, thành viên đảng Dân Chủ, nhận định kết quả bầu cử trên cho thấy người dân Mỹ mong muốn một nền chính trị đoàn kết thay vì chia rẽ, cùng những nhà lãnh đạo có thể đưa ra các giải pháp cụ thể cho những thách thức mà họ đang phải đối mặt.

“Mặc dù chính quyền đương nhiệm vẫn còn hai năm tại nhiệm, nhiệm vụ của chúng ta lúc này là bắt tay ngay vào công việc, thực hiện những thay đổi ở bất cứ đâu chúng ta có thẩm quyền, ngăn chặn những thiệt hại tiếp theo và đặt nền móng cho tương lai,” ông Barack Obama viết trên mạng xã hội X chiều 4/11 giờ Việt Nam.

Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố ủng hộ thông điệp phản đối xung đột của cử tri Mỹ sau khi đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội từ đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump.

“Dù xuất phát từ lương tâm hay áp lực chi phí sinh hoạt, người dân Mỹ đã nói không với xung đột và chúng tôi ủng hộ thông điệp đó. Nếu chính phủ Mỹ phản bội ý nguyện của người dân, họ sẽ hiểu rằng lời nói không của chúng tôi sẽ đi kèm với một cơn ác mộng,” Chủ tịch Mohammad Bagher Ghalibaf viết trên mạng xã hội X chiều 4/11.

Ông Barack Obama (giữa) tại sự kiện vận động tranh cử của đảng Dân chủ ở Michigan. Ảnh: X/@BarackObama (tài khoản X của ông Obama)

Quốc hội Mỹ gồm hai viện là Hạ viện và Thượng viện.

Hạ viện gồm 435 nghị sĩ, được phân bổ theo dân số từng bang và có nhiệm kỳ hai năm. Hạ viện có quyền đề xuất các dự luật về thuế, giám sát hoạt động của chính phủ và khởi động thủ tục luận tội Tổng thống.

Trong khi đó, Thượng viện gồm 100 nghị sĩ, mỗi bang có hai đại diện với nhiệm kỳ sáu năm. Ngoài việc tham gia thông qua luật, Thượng viện có quyền phê chuẩn các đề cử nhân sự cấp cao của Tổng thống, như bộ trưởng, đại sứ và thẩm phán liên bang, đồng thời xem xét các hiệp ước quốc tế và xét xử các vụ luận tội.

Vì vậy, việc đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thực hiện các chính sách của Tổng thống Donald Trump. Đảng Dân chủ có thể tăng cường giám sát hoạt động của chính quyền thông qua các ủy ban của Quốc hội, tiến hành điều tra và khởi động thủ tục luận tội Tổng thống nếu có đủ sự ủng hộ của các nghị sĩ.

Bên cạnh đó, với đa số ghế trong Thượng viện, đảng Dân chủ còn có thể ngăn chặn các đề cử nhân sự cấp cao của Tổng thống Trump, bao gồm những vị trí trong chính quyền liên bang và hệ thống tòa án.

Tuy nhiên, ngay cả khi đảng Dân chủ kiểm soát cả hai viện, Tổng thống Donald Trump vẫn có quyền phủ quyết các dự luật được Quốc hội thông qua và thực hiện những thẩm quyền hành pháp theo quy định.