Đằng sau màn trình diễn xe máy tự cân bằng ở Trung Quốc

Trong khuôn khổ một sự kiện thể thao tổ chức ở tỉnh Giang Tô (Trung Quốc) gần đây, Ninebot đã trình diễn một đội hình xe máy điện 10 chiếc.

Hai trong số đó dường như tự hành hoàn toàn, tự chạy mà không có người nào ngồi trên. Tám chiếc còn lại chở theo người nhưng có thể tự cân bằng và di chuyển theo đúng đội hình.

Tự cân bằng hay tự lái?

Theo thông tin được chia sẻ công khai, dàn xe 2 bánh của Ninebot trong màn trình diễn nói trên không sử dụng con quay hồi chuyển gyroscope làm giải pháp tự cân bằng, thay vào đó dùng thuật toán kết hợp điều khiển hướng bánh trước và lực kéo bánh sau.

Truyền thông Trung Quốc cũng lưu ý rằng 2 chiếc xe điện "tự hành" trong màn trình diễn của Ninebot thực chất được điều khiển bởi một nhân sự, thông qua thiết bị cầm tay đặt sau lưng.

Chiếc xe điện "tự hành" trong màn trình diễn do Ninebot thực hiện. Ảnh cắt từ clip.

Trước đó, startup Omoway đã giới thiệu mẫu xe máy điện tự cân bằng Omo X tại Indonesia, cho biết đã bước vào giai đoạn sản xuất và bắt đầu bàn giao những mẫu xe thương mại đầu tiên.

Khác với Ninebot, các xe của Omoway có thể tự cân bằng nhờ con quay hồi chuyển gyroscope - công nghệ được cho là "truyền thống" hơn trong lĩnh vực phương tiện 2 bánh tự cân bằng.

Omo X được mô tả đang sử dụng hệ thống con quay hồi chuyển điều khiển mô-men động lượng cấp hàng không vũ trụ, cho phép giữ thăng bằng tuyệt đối khi đang đứng yên, không yêu cầu người điều khiển sử dụng chân hoặc gạt chân chống.

Xe máy điện Omo X trình diễn khả năng tự cân bằng. Ảnh: Omoway.

Quay ngược thời gian về triển lãm Vietnam Motor Show 2024 diễn ra ở TP.HCM cách đây khoảng 2 năm, sân khấu trình diễn của Yamaha từng có sự góp mặt của bộ đôi xe máy điện Motoroid và Elove.

Trong số này, Yamaha Elove là "nhân vật chính" trong màn trình diễn tự cân bằng trong lúc di chuyển với một người đứng trên xe rời tay khỏi ghi-đông.

Yamaha Elove được ứng dụng công nghệ AMSAS do Yamaha phát triển, trong đó hệ thống sẽ tính toán và tự động đánh lái nhẹ cổ xe kết hợp phân bổ lực kéo bánh xe để giữ thăng bằng khi khởi hành hoặc di chuyển dưới 5 km/h.

Xe máy điện Yamaha Elove tại triển lãm VMS 2024. Ảnh: Đan Thanh.

Trước đó khá lâu, mẫu xe điện Riding Assist-e đã được Honda giới thiệu tại triển lãm Tokyo Motor Show 2017.

Ở phiên bản sơ khai nhất, công nghệ Riding Assist của Honda có thể hỗ trợ tăng độ ổn định cho xe 2 bánh khi di chuyển ở tốc độ thấp, trong khi motor điện gắn ở cổ xe sẽ tự động quay bánh trước liên tục với góc nhỏ, qua đó giúp giữ xe đứng thẳng mà không cần chống chân.

Những tranh cãi

Ông Zhang Xue - nhà sáng lập Zhangxue Moto - gần đây bất ngờ có những chỉ trích công khai nhắm vào xu hướng xe 2 bánh tự lái hoặc tự cân bằng tại Trung Quốc. Ông mô tả việc cho xe 2 bánh tự lái, tự cân bằng là "khá buồn cười", rằng những màn trình diễn hay ra mắt gần đây của các hãng Trung Quốc chỉ mang tính chiêu trò.

Theo quan điểm của Zhang Xue, việc người điều khiển rời tay khỏi ghi-đông và cho xe tự cân bằng, thậm chí tự lái là một hành động nguy hiểm.

Rời tay khỏi ghi-đông vẫn được đánh giá là hành động nguy hiểm. Ảnh: ifeng.

Xe 2 bánh không có ghế ngồi và dây đai an toàn như ôtô. Do vậy khi người lái rời tay khỏi ghi-đông và để xe tự lái hay tự cân bằng, sẽ không có công cụ nào đảm bảo sự ổn định thân xe và an toàn cho chính người điều khiển trong trường hợp phanh gấp.

Zhang Xue cho rằng nếu người điều khiển vẫn đặt tay lên ghi-đông, công nghệ tự lái của xe 2 bánh không còn nhiều ý nghĩa. Ngược lại, việc không đặt tay lên ghi-đông lại tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho chính bản thân người ngồi trên xe và cả những người cùng tham gia giao thông.

Tuy nhiên, công nghệ của Honda, Yamaha và cả Ninebot đều nằm ngoài nội dung chỉ trích này của Zhang Xue.

Honda Riding Assist hỗ trợ người dùng dễ dàng vận hành các mẫu môtô phân khối lớn. Ảnh: Honda.

Ninebot cho biết công nghệ của mình hướng tới các tính năng thực tế dành cho xe 2 bánh khi sử dụng ở dải ở tốc độ thấp, chẳng hạn tự đứng thẳng khi dừng, tự di chuyển đỗ xe, thậm chí nhắm đến "gọi" xe tự di chuyển đến vị trí người dùng.

Trong khi đó, Riding Assist của Honda nhắm đến hỗ trợ người điều khiển xe 2 bánh khi dừng đèn đỏ, hoặc ứng dụng vào các mẫu môtô phân khối lớn để hỗ trợ thao tác lên xuống, dắt xe của người điều khiển, từ đó mở rộng tệp khách hàng.

Một trong những luận điểm chỉ trích từ Zhang Xue còn nằm ở vấn đề chi phí. Theo đó, công nghệ tự lái trên ôtô "ngốn" khá nhiều nguồn lực và tài chính cho R&D, trong khi biên lợi nhuận của ngành xe 2 bánh nhìn chung vẫn còn khá mỏng.

Việc triển khai công nghệ này do vậy được cho sẽ không phải là giải pháp tối ưu. Dù có nhà cung cấp nào sẵn sàng bán giải pháp, các hãng xe cũng chưa chắc đủ khả năng "gánh vác" và sinh lời.

Omo X với khả năng tự cân bằng đã được mở bán tại Indonesia. Ảnh: Omoway.

Những tranh cãi trên tại Trung Quốc còn xoay quanh việc Omoway "mập mờ" giữa khái niệm xe tự cân bằng và xe tự lái.

Mẫu xe máy điện Omo X được đánh giá chỉ gần gũi với khái niệm "xe máy điện cao cấp có hỗ trợ tự cân bằng". So với chuỗi các hành động từ nhận thức cho đến ra quyết định và thực thi của hệ thống tự hành hoàn toàn, Omo X vẫn còn một khoảng cách khá xa.

Nhìn chung, tính năng hỗ trợ tự cân bằng trên xe 2 bánh nếu được phát triển đúng hướng sẽ hữu dụng trong việc giảm rủi ro đổ xe, cải thiện khả năng di chuyển ở tốc độ thấp. Trong khi đó, xe 2 bánh tự lái hoàn toàn đến lúc này vẫn chưa cho thấy giá trị ứng dụng trong thực tế.