Đảng viên tham gia đầu tư, kinh doanh: 'Mở để phát triển, quản để không lạm dụng'

Toàn cảnh Hội thảo khoa học với chủ đề “Phát huy vai trò tiên phong của đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh trong thời kỳ phát triển mới”. Ảnh: Thành Trung.   

Tham dự Hội thảo có: Bà Bùi Thị Quỳnh Vân, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy cơ quan, Phó Trưởng ban Ban Tổ chức Trung ương; bà Nguyễn Thị Tuyến, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Đảng ủy Chính phủ, Thủ trưởng Cơ quan Đảng ủy Chính phủ, Đại biểu Quốc hội khóa XVI; TS Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng ban Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương; PGS.TS Nguyễn Trọng Điều, nguyên Phó Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, nguyên Giám đốc Học viện Hành chính Quốc gia, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, Chủ tịch sáng lập Hội Doanh nhân Tư nhân Việt Nam; GS.TS Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam; ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cùng đại diện nhiều cơ quan, ban ngành liên quan.

Về phía Hội Doanh nhân Tư nhân Việt Nam còn có sự tham dự của ông Nguyễn Quang Huân, Đại biểu Quốc hội khóa XV, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân Tư nhân Việt Nam, Chủ tịch HĐQT Công ty CP HALCOM Việt Nam; ông Nguyễn Thủ Đô, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Doanh nhân Tư nhân Việt Nam cùng một số Ủy viên Ban Chấp hành TW Hội Doanh nhân Tư nhân Việt Nam.

Tư duy rộng, tinh thần mới

Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS Nguyễn Đức Hiển nhấn mạnh, thực hiện Chương trình làm việc số 15-CTr/TW, ngày 08/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Bộ Chính trị đã giao Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu, xây dựng dự thảo Đề án xây dựng Quy định về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh (Đề án).

Trong quá trình nghiên cứu, xây dựng dự thảo Đề án, cơ quan chủ trì đã hướng dẫn các địa phương tổ chức tổng kết 20 năm thực hiện Quy định số 15-QĐ/TW và 08 năm thực hiện Kết luận số 29-KL/TW; nghiên cứu cơ sở lý luận, thực tiễn, kinh nghiệm quốc tế; đồng thời nhiều lần lấy ý kiến, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Đề án trên cơ sở ý kiến góp ý của các Ban, Bộ, Ngành Trung ương, các Tỉnh ủy, Thành ủy.

Để có thêm luận cứ hoàn thiện dự thảo Đề án, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Phát huy vai trò tiên phong của Đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh trong thời kỳ phát triển mới".

 TS Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Thành Trung. 

Theo Phó Trưởng ban Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, dự thảo Đề án gửi tới Hội thảo được tiếp thu ý kiến của các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng và đã hoàn thiện một bước. Dự thảo Đề án đã quy định rõ đối với đảng viên khu vực ngoài Nhà nước chỉ phải kê khai những nội dung liên quan trực tiếp đến nguy cơ xung đột lợi ích, tránh việc các Chi bộ yêu cầu chủ doanh nghiệp tư nhân phải kê khai quá nhiều thông tin không cần thiết.

Về đánh giá, xếp loại đảng viên là chủ doanh nghiệp, tiêu chí chủ yếu là việc chấp hành đường lối, pháp luật. Doanh nghiệp kinh doanh thua lỗ không phải là tiêu chí đánh giá tư cách đảng viên.

Đối với đảng viên trong khu vực công, dự thảo quy định cụ thể các thủ tục, quy trình kê khai, xin phép và chấp thuận khi tham gia hoạt động kinh tế. Dự thảo Đề án tiếp cận theo hướng đảng viên ngoài việc chấp hành Quy định về những điều đảng viên không được làm nói chung, thì trong lĩnh vực kinh tế phải nêu cao tính gương mẫu hơn nữa, áp dụng cho cả khu vực công và ngoài khu vực công. Đồng thời, lượng hóa các hành vi trực tiếp can thiệp, tác động, kiểm soát để vụ lợi.

