Đánh giá loạt nhiệm vụ trọng tâm đầu năm học, nhận diện vướng mắc và giải pháp

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn kết luận hội nghị.

Sáng 2/10, Bộ GD&ĐT tổ chức hội nghị rà soát, đánh giá một số nhiệm vụ trọng tâm đầu năm học 2026-2027 đối với giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên.

Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp kết nối trực tuyến với 34 điểm cầu UBND các tỉnh, thành phố. Tham dự tại điểm cầu chính Bộ GD&ĐT có Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn; Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng; Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh; đại diện: Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Bộ Nội vụ, Bộ Dân tộc và Tôn giáo; lãnh đạo các cục, vụ, đơn vị thuộc Bộ GD&ĐT.

Tham dự tại điểm cầu các địa phương có đại diện lãnh đạo UBND tỉnh, thành phố; lãnh đạo các sở GD&ĐT; đại diện Công an tỉnh và các sở, ban, ngành liên quan cấp tỉnh; các phòng chuyên môn thuộc sở GD&ĐT; lãnh đạo một số xã, một số cơ sở giáo dục tại các xã biên giới.

Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm để vận hành trường học hiệu quả sau sắp xếp

Tại hội nghị, kết quả rà soát, đánh giá một số nhiệm vụ trọng tâm đầu năm học 2026-2027 đối với giáo dục mầm non và giáo dục phổ thông; báo cáo tình hình triển khai học bạ số, văn bằng số và cơ sở dữ liệu ngành Giáo dục.

Các ý kiến của địa phương tập trung đánh giá kết quả, nhận diện khó khăn, vướng mắc và đề xuất những giải pháp nhằm thực hiện hiệu quả công tác vận hành các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông sau sắp xếp trường lớp; vận hành các trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới; tổ chức bữa ăn bán trú, bảo đảm dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm bữa ăn học đường; triển khai cơ sở dữ liệu ngành, học bạ số, văn bằng số và tình trạng thừa thiếu giáo viên, việc bố trí, sắp xếp, sử dụng đội ngũ nhà giáo.

Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh phát biểu tại hội nghị.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh đề nghị các địa phương rà soát từng trường, từng phân hiệu, từng điểm trường về đội ngũ, cơ sở vật chất, an toàn và khối lượng công việc của cán bộ quản lý để xây dựng quy chế phối hợp, quản trị cụ thể phù hợp với từng nơi. Nội dung nào có thể điều phối, vấn đề nào có thể phân quyền cần được làm rõ.

Đánh giá cao các Sở GD&ĐT đã phân công các tổ công tác xuống các trường, đặc biệt là những trường có quy mô lớn, để rà soát lại cách vận hành và tổ chức; tuy nhiên, qua kiểm tra, Thứ trưởng cho rằng các quy chế và phân công của các trường hầu như còn chung chung, vẫn bám vào khung văn bản của Bộ, chưa cụ thể hóa vào đặc thù, đặc điểm của từng trường. Cần làm rõ trách nhiệm của từng vị trí: hiệu trưởng chịu trách nhiệm chung và phụ trách những nội dung nào; phó hiệu trưởng phụ trách những nội dung nào, với phạm vi trách nhiệm và quyền chủ động phối hợp ra sao, bao gồm chuyên môn, nhân sự tại chỗ, cơ sở vật chất, an toàn và công tác phối hợp liên quan đến học sinh.

Về biên chế và đội ngũ giáo viên, Thứ trưởng đề nghị Sở GD&ĐT khẩn trương phối hợp với Sở Nội vụ rà soát ngay số giáo viên hiện có, nhu cầu thực tế của từng cơ sở để xác định nơi thừa, nơi thiếu, môn thiếu và khả năng điều phối trước mắt; đảm bảo thực hiện đúng kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ tại Thông báo số 500/TB-VPCP, đó là phải giải quyết ngay việc thiếu giáo viên trong năm học 2026 - 2027.

Về cơ sở vật chất trường học, Thứ trưởng đề nghị rà soát, xác định những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn và điều kiện học tập để ưu tiên xử lý. Có thể phân thành hai nhóm: nhóm có thể khắc phục ngay để bảo đảm an toàn dạy học, chăm sóc học sinh và nhóm cần đầu tư, sửa chữa theo kế hoạch trung hạn.

