Đánh giá đúng tình huống mới cứu hộ, cứu nạn hiệu quả

Nhận định, đánh giá đúng tình hình

Tại Việt Nam, nguy cơ xuất hiện động đất cường độ mạnh không phổ biến như ở một số quốc gia nằm trên các đới đứt gãy địa chất lớn. Tuy nhiên, những năm gần đây, thiên tai cực đoan, mưa lũ, sạt lở đất, cháy nổ công trình và nhiều sự cố quy mô lớn có xu hướng gia tăng cả về tần suất lẫn mức độ phức tạp. Đặc điểm nổi bật của các loại hình thiên tai, thảm họa hiện nay là diễn biến nhanh, khó dự báo, phạm vi tác động rộng và thường đi kèm nhiều nguy cơ thứ cấp, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác cứu hộ, cứu nạn.

Lực lượng cứu hộ, cứu nạn của Quân đội nhân dân Việt Nam sử dụng chó nghiệp vụ tìm kiếm nạn nhân trong vụ động đất tại tỉnh Hatay, Thổ Nhĩ Kỳ, tháng 2-2023. Ảnh: VĂN HIẾU

Nhiều vụ việc xảy ra trong điều kiện thời tiết bất lợi, ban đêm hoặc ở khu vực địa hình phức tạp khiến việc tiếp cận hiện trường gặp nhiều khó khăn. Có trường hợp nạn nhân bị vùi lấp dưới đất đá, bê tông, sắt thép; có nơi đường sá bị chia cắt, thông tin liên lạc gián đoạn, phương tiện cơ giới không thể tiếp cận hiện trường. Đáng chú ý, trong quá trình tìm kiếm cứu nạn (TKCN), lực lượng làm nhiệm vụ không chỉ đối diện với yêu cầu khẩn trương cứu người mà còn phải thường xuyên đề phòng các nguy cơ tiếp diễn như sạt lở, sập đổ, cháy nổ hoặc điều kiện thời tiết diễn biến xấu hơn.

Trong hầu hết các vụ thiên tai, sự cố lớn, cán bộ, chiến sĩ LLVT luôn có mặt từ sớm để tham gia xử lý tình huống. Với khả năng cơ động nhanh, tổ chức lực lượng chặt chẽ và hoạt động hiệu quả trong điều kiện khó khăn, các đơn vị Quân đội thường thực hiện nhiều nhiệm vụ đồng thời như TKCN, sơ tán người và tài sản, vận chuyển nhu yếu phẩm, bảo đảm thông tin liên lạc, hỗ trợ cấp cứu ban đầu, khắc phục hạ tầng và giúp người dân ổn định cuộc sống.

Tuy nhiên, hiệu quả xử lý tình huống CHCN không phụ thuộc đơn thuần vào việc huy động số lượng lớn lực lượng, phương tiện trong thời gian ngắn nhất. Mỗi loại hình thiên tai, sự cố đòi hỏi cách tiếp cận khác nhau. Lũ quét, ngập lụt hay sạt lở đất có thể làm thay đổi địa hình, gây khó khăn trong xác định vị trí người gặp nạn. Sập cầu hoặc công trình thường đi kèm nguy cơ sập đổ thứ cấp. Các sự cố cháy nổ, hóa chất hay tai nạn trong không gian hẹp lại tiềm ẩn khí độc, thiếu dưỡng khí hoặc nguy cơ cháy lan.

Lực lượng cứu hộ, cứu nạn của Quân đội nhân dân Việt Nam sử dụng chó nghiệp vụ tìm kiếm nạn nhân trong vụ động đất tại Venezuela. Ảnh: LÂM MẠNH TOÀN

Trao đổi với chúng tôi, Đại tá Nguyễn Văn Thắng, Chỉ huy trưởng Trung tâm Quốc gia điều hành TKCN (Cục CHCN, Bộ Tổng Tham mưu) cho biết: “Thực tiễn công tác CHCN trong nước và quốc tế cho thấy, hiệu quả xử lý sự cố trước hết phụ thuộc vào việc đánh giá đúng tình hình, dự báo sát diễn biến, tham mưu và quyết định kịp thời; đồng thời bảo đảm chỉ huy, điều hành thống nhất để chủ động phòng ngừa, ứng phó an toàn, hiệu quả”.

Chuẩn bị kỹ để cứu hộ, cứu nạn hiệu quả

Thực tiễn triển khai nhiệm vụ giúp nước bạn khắc phục hậu quả động đất của đoàn CHCN Quân đội nhân dân Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ năm 2023, tại Myanmar năm 2025 và tại Venezuela hiện nay cho thấy, trước khi triển khai TKCN tại từng khu vực, lực lượng CHCN đều tiến hành khảo sát, nắm chắc tình hình hiện trường, đánh giá nguy cơ sập đổ thứ cấp, sử dụng đồng bộ các thiết bị dò tìm, chó nghiệp vụ và phương tiện chuyên dụng để xác định vị trí nghi có nạn nhân, bàn phương án phù hợp đưa nạn nhân ra bảo đảm hiệu quả và an toàn nhất. Đây là quy trình quan trọng nhằm giảm thiểu rủi ro, nâng cao hiệu quả TKCN và bảo đảm an toàn cho lực lượng làm nhiệm vụ.

Lực lượng cứu hộ, cứu nạn của các đơn vị tham gia Hội thao cứu hộ-cứu nạn toàn quân năm 2025. Ảnh: ĐỨC HIẾU

Theo Đại tá Nguyễn Văn Thắng, kinh nghiệm từ thực tiễn ứng phó thiên tai, sự cố cho thấy, yếu tố thời gian có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhưng khẩn trương phải đi cùng với chuẩn bị kỹ lưỡng. Điều đó đặt ra yêu cầu đối với các cơ quan, đơn vị, địa phương cần tiếp tục xây dựng phương án CHCN sát với điều kiện địa bàn và đặc điểm từng loại hình sự cố, thiên tai.

Công tác huấn luyện, luyện tập, diễn tập cũng phải sát với thực tế, đưa vào các tình huống phức tạp như mất liên lạc, thời tiết bất lợi, nhiều điểm xảy ra sự cố cùng lúc hoặc phương tiện chuyên dụng không thể tiếp cận hiện trường... để luyện tập ứng phó hiệu quả.

Lực lượng cứu hộ, cứu nạn của các đơn vị tham gia Hội thao cứu hộ-cứu nạn toàn quân năm 2025. Ảnh: ĐỨC HIẾU

Cùng với xây dựng phương án, việc đầu tư trang bị cũng phải gắn với yêu cầu thực tế, nhất là lựa chọn đúng phương tiện, sử dụng đúng thời điểm, đúng quy trình. Trang bị hiện đại chỉ phát huy hiệu quả khi được sử dụng một cách khoa học, đúng lúc, đúng chỗ và người vận hành thuần thục, đặt dưới sự chỉ huy thống nhất. Bên cạnh đó, tiếp tục phát huy hiệu quả lực lượng tại chỗ theo phương châm “4 tại chỗ” để xử lý tình huống ban đầu. Khi thiên tai, sự cố xảy ra, người dân sở tại và cán bộ, chiến sĩ LLVT thường tiếp cận hiện trường sớm nhất. Nếu được trang bị kỹ năng cần thiết, lực lượng tại chỗ sẽ hỗ trợ hiệu quả cho lực lượng chuyên trách, góp phần rút ngắn thời gian CHCN và hạn chế thấp nhất thiệt hại.