“Với tinh thần và yêu cầu như vậy, chúng tôi mong muốn được lắng nghe các chuyên gia, nhà khoa học, các nhà nghiên cứu qua các bài tham luận, chuyên đề đóng góp thêm ý kiến để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Đề án”, TS Nguyễn Đức Hiển nói.

Phát biểu tại Hội thảo, bà Nguyễn Thị Tuyến cho rằng, các quy định liên quan đến đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh tại dự thảo Đề án thể hiện tư duy rất rộng và thể hiện tinh thần mới.

Các quy định không chỉ liên quan đến kinh tế tư nhân hay vấn đề đảng viên được tham gia thành lập doanh nghiệp, phát triển kinh tế tư nhân của mình và gia đình mà còn là đảng viên được đầu tư, được kinh doanh ở tất cả các lĩnh vực mà pháp luật cho phép.

Bà Nguyễn Thị Tuyến, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Đảng ủy Chính phủ, Thủ trưởng Cơ quan Đảng ủy Chính phủ, Đại biểu Quốc hội khóa XVI phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Thành Trung.

Đảng viên làm kinh tế tư nhân phải được nhìn nhận là một lực lượng sản xuất tiên tiến

Tham luận về “Góc nhìn về lý luận và thực tiễn về quy định Đảng viên làm kinh tế tư nhân: Kỳ vọng về tính đột phá của quy định mới”, PGS.TS Nguyễn Trọng Điều cho rằng, nhìn lại chặng đường 20 năm qua, chúng ta càng thấy rõ giá trị và tầm vóc lịch sử của Quy định số 15-QĐ/TW ngày 28/8/2006 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X.

Những con số thực tiễn trong 20 năm qua đã chứng minh thành công to lớn của chủ trương này: Số lượng đảng viên tham gia khu vực kinh tế tư nhân đã tăng hơn 5 lần, từ hơn 35.000 người năm 2006 lên 187.000 người vào tháng 3/2026. Số lượng đảng viên là chủ doanh nghiệp tư nhân cũng tăng từ 2.350 người lên 8.600 người. Đặc biệt, lực lượng cán bộ, công chức, sĩ quan lực lượng vũ trang nghỉ hưu, phục viên tham gia làm kinh tế tư nhân đã đóng góp nguồn lực tri thức và kinh nghiệm quản trị rất quan trọng cho xã hội, chiếm hơn 31% tổng số đảng viên làm kinh tế tư nhân.

 PGS.TS Nguyễn Trọng Điều, Chủ tịch sáng lập Hội Doanh nhân Tư nhân Việt Nam phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Thành Trung. 

Cũng theo Chủ tịch sáng lập Hội Doanh nhân Tư nhân Việt Nam, bối cảnh kinh tế - xã hội hiện nay đã có những chuyển biến mang tính bước ngoặt. Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW khẳng định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc dân, cùng các Nghị quyết chiến lược về khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Hiện nay, trong hơn 5,6 triệu đảng viên của toàn Đảng, số đảng viên là chủ doanh nghiệp tư nhân mới chỉ chiếm khoảng 0,15%. Dư địa để huy động năng lực, trí tuệ và nguồn lực hợp pháp của đảng viên vào phát triển đất nước còn rất lớn. Chính vì vậy, việc ban hành Quy định mới thay thế Quy định số 15-QĐ/TW là một đòi hỏi khách quan, cấp thiết của thực tiễn.

“Tôi muốn nhấn mạnh rằng: Đảng viên làm kinh tế tư nhân phải được nhìn nhận là một lực lượng sản xuất tiên tiến trong xã hội. Đảng ta là đội tiên phong của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam. Sự tiên phong ấy không chỉ thể hiện ở bản lĩnh chính trị hay đạo đức cách mạng, mà phải được cụ thể hóa bằng năng lực dẫn dắt sự phát triển của lực lượng sản xuất”, PGS.TS Nguyễn Trọng Điều nhấn mạnh.