“Sau sắp xếp, giữa các phân hiệu, điểm trường có thể xuất hiện sự chênh lệch về điều kiện cơ sở vật chất. Đối với những điểm trường còn khó khăn, cần xác định rõ các điều kiện tối thiểu phải bảo đảm ngay, như phòng học, điện, nước, nhà vệ sinh, khu vực ăn, ngủ đối với giáo dục mầm non, thiết bị thiết yếu và các điều kiện bảo đảm hoạt động”, Thứ trưởng lưu ý.

Về thủ tục, hồ sơ và chế độ cho đội ngũ, Thứ trưởng cho rằng phải xác định từng nhóm và xác định rõ thẩm quyền để thuận lợi hơn cho việc xử lý.

Mọi sự thay đổi đều cần cơ chế xử lý phù hợp và tương thích trong thời gian tới. Nhấn mạnh điều này, theo Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh, thời gian đầu vận hành của các địa phương, có thể duy trì cơ chế theo dõi riêng đối với các phân hiệu, các trường sau sắp xếp; tập trung vào việc tổ chức vận hành về đội ngũ, quản trị, học tập, chăm sóc học sinh cũng như các vướng mắc có liên quan.

Vụ Giáo dục Phổ thông đã tổng hợp rất cụ thể, rất chi tiết, rất rõ việc của địa phương và của Bộ GD&ĐT. Thứ trưởng đề nghị Sở GD&ĐT tham mưu triển khai các nội dung thuộc thẩm quyền của địa phương, ưu tiên xử lý theo từng nội dung công việc để đảm bảo hiệu quả.

“Điều quan trọng trong giai đoạn này là tiếp tục theo dõi, giám sát quá trình tổ chức, vận hành; kịp thời nhận diện khó khăn, vướng mắc và tháo gỡ đúng thẩm quyền. Rất mong các địa phương chia sẻ những cách làm hay, sáng tạo để cùng nhau thực hiện tốt hơn”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng phát biểu tại hội nghị.

Rõ trách nhiệm, tăng cường phối hợp trong thực hiện nhiệm vụ giáo dục

Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng đặc biệt nhấn mạnh vai trò công tác phối hợp, đặc biệt giữa Bộ GD&ĐT và các địa phương.

Thứ trưởng Thường trực cho biết, ngày 21/9, tại cuộc họp với Bộ GD&ĐT cùng một số bộ, ngành liên quan về triển khai các nhiệm vụ trọng tâm của ngành Giáo dục, Thủ tướng yêu cầu Bộ GD&ĐT khẩn trương rà soát các nhiệm vụ đầu năm học và tổ chức hội nghị trực tuyến với địa phương. Tinh thần của hội nghị là kịp thời rà soát, nắm bắt, phát hiện ngay những khó khăn, vướng mắc, bất cập trong quá trình tổ chức thực hiện để đề ra giải pháp xử lý, thay vì chờ 3 tháng, 6 tháng hoặc một năm mới sơ kết, đánh giá. Đổi mới tư duy ở đây chính là đồng hành, nắm bắt và tháo gỡ ngay từ quá trình triển khai.

Chính phủ rất ủng hộ và tạo điều kiện để Bộ tổ chức hội nghị, trong đó sử dụng đường truyền của Chính phủ kết nối với UBND các tỉnh, thành phố. Bộ cũng đã đề nghị lãnh đạo UBND tỉnh tham dự cùng các sở, ban, ngành liên quan. Tuy nhiên, số lượng lãnh đạo cấp tỉnh, thành phố tham dự đặt ra vấn đề về sự phối hợp trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo giáo dục và đào tạo tại địa phương.

Trong công tác phối hợp chăm lo cho giáo dục và đào tạo, bên cạnh trách nhiệm của Bộ GD&ĐT thì trách nhiệm của các địa phương được thể hiện như thế nào? Đặt ra câu hỏi này, Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng cho biết: Trong năm học, Bộ GD&ĐT đã có văn bản gửi các Sở GD&ĐT đề nghị chủ động tham mưu, báo cáo lãnh đạo chủ chốt của địa phương, tổ chức các phiên họp để báo cáo tình hình giáo dục, qua đó giúp lãnh đạo địa phương có kết luận, chỉ đạo và tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai nhiệm vụ. Giáo dục và đào tạo là sự nghiệp lớn, có tác động sâu rộng, nên không thể chỉ riêng ngành Giáo dục đảm đương.

Thứ trưởