Đảng viên làm giàu chính đáng: Khơi thông nguồn lực, giữ vững liêm chính

Tháo gỡ rào cản nhận thức, khơi dậy khát vọng làm giàu chính đáng

Trong tiến trình đổi mới, nhận thức về kinh tế tư nhân và người làm kinh tế không ngừng phát triển. Điều cốt lõi không phải người đảng viên có mong muốn làm giàu hay không, mà là làm giàu bằng cách nào, có tuân thủ pháp luật, tạo ra giá trị mới và đóng góp cho xã hội hay không.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 4, khóa XIV. Ảnh: Phạm Thắng

Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đã đưa ra một sự khẳng định mang tính bước ngoặt, xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia. Phát biểu tại Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết số 66 và Nghị quyết số 68 ngày 18/5/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: “ai cũng có quyền và điều kiện thể hiện khát vọng cống hiến và đổi mới sáng tạo”. Câu nói ấy rất đáng suy ngẫm khi nhìn vào Quy định số 224-QĐ/TW hôm nay. Khát vọng phát triển không phải đặc quyền của một nhóm người; đó là năng lực, là động lực cần được khuyến khích trong toàn xã hội, trong đó có đội ngũ đảng viên.

Đặt trong mạch tư duy ấy, Quy định số 224-QĐ/TW, thay thế Quy định số 15-QĐ/TW năm 2006 về đảng viên làm kinh tế tư nhân, thể hiện một bước tiến từ cách tiếp cận tương đối khái quát sang xác định cụ thể các quyền, giới hạn, trách nhiệm và biện pháp kiểm soát xung đột lợi ích.

Điểm đáng chú ý nữa là Quy định không đồng nhất hoạt động kinh tế với việc trực tiếp sở hữu, điều hành doanh nghiệp. Lao động chuyên môn, nghiên cứu, giảng dạy, sáng tạo, chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, tài sản trí tuệ hay khai thác tài sản hợp pháp đều được đặt trong một cách nhìn rộng hơn về tạo thu nhập và đóng góp phát triển. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong nền kinh tế tri thức và kỷ nguyên số, khi một sáng chế, một giải pháp công nghệ, một sản phẩm văn hóa sáng tạo cũng có thể trở thành tài sản kinh tế có giá trị.

Mở rộng cơ hội phải song hành với ranh giới liêm chính

Tuy nhiên, không thể chỉ nhìn Quy định số 224-QĐ/TW như sự “mở cửa” đối với đảng viên làm kinh tế. Tinh thần xuyên suốt là khuyến khích đi cùng kiểm soát, tạo điều kiện đi cùng trách nhiệm, bảo vệ quyền lợi hợp pháp đi cùng kỷ luật Đảng và kỷ cương pháp luật. Đó là sự kết hợp cần thiết để khát vọng phát triển không biến dạng thành đặc quyền hay lợi ích nhóm.

Quy định phân loại bốn nhóm hoạt động đầu tư kinh doanh và xác định giới hạn theo từng đối tượng, chức danh, vị trí công tác. Đảng viên ngoài khu vực công có thể thực hiện các hoạt động đầu tư kinh doanh mà pháp luật không cấm, không phải xin chấp thuận của tổ chức đảng, nhưng vẫn có trách nhiệm báo cáo, kiểm soát khi phát sinh xung đột lợi ích.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 4, khóa XIV. Ảnh: Phạm Thắng

Đối với đảng viên là cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang hoặc người quản lý doanh nghiệp nhà nước, quyền tham gia ở những mức độ khác nhau tùy tính chất công việc, thẩm quyền và nguy cơ xung đột lợi ích; có hoạt động được làm, có hoạt động phải được chấp thuận, cũng có hoạt động không được phép thực hiện.

Vì thế, tuyệt đối không thể hiểu rằng mọi đảng viên đều đương nhiên được thành lập, chi phối và trực tiếp quản lý, điều hành doanh nghiệp như nhau.

Một nguyên tắc hết sức quan trọng là không được dùng tài sản nhà nước, dữ liệu, thông tin chưa công khai, nhân lực, kết quả nghiên cứu và những nguồn lực công khác trái quy định để phục vụ hoạt động kinh doanh riêng. Những ranh giới ấy bảo vệ cả Nhà nước, xã hội và chính người đảng viên. Bởi quyền lực công phải được thực thi vì lợi ích công; tư cách đảng viên không phải là giấy thông hành để có lợi thế bất bình đẳng trên thị trường. Cạnh tranh lành mạnh chỉ có ý nghĩa khi mọi chủ thể đều được đặt dưới những nguyên tắc minh bạch và công bằng.

Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 4, khóa XIV. Ảnh: Phạm Thắng

Quy định số 224-QĐ/TW đặt kiểm soát xung đột lợi ích vào trung tâm. Không chỉ nhìn vào người đứng tên tài sản hay khoản đầu tư, việc nhận diện xung đột còn phải xem xét lợi ích gián tiếp, lợi ích thực tế được thụ hưởng và mối liên hệ với người có liên quan. Kiểm soát như vậy mới hướng tới bản chất quan hệ lợi ích thay vì dừng ở hình thức. Trong một nền quản trị hiện đại, công khai, giải trình và khả năng kiểm chứng phải trở thành nền nếp.

Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của cán bộ, đảng viên cũng yêu cầu khuyến khích đổi mới, sáng tạo gắn với kỷ luật, minh bạch, trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực.

Để triển khai hiệu quả, điều cần thiết không chỉ là tuyên truyền về quyền mà phải làm rõ giới hạn và nghĩa vụ theo từng vị trí công tác, nhất là những vị trí dễ phát sinh xung đột lợi ích. Việc hướng dẫn phải thống nhất, dễ tiếp cận; thủ tục chấp thuận, khi có yêu cầu, cần minh bạch về thẩm quyền và trách nhiệm.

Đồng thời, phải tăng cường giám sát dựa trên dữ liệu, kiểm soát việc lợi dụng người thân hay tổ chức trung gian để che giấu lợi ích thực tế. Rõ quyền để khuyến khích sáng tạo, rõ giới hạn để phòng ngừa sai phạm: đó là hai điều kiện không thể tách rời.

Từ thành công của mỗi người đến sức mạnh phát triển của đất nước

Từ góc độ văn hóa, Quy định số 224-QĐ/TW còn đặt ra yêu cầu xây dựng hình ảnh người đảng viên làm kinh tế không chỉ giỏi sản xuất, kinh doanh mà còn đi đầu trong đạo đức và văn hóa kinh doanh. Lợi nhuận là một thước đo hiệu quả nhưng không phải thước đo duy nhất. Thành công bền vững phải gắn với nghĩa vụ thuế, quyền lợi người lao động, chất lượng hàng hóa, quyền lợi người tiêu dùng, môi trường và trách nhiệm với cộng đồng.

Trong cuộc gặp mặt các doanh nghiệp tiêu biểu ngày 12/10/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định: “doanh nghiệp vững mạnh góp phần bồi đắp sức mạnh quốc gia”.

Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai Nghị quyết Trung ương 4, khóa XIV. Ảnh: Phạm Thắng

Thông điệp ấy gợi mở một cách nhìn rất rõ: sự lớn mạnh của doanh nghiệp không chỉ được đo bằng tài sản hay quy mô thị trường, mà phải thể hiện ở tiềm lực quốc gia được bồi đắp, cơ hội việc làm được tạo ra, tri thức và kỹ năng được nâng lên, niềm tin xã hội được củng cố.

Với đảng viên hoạt động trong lĩnh vực kinh tế, tiêu chuẩn nêu gương vì thế phải cao hơn mức tối thiểu mà pháp luật yêu cầu.

Đây cũng là tinh thần tương hợp với Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam: phát triển kinh tế không thể tách rời xây dựng con người, đạo đức và môi trường văn hóa. Quyết định số 1157/QĐ-TTg ngày 26/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ về Khung chuẩn mực đạo đức, văn hóa kinh doanh tiếp tục cụ thể hóa yêu cầu ấy.

Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị trình bày chuyên đề số 4 về Quy định số 224-QĐ/TW về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh. Ảnh: Phạm Thắng

Tôi nghĩ đến những đảng viên ở cơ sở tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, giúp nông sản có thương hiệu và đầu ra bền vững; những trí thức chuyển giao công nghệ, biến kết quả nghiên cứu thành sản phẩm hữu ích; những doanh nhân là đảng viên đầu tư vào sản phẩm xanh, sáng tạo văn hóa, đào tạo lao động và chia sẻ cơ hội cho cộng đồng. Trong khuôn khổ pháp luật và giới hạn phù hợp với từng đối tượng, đó là cách để tinh thần tiên phong hiện diện bằng những giá trị thực tế trong đời sống.

Từ góc nhìn của một đại biểu Quốc hội, tôi cho rằng cần bảo đảm sự đồng bộ giữa quy định của Đảng và hệ thống pháp luật, tránh tình trạng chủ trương thông thoáng nhưng thực thi thiếu nhất quán. Hoạt động giám sát của cơ quan dân cử, của Nhân dân và vai trò phản biện của báo chí phải góp phần bảo vệ môi trường kinh doanh công bằng, đồng thời ngăn chặn lạm dụng quyền lực vì lợi ích riêng. Các cấp ủy cũng cần biểu dương những đảng viên làm kinh tế giỏi, giàu trách nhiệm xã hội; lấy hiệu quả đóng góp thực chất chứ không chỉ quy mô tài sản làm thước đo ghi nhận.

Đích đến của những đổi mới hôm nay là hiện thực hóa mục tiêu phát triển đến năm 2030, đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Muốn vậy, chúng ta cần một xã hội tôn trọng lao động và sáng tạo, khuyến khích làm ăn chính đáng, nuôi dưỡng tinh thần doanh nhân và giữ vững chuẩn mực công vụ. Mỗi đảng viên đủ điều kiện tham gia kinh tế cần thể hiện vai trò tiên phong bằng những sản phẩm, việc làm, thu nhập hợp pháp và trách nhiệm thực chất với cộng đồng.

Các đại biểu dự Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 4, khóa XIV. Ảnh: Phạm Thắng

Tôi luôn tin rằng, làm giàu cho gia đình bằng trí tuệ và sức lao động là điều đáng quý. Nhưng với người đảng viên, sự giàu có chỉ có ý nghĩa đầy đủ khi không đánh đổi bằng liêm chính, không đánh đổi bằng niềm tin của Nhân dân, và từ thành công của mình còn góp phần làm giàu thêm cho đất nước.

Khơi thông nguồn lực phải đi cùng giữ vững kỷ luật; khuyến khích khát vọng phải song hành với trách nhiệm nêu gương. Đó chính là chiều sâu của Quy định số 224-QĐ/TW và cũng là một thông điệp quan trọng của công cuộc phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.