Đánh giá hiệu quả tiếp công dân phải căn cứ vào việc người dân phản ánh đã được giải quyết đến đâu

 Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh điều hành nội dung phiên họp. Ảnh: Quốc hội

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, ngày 11/11, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh, Quốc hội khóa XVI đã nghe Báo cáo và thảo luận tại hội trường về kết quả tiếp công dân, xử lý đơn, thư và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến Quốc hội năm 2026.

Theo Báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trong tổng số 855 kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ nhất, các cơ quan có thẩm quyền đã giải quyết, trả lời 854 kiến nghị, đạt tỷ lệ 99,9%. Đối với đơn, thư khiếu nại, tố cáo do các cơ quan của Quốc hội chuyển đến, đã giải quyết, trả lời 373/561 vụ việc (đạt 66,5%).

Đặc biệt, các địa phương đã giải quyết 148/326 vụ việc khiếu nại, tố cáo kéo dài, dứt điểm nhiều vụ việc phức tạp. Dù đạt nhiều kết quả tích cực, phiên thảo luận đã ghi nhận nhiều ý kiến thẳng thắn, nhằm góp phần nâng cao hơn nữa chất lượng công tác này...

Theo đó, các đại biểu Quốc hội đã chỉ ra những tồn tại trong khâu chuyển đơn, đôn đốc và chất lượng trả lời. Giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải đã làm rõ áp lực thực tiễn tại cấp cơ sở và đề ra các giải pháp tháo gỡ căn cơ.

Kiến nghị xử lý nghiêm trách nhiệm của người có thẩm quyền không quan tâm giải quyết đơn, thư

Phát biểu tại phiên họp, đại biểu Nguyễn Thái Học (Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk) chỉ ra rằng, năm 2026, số lượt công dân đến địa điểm tiếp công dân của các cơ quan Quốc hội giảm hơn 1.500 lượt người và giảm hơn 3.300 đơn, thư. Theo đại biểu, đây là điều vừa đáng mừng vừa đáng lo: đáng mừng nếu công tác làm tốt khiến dân tin và bớt khiếu nại; nhưng đáng lo nếu việc giải quyết chưa tốt khiến dân thiếu niềm tin nên không đến gửi đơn.

 Đại biểu Nguyễn Thái Học (Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quốc hội

Từ báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đại biểu Nguyễn Thái Học phân tích 3 nhóm số liệu.

Thứ nhất, trong gần 27.000 đơn thư tiếp nhận năm 2026, qua phân loại có 12.500 đơn đủ điều kiện xử lý, nhưng số đơn được chuyển đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết chỉ là 2.878 đơn. Tỷ lệ chuyển đơn đủ điều kiện xử lý rất thấp, chỉ đạt 23% (bằng 1/4 số đơn đủ điều kiện), trong khi còn trên 9.600 đơn (chiếm 77%) chưa được chuyển đi. Đại biểu nhấn mạnh, mỗi đơn thư của công dân gửi đi là một hoàn cảnh, một tâm trạng, niềm tin và sự mong mỏi; việc đơn đủ điều kiện mà chưa chuyển đi là trách nhiệm chưa hoàn thành.

Thứ hai, đối với 268 vụ việc tồn đọng từ giai đoạn 2021–2025 mà Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu khẩn trương giải quyết dứt điểm, đến nay mới giải quyết được 117 vụ (đạt 43%), còn 151 vụ (trên 50%) chưa giải quyết xong dù đã kéo dài 5 năm.

Thứ ba, trong hơn 2.800 đơn thư đã chuyển đi, các cơ quan của Quốc hội và Đoàn đại biểu Quốc hội mới chỉ theo dõi, đôn đốc, giám sát được 66 vụ việc (các cơ quan Quốc hội 59 vụ, các Đoàn đại biểu Quốc hội 7 vụ). Điều này cho thấy công tác mới chỉ chú trọng vào khâu chuyển đơn, còn việc giải quyết thế nào, đúng sai ra sao thì chưa được quan tâm theo dõi, đôn đốc đúng mức.

 Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quốc hội

Từ thực trạng đó, đại biểu Nguyễn Thái Học đề xuất 3 kiến nghị: Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ đạo rà soát, khẩn trương chuyển đúng, chuyển đủ các đơn thư đủ điều kiện đến cơ quan có thẩm quyền; chỉ đạo giải quyết dứt điểm 151 vụ việc tồn đọng kéo dài; đồng thời xác định và xử lý nghiêm trách nhiệm của người có thẩm quyền không quan tâm giải quyết, chậm giải quyết hoặc giải quyết không đúng pháp luật.

Đánh giá hiệu quả tiếp công dân phải căn cứ vào việc người dân phản ánh đã được giải quyết đến đâu

Cùng chung góc nhìn về chất lượng xử lý, đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa) cho rằng, đánh giá hiệu quả tiếp công dân và giải quyết đơn thư không thể chỉ căn cứ vào số văn bản đã trả lời hay số đơn đã chuyển, mà phải căn cứ vào việc những vấn đề người dân phản ánh đã được giải quyết đến đâu, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân được bảo đảm như thế nào?

 Đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quốc hội

Đại biểu Lê Hữu Trí phân tích, trong 772 kiến nghị cử tri được Chính phủ và các bộ, ngành trả lời, có tới 601 kiến nghị thuộc nhóm giải trình, cung cấp thông tin (chiếm 77,8%). Giải trình là cần thiết nhưng không đồng nghĩa với việc bất cập mà cử tri phản ánh đã được khắc phục. Một chính sách có thể được giải thích đúng quy định hiện hành, nhưng nếu quy định đó còn bất cập thì kiến nghị của cử tri vẫn chưa được giải quyết thực chất.

Bên cạnh đó, trong 511 kiến nghị từ các kỳ họp trước, mới có 298 kiến nghị giải quyết xong, còn 213 kiến nghị (41,6%) tiếp tục xử lý; nhiều kiến nghị chưa có lộ trình giải quyết cụ thể.

Về công tác tiếp nhận, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo năm 2026, các cơ quan Quốc hội tiếp nhận 26.915 đơn, qua phân loại có 12.491 đơn đủ điều kiện và đã chuyển 2.878 đơn. Đại biểu thẳng thắn chỉ ra việc phân loại, xử lý đơn ở một số nơi chưa chặt chẽ, có trường hợp chuyển chưa đúng thẩm quyền; công tác theo dõi, đôn đốc thiếu thường xuyên; chất lượng giải quyết ở địa phương còn hạn chế.

“Những con số này cho thấy vẫn còn tình trạng kiến nghị kéo dài qua nhiều kỳ họp, trong khi trách nhiệm, thời hạn và kết quả giải quyết chưa thật rõ rang”, đại biểu Lê Hữu Trí nêu quan điểm.

  Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quốc hội

Đại biểu Lê Hữu Trí đề xuất chấn chỉnh 4 vấn đề:

Một là, nâng cao chất lượng tiếp công dân ngay từ cơ sở, người đứng đầu chính quyền địa phương phải trực tiếp tiếp dân, đối thoại và giải quyết vụ việc phức tạp, không để người dân đi lại nhiều lần chỉ để nhận hướng dẫn hoặc văn bản chuyển đơn.

Hai là, chấn chỉnh khâu phân loại đơn, đặc biệt cơ quan đã chuyển đơn phải theo dõi, đôn đốc kết quả, không thể coi trách nhiệm kết thúc ngay sau khi ban hành văn bản chuyển đơn.

Ba là, tập trung giải quyết dứt điểm các vụ việc đông người, phức tạp, kéo dài liên quan đến đất đai, bồi thường, tái định cư.

Bốn là, coi trọng khâu tổ chức thi hành kết quả giải quyết, kiểm tra việc khôi phục quyền lợi thực tế cho người dân và làm rõ trách nhiệm cán bộ đùn đẩy, né tránh.

