Đánh bắt thủy sản bằng kích điện: Khi nào bị xử lý hình sự?

Ngày 13-10, Phòng Cảnh sát kinh tế (Công an thành phố Hà Nội) phối hợp với Đội Cảnh sát đường thủy số 2 (Phòng Cảnh sát giao thông) và Công an các xã, phường tổ chức kiểm tra trên tuyến sông Hồng, sông Đuống, phát hiện 3 trường hợp sử dụng kích điện để khai thác thủy sản trái quy định.

Cụ thể, khoảng 5h20 cùng ngày, tại khu vực Km 193+500 bờ trái sông Hồng, thuộc địa phận xã Vĩnh Thanh, tổ công tác phát hiện ông N.V.N (sinh năm 1960, trú tại phường Đông Ngạc, Hà Nội) sử dụng bộ công cụ gồm bình ắc quy, bộ kích điện và vợt để khai thác thủy sản trên thuyền cá thô sơ.

Lực lượng chức năng kiểm tra phương tiện khai thác thủy sản trên tuyến sông. Ảnh: Công an thành phố Hà Nội

Cũng trong ngày, tại khu vực Km 61+000 bờ trái sông Đuống, thuộc địa phận xã Đông Anh, lực lượng chức năng phát hiện bà N.T.D (sinh năm 1968, trú tại phường Hồng Hà, Hà Nội) có hành vi tương tự.

Tại khu vực Km 177+500 bờ phải sông Hồng, thuộc địa phận phường Lĩnh Nam, tổ công tác tiếp tục phát hiện ông N.V.B (sinh năm 1992, trú tại xã Bát Tràng, Hà Nội) sử dụng công cụ kích điện để khai thác thủy sản.

Các trường hợp vi phạm cùng tang vật đã được lập biên bản, bàn giao cho Công an các xã, phường sở tại tiếp tục xác minh, xử lý theo quy định.

Việc liên tiếp phát hiện các trường hợp vi phạm cho thấy tình trạng sử dụng kích điện để đánh bắt thủy sản vẫn diễn ra, bất chấp những cảnh báo về nguy cơ hủy hoại nguồn lợi tự nhiên, ảnh hưởng môi trường sinh thái và đe dọa an toàn tính mạng.

Phân tích dưới góc độ pháp lý, luật sư Kiều Thị Thúy, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho biết, pháp luật nghiêm cấm sử dụng dòng điện để khai thác thủy sản. Tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả gây ra, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Theo Điều 28 Nghị định số 38/2024/NĐ-CP của Chính phủ, hành vi sử dụng công cụ kích điện để khai thác thủy sản trong trường hợp không sử dụng tàu cá, chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, bị phạt tiền từ 3 triệu đến 5 triệu đồng. Trường hợp sử dụng công cụ kích điện trên tàu cá, mức phạt từ 5 triệu đến 40 triệu đồng, tùy theo chiều dài tàu. Người vi phạm còn có thể bị tịch thu công cụ, phương tiện vi phạm.

Đáng chú ý, theo Điều 242 Bộ luật Hình sự, được sửa đổi, bổ sung năm 2025, hành vi sử dụng dòng điện để khai thác thủy sản có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây thiệt hại nguồn lợi thủy sản từ 100 triệu đồng trở lên, thủy sản thu được trị giá từ 50 triệu đồng trở lên hoặc thuộc các trường hợp vi phạm khác được điều luật quy định.

Khung hình phạt cơ bản đối với tội "Hủy hoại nguồn lợi thủy sản" là phạt tiền từ 100 triệu đến 600 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm. Với những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, mức án có thể lên tới 10 năm tù.

Theo luật sư Kiều Thị Thúy, việc xác định trách nhiệm hình sự phải căn cứ vào tính chất hành vi, mức độ thiệt hại, giá trị thủy sản thu được và các tình tiết liên quan. Do đó, người dân không nên chủ quan cho rằng sử dụng kích điện đánh bắt thủy sản chỉ bị xử phạt hành chính.

Đối với 3 trường hợp vừa bị phát hiện, cơ quan chức năng sẽ tiếp tục xác minh để xác định hình thức xử lý phù hợp.

Bên cạnh chế tài pháp luật, việc sử dụng thiết bị kích điện tự chế trong môi trường nước còn tiềm ẩn nguy cơ điện giật, gây thương tích, thậm chí tử vong.

Để ngăn chặn tình trạng khai thác thủy sản bằng phương thức hủy diệt, bên cạnh việc tăng cường kiểm tra, xử lý của lực lượng chức năng, mỗi người dân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật. Không vì lợi ích trước mắt mà đánh đổi nguồn lợi thủy sản, môi trường sinh thái và cả sự an toàn của chính mình.