Chuyển sang tư duy "Mở để phát triển, quản để không lạm dụng"

Theo GS.TS Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, xây dựng quy định về đảng viên tham gia đầu tư, kinh doanh lần này không đơn thuần là việc sửa một quy định mà chúng ta đã ban hành cách đây khoảng 20 năm. Quan trọng hơn là việc ban hành quy định sửa đổi phải mang lại những đột phá phù hợp với những thay đổi về tư duy pháp luật, đáp ứng nhu cầu của giai đoạn phát triển mới là giải phóng được các nguồn lực cho phát triển. Đặc biệt là về nguồn lực con người, về trí tuệ, tài năng, tri thức của những người đảng viên - những người tiên phong, đi đầu.

Đồng thời, những quy định đó phải thu hút được những tinh hoa từ khu vực tư nhân vào hệ thống chính trị để tăng cường các cơ chế kiểm soát quyền lực, tránh xung đột lợi ích và không để lạm dụng quyền lực để phục vụ cho các lợi ích riêng. Cần bỏ tư duy "Không quản được thì cấm", chuyển sang tư duy "Mở để phát triển và quản để không lạm dụng".

“Theo tôi cần phải thiết kế một nguyên tắc là không cấm nhưng mà tất cả đều phải quản, chứ không phải không cấm là không quản. Đó là kê khai thông tin, khai báo xung đột lợi ích, kiểm soát sớm, thường xuyên thông qua thông tin dữ liệu.

Không phải là việc chờ đến lúc nào kiểm soát, bất kể một số hoạt động nào kinh doanh, cơ quan kiểm soát phải kiểm soát được ngay thông qua cái thông tin dữ liệu số và phải xử lý thật nghiêm minh nếu không kê khai trung thực”, GS.TS Hoàng Văn Cường đề xuất.

Đóng góp về vấn đề chuyển mạnh từ tư duy "cấp phép" sang "phát huy vai trò tiên phong" được đề cập trong dự thảo Đề án, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam nhấn mạnh: Quy định số 15-QĐ/TW trước đây là một bước đổi mới quan trọng trong việc tháo gỡ rào cản nhận thức đối với đảng viên làm kinh tế tư nhân, tham gia đầu tư, kinh doanh.

Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay, yêu cầu đặt ra cao hơn, không chỉ dừng ở việc thừa nhận quyền làm kinh tế hợp pháp, mà cần phát huy đội ngũ đảng viên tham gia đầu tư, kinh doanh trở thành lực lượng tiên phong trong đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, quản trị hiện đại.

“Sự tiên phong này gắn liền với chuẩn mực. Ưu tiên không đồng nghĩa với sự thiên vị hay đặc quyền đặc lợi. Ngược lại, đảng viên tham gia kinh doanh phải đặt lại lợi ích, đứng trên chuẩn mực cao hơn về tuân thủ pháp luật, nghĩa vụ thuế, liêm chính, trách nhiệm đối với người lao động, môi trường, với cộng đồng”, ông Phòng nói.

Chia sẻ thông tin liên quan đến quy định pháp luật và điều lệ của một số nước về việc công chức, viên chức trong hệ thống chính trị tham gia đầu tư, kinh doanh, Đại tá Nguyễn Mạnh Toàn, Phó Cục trưởng Cục A04, Bộ Công an cho rằng, những kinh nghiệm quốc tế phù hợp đã được dự thảo Đề án tiếp thu. Trong đó có quy định không cấm quyền đầu tư kinh doanh hợp pháp; phân tầng theo quyền lực và nguy cơ xung đột; kiểm soát thực chất thay vì chỉ kiểm soát hình thức.

Đảng viên cần được đánh giá đúng về mức độ cống hiến

Chia sẻ về vấn đề đảng viên tham gia đầu tư, kinh doanh, ông Nguyễn Quang Huân khẳng định, quy định mới thay thế Quy định số 15-QĐ/TW là một bước tiến lớn trong tư duy, nhận thức. Quy định mới sẽ khai phá tiềm năng rất lớn về phát triển đảng viên trong khu vực ngoài Nhà nước.

 Ông Nguyễn Quang Huân, Đại biểu Quốc hội khóa XV, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân Tư nhân Việt Nam; Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Halcom Việt Nam phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: MH.

