Dâng hương kỷ niệm 150 năm Ngày sinh Cụ Huỳnh Thúc Kháng

Đồng chí Hồ Văn Niên, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi dâng hương tại nhà lưu niệm, nơi Cụ Huỳnh Thúc Kháng từng làm việc. Ảnh: Lê Văn Chương

Tại buổi lễ, Ban tổ chức đã ôn lại thân thế và sự nghiệp của Cụ Huỳnh Thúc Kháng.

Cụ Huỳnh Thúc Kháng sinh ngày 1/10/1876 tại làng Thạnh Bình, tổng Tiên Giang Thượng, huyện Hà Đông, phủ Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam (nay là xã Thạnh Bình, thành phố Đà Nẵng). Cuộc đời, sự nghiệp và nhân cách của Cụ là tấm gương sáng về lòng yêu nước, thương dân. Từ tư tưởng “khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh” đến hoạt động báo chí, nghị trường và tham gia chính quyền cách mạng, mục tiêu xuyên suốt của Cụ là giành độc lập cho dân tộc, đem lại tự do, hạnh phúc cho nhân dân.

Các cháu học sinh dâng hương tại mộ Cụ Huỳnh Thúc Kháng trên núi Thiên Ấn. Ảnh: Lê Văn Chương

Từ nhỏ, Cụ Huỳnh Thúc Kháng vốn nổi tiếng thông minh, học giỏi, sớm có chí hướng và đạt thành tích cao trong các kỳ thi. Năm 1900, Cụ Huỳnh Thúc Kháng đỗ Giải nguyên kỳ thi Hương; năm 1904, đỗ Tiến sĩ. Tuy đỗ đạt cao, Cụ Huỳnh Thúc Kháng không ra làm quan mà dấn thân vào các hoạt động yêu nước, tìm con đường canh tân, cứu dân, cứu nước. Năm 1905, Cụ Huỳnh Thúc Kháng cùng Cụ Phan Châu Trinh và Cụ Trần Quý Cáp đi vào phía Nam, tìm hiểu tình hình thực tế, xem xét dân tình, sĩ khí, đề xướng tân học và tìm kiếm những người cùng chí hướng vận động cho phong trào Duy tân. Năm 1906, trở về Quảng Nam, Cụ Huỳnh Thúc Kháng cùng các đồng chí khởi xướng và lãnh đạo phong trào Duy Tân, vận động nhân dân nâng cao dân trí, chấn hưng dân khí, phát triển dân sinh, góp phần tạo nên một phong trào yêu nước, canh tân mạnh mẽ ở Trung Kỳ.

Các cháu học sinh nghe hướng dẫn viên giới thiệu về trụ sở Ủy ban Kháng chiến hành chính Nam Trung Bộ nơi Cụ Huỳnh Thúc Kháng và đồng chí Phạm Văn Đồng chỉ đạo cuộc kháng chiến chống Pháp tại miền Trung. Ảnh: Lê Văn Chương

Năm 1908, Cụ Huỳnh Thúc Kháng bị thực dân Pháp bắt và giam ở Nhà lao Hội An, sau đó kết án “xử tử” đày ra Côn Đảo. Trong 13 năm bị giam cầm (1908 - 1921), dù phải chịu nhiều gian khổ, hiểm nguy, Cụ Huỳnh Thúc Kháng vẫn giữ vững khí tiết, lòng yêu nước, thương dân và ý chí đấu tranh. Năm 1921, sau khi được trả tự do, Cụ Huỳnh Thúc Kháng trở về quê hương, tiếp tục đấu tranh can trường vì dân, vì nước. Năm 1926, Cụ được bầu làm dân biểu Trung Kỳ và được cử làm Viện trưởng Viện Dân biểu Trung Kỳ. Trong thời gian hoạt động tại Viện, Cụ Huỳnh Thúc Kháng kiên quyết đấu tranh đòi quyền lợi cho nhân dân, chống lại những chính sách cai trị bất công của thực dân Pháp và chính quyền tay sai.

Năm 1927, Cụ Huỳnh Thúc Kháng sáng lập tờ báo Tiếng Dân tại Huế, đồng thời làm chủ nhiệm kiêm chủ bút. Trong suốt thời gian báo Tiếng Dân hoạt động đến khi bị đình bản năm 1943, Cụ đã sử dụng báo chí làm phương tiện đấu tranh, truyền bá tư tưởng yêu nước, nâng cao dân trí, bảo vệ quyền lợi của nhân dân và cổ vũ tinh thần dân tộc.

Bà Nguyễn Thị Xuân, 95 tuổi, người dân địa phương và là nhân chứng hiếm hoi từng có mặt đưa tang Cụ Huỳnh Thúc Kháng. Ảnh: Lê Văn Chương

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, trân trọng tài năng, đức độ và uy tín của Cụ Huỳnh Thúc Kháng, Chủ tịch Hồ Chí Minh mời Cụ tham gia Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Đầu năm 1946, Cụ được cử làm Chủ tịch Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam (Hội Liên Việt). Tháng 5/1946, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Pháp, Cụ được giao giữ chức Quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Đôi guốc mộc và chiếc đèn Cụ Huỳnh Thúc Kháng từng sử dụng. Ảnh: Lê Văn Chương

Tháng 12/1946, cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ, Chủ tịch Hồ Chí Minh cử Cụ Huỳnh Thúc Kháng làm Đặc phái viên của Chính phủ đi kinh lý miền Trung, tuyên truyền, giải thích đường lối kháng chiến, kiến quốc, kêu gọi đồng bào ủng hộ Chính phủ, ủng hộ cách mạng. Giai đoạn này, tỉnh Quảng Ngãi đang là vùng tự do của Liên khu 5 (Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên).

Ngày 21/4/1947, do tuổi cao, sức yếu và lâm bệnh nặng, Cụ Huỳnh Thúc Kháng từ trần tại tỉnh Quảng Ngãi, hưởng thọ 70 tuổi. Chính quyền và nhân dân Quảng Ngãi đã chôn cất Cụ trên núi Thiên Ấn, từ đây có thể nhìn bao quát một vùng của tỉnh Quảng Ngãi, trong đó có cửa biển Sa Kỳ lộng gió.