Sẽ tập trung gỡ áp lực ở cấp cơ sở và nâng cao trách nhiệm người đứng đầu

Tham gia giải trình tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải bày tỏ cơ bản thống nhất với báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và ghi nhận các ý kiến tâm huyết của đại biểu.

 Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải phát biểu giải trình tại phiên thảo luận. Ảnh: Quốc hội

Đối với ý kiến của đại biểu Nguyễn Thái Học về việc chuyển hết các đơn thư chưa giải quyết về địa phương, Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho rằng cần xem xét thật kỹ từng vụ việc. Thực tế có nhiều vụ việc đã được các cơ quan chức năng địa phương giải quyết đúng trình tự, thẩm quyền và pháp luật, nhưng người khiếu nại không đạt được mong muốn nên tiếp tục gửi đơn lên trung ương. Nếu tiếp tục chuyển về địa phương thì vụ việc không thể kết thúc, người khiếu nại sẽ tiếp tục đeo bám vào phiếu chuyển đó thì việc này rất khó cho các địa phương. “Cho nên, tôi đề nghị việc này phải xem xét thật kỹ từng vụ việc”, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải nêu quan điểm.

Báo cáo về tác động của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Bộ trưởng cho biết, cấp xã đã được phân định giao lại 859/1.164 nhiệm vụ (đạt 73,8%) từ cấp huyện trước đây. Từ 15/12/2025 đến 14/10/2026, các địa phương đã tiếp nhận trên 303.000 lượt công dân, trong đó cấp xã tiếp nhận tới 86,11% số lượt (có nơi lên đến 90%). Cấp xã thực sự đã trở thành tuyến đầu tiếp nhận, đối thoại và giải quyết vụ việc của người dân.

Tuy nhiên, áp lực đối với cấp xã rất lớn khi lượt tiếp công dân tăng gần 32%, trong khi bình quân mỗi xã chỉ có 41 cán bộ, công chức phải đảm nhận nhiều nhiệm vụ mới. Hiện mới có 52,35% số xã bố trí được công chức chuyên trách, vẫn còn 5 địa phương chưa có xã nào bố trí được cán bộ chuyên trách. Việc bàn giao hồ sơ chưa đầy đủ và công dân chưa nắm rõ thẩm quyền dẫn đến tình trạng gửi đơn vượt cấp nhiều nơi (có tỉnh 90,63% đơn gửi Ban tiếp công dân tỉnh không đúng thẩm quyền).

Về thẩm quyền, Bộ trưởng nhấn mạnh các quy định pháp luật sửa đổi (có hiệu lực từ 1/7/2026) và Nghị định 154 đã quy định rõ: Chủ tịch UBND cấp xã phải trực tiếp tiếp công dân ít nhất 2 ngày trong tháng và không được ủy quyền cho cấp phó giải quyết khiếu nại lần đầu.

Trong thời gian tới, Bộ Nội vụ sẽ phối hợp chặt chẽ với Thanh tra Chính phủ thực hiện các nhiệm vụ: hướng dẫn bố trí công chức đúng vị trí việc làm; thống nhất đầu mối tham mưu; đề cao trách nhiệm người đứng đầu gắn với đánh giá cán bộ; tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ cấp xã…

Khắc phục triệt để tình trạng trả lời chung chung, hình thức

Phát biểu kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh cho biết phiên họp đã ghi nhận 27 kiến nghị của các đại biểu tập trung vào trách nhiệm tiếp nhận, giải quyết đơn thư, cơ chế phối hợp và trách nhiệm người đứng đầu.

 Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh phát biểu kết luận nội dung thảo luận. Ảnh: Quốc hội

Quốc hội đề nghị Chính phủ và các bộ, ngành đề cao tinh thần phục vụ Nhân dân, nâng cao chất lượng giải quyết theo hướng đúng trọng tâm, rõ việc, rõ thời hạn hoàn thành, khắc phục triệt để tình trạng trả lời chung chung, hình thức và chỉ đạo xử lý dứt điểm các vụ việc kéo dài…