Đằng sau những lời con trách mẹ cha

 Trẻ em cần có những diễn đàn để nói lên tiếng nói của bản thân. Ảnh: Đình Chiến

Lắng nghe và thấu hiểu

Cuối tháng 9/2026, nhóm Facebook “Con ghét bố mẹ” bất ngờ thu hút sự chú ý khi số lượng thành viên tăng nhanh, từ vài chục nghìn lên hàng trăm nghìn người chỉ trong thời gian ngắn. Các bài đăng trong nhóm đề cập đến mâu thuẫn gia đình, áp lực học tập, sự kiểm soát của cha mẹ..., làm dấy lên những ý kiến trái chiều. Trong khi một số phụ huynh lo ngại những bức xúc có thể lan rộng, cũng có ý kiến cho rằng cần nhìn sâu vào nguyên nhân khiến trẻ tìm kiếm sự đồng cảm trên mạng xã hội. Sự việc tạm lắng xuống khi nhóm Facebook “Con ghét bố mẹ” không còn hiển thị tại Việt Nam từ ngày 6/10.

Qua sự việc trên, có thể thấy những bất đồng giữa cha mẹ và con cái không phải chuyện mới. Khi bước vào tuổi dậy thì, trẻ bắt đầu có nhu cầu được tôn trọng, có không gian riêng và tự quyết định một số vấn đề. Trong khi đó, cha mẹ thường đặt nặng trách nhiệm chăm sóc, định hướng, lo lắng cho tương lai của con. Nếu thiếu sự trao đổi, cách cha mẹ bảo vệ con có thể bị trẻ cảm nhận thành sự áp đặt. Ngược lại, nhu cầu độc lập của con đôi khi khiến cha mẹ nghĩ rằng mình không còn được tôn trọng.

Chị Đoàn Thủy Tiên (phường Thuận Hóa), phụ huynh có con đang học cấp 2 chia sẻ: “Làm cha mẹ, tôi luôn mong những điều tốt nhất cho con nên có lúc nóng lòng, muốn con làm theo lời mình mà chưa đặt bản thân vào vị trí của con để hiểu vì sao con suy nghĩ như vậy. Sau những lần bất đồng, tôi nhận ra rằng, yêu thương thôi chưa đủ, cha mẹ còn cần học cách lắng nghe và tôn trọng những khác biệt trong suy nghĩ của con”.

“Có những lúc em biết bố mẹ lo lắng cho mình, nhưng em cũng muốn được lựa chọn những điều liên quan đến bản thân mình như việc học tập hay tham gia các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ. Em cũng muốn nói ra suy nghĩ và giải thích lý do cho lựa chọn của mình. Nếu bố mẹ chịu nghe em nói hết câu chuyện trước khi nhận xét hay trách mắng, em sẽ cảm thấy được tin tưởng và dễ chia sẻ với bố mẹ hơn”, P. N. H., một học sinh cấp 2 tâm sự.

Lắng nghe để thu hẹp khoảng cách

Không gian mạng có thể đem lại cảm giác được đồng cảm, nhất là với những người chưa tìm được cách chia sẻ cùng gia đình. Tuy nhiên, đây không phải là môi trường lúc nào cũng an toàn. Khi lời tâm sự chuyển thành công kích, xúc phạm hoặc cổ súy hành vi nguy hiểm, hệ quả có thể vượt xa mục đích giải tỏa ban đầu. Vì vậy, thay vì chỉ yêu cầu trẻ rời khỏi hội nhóm, người lớn cần tìm hiểu nguyên nhân khiến trẻ muốn tìm kiếm sự đồng cảm ở đó.

Bà Nguyễn Thị Thúy Hòa, Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em TP. Huế nhấn mạnh, trẻ em có quyền được bày tỏ ý kiến, nguyện vọng về các vấn đề liên quan đến trẻ em theo điều 34 Luật Trẻ em 2016: “Cha mẹ cần tạo điều kiện để con được nói lên suy nghĩ, mong muốn của mình; đồng thời lắng nghe với thái độ tôn trọng, không vội vàng phán xét hay áp đặt quan điểm của người lớn. Lắng nghe không có nghĩa là đồng ý với mọi đề xuất của trẻ, mà giúp trẻ hiểu vấn đề, biết chịu trách nhiệm với lựa chọn và từng bước hình thành khả năng tự quyết định phù hợp. Khi được tôn trọng và đối thoại trong môi trường an toàn, trẻ sẽ có thêm niềm tin để chia sẻ những khó khăn, vướng mắc với cha mẹ, thay vì giữ kín cảm xúc hoặc tìm kiếm sự đồng cảm từ những nguồn thiếu kiểm chứng trên mạng xã hội”.

Từ những bất đồng trong đời sống gia đình đến những lời tâm sự trên mạng xã hội, điều trẻ em cần là cơ hội để được nói và được lắng nghe. Cũng như vậy, khi cha mẹ chia sẻ những lo lắng của mình bằng sự bình tĩnh, con cái sẽ có thêm cơ hội hiểu được tình yêu thương phía sau những lời nhắc nhở. Sự thấu hiểu chỉ có thể hình thành khi cả hai phía sẵn sàng đối thoại, tôn trọng khác biệt và cùng tìm cách tháo gỡ bất đồng.