Dự thảo Đề án đã xác lập một nguyên tắc mới rất rõ: Khuyến khích, tạo điều kiện để đảng viên phát huy trí tuệ, năng lực, tài sản và nguồn lực hợp pháp; tiên phong khởi nghiệp, đầu tư, kinh doanh, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, làm giàu chính đáng và đóng góp cho đất nước. Đặc biệt, Dự thảo Đề án khẳng định đảng viên được thực hiện các quyền hợp pháp. Việc hạn chế quyền chỉ được đặt ra khi có căn cứ rõ ràng, gắn với địa vị pháp lý, chức vụ, vị trí công tác và nguy cơ xung đột lợi ích. Đây là sự chuyển đổi mạnh về tư duy quản lý.

Ông Huân đề xuất đảng viên trong khu vực tư cần được đánh giá đúng về mức độ cống hiến trong việc xây dựng chính sách, trong vai trò là cầu nối giữa Đảng với người lao động và trong đội ngũ nòng cốt xây dựng khối Đại đoàn kết dân tộc. Ngược lại, đảng viên trong khu vực tư nhân phải được yêu cầu cao hơn nữa về đạo đức, về liêm chính, về trách nhiệm với Nhà nước, với xã hội và môi trường.

Cũng với góc nhìn từ doanh nghiệp tư nhân về vấn đề đảng viên làm kinh tế tư nhân, ông Nguyễn Hữu Thức, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Doanh nhân Tư nhân Việt Nam, Tổng Giám đốc Công ty CP Gốm Chu Đậu (thành viên Tập đoàn BRG) nhìn nhận: Chủ trương cho phép và khuyến khích đảng viên làm kinh tế tư nhân là một bước đột phá mạnh mẽ về tư duy chính trị và phát triển kinh tế cho đất nước.

 Ông Nguyễn Hữu Thức, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Doanh nhân Tư nhân Việt Nam, Tổng Giám đốc Công ty CP Gốm Chu Đậu phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: MH. 

“Chủ trương của Đảng về thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân ngày càng rõ ràng, cởi mở. Đảng viên có điều kiện phát huy năng lực, đầu tư sản xuất kinh doanh, đổi mới công nghệ và thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước, tạo công ăn việc làm cho người lao động. Tính kỷ luật, tinh thần trách nhiệm của đảng viên là phẩm chất rất cần cho quản trị doanh nghiệp minh bạch”, ông Thức nói.

Tuy nhiên, cũng theo Tổng Giám đốc Công ty CP Gốm Chu Đậu, đảng viên trong doanh nghiệp tư nhân vừa phải đáp ứng yêu cầu sản xuất, kinh doanh với tính chất linh hoạt, thường xuyên đi công tác, vừa phải thực hiện đầy đủ các quy định về sinh hoạt và kỷ luật Đảng. Trong khi đó, một số nội dung sinh hoạt, quản lý đảng viên và thủ tục hiện nay chưa phù hợp với đặc thù hoạt động của doanh nghiệp tư nhân, phần nào tạo thêm áp lực về thời gian và công tác quản trị.

Ông Thức kiến nghị, các cơ quan chức năng cần nghiên cứu cơ chế sinh hoạt Đảng linh hoạt về thời gian, phương thức; đơn giản hóa, số hóa thủ tục. Phân định rõ chức năng, quyền hạn giữa tổ chức Đảng và bộ máy quản trị doanh nghiệp; phối hợp nhưng không làm thay chức năng điều hành sản xuất kinh doanh. Cùng với đó, cần tăng cường đối thoại lấy ý kiến trực tiếp từ doanh nghiệp, doanh nhân, người lao động khi xây dựng và hướng dẫn thực hiện các quy định liên quan.

Tổng kết và bế mạc Hội thảo, TS Nguyễn Đức Hiển cho biết, Ban Tổ chức sẽ tiếp thu và chọn lọc các ý kiến vừa được thảo luận để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Đề án và báo cáo các cấp có thẩm quyền trong thời gian sớm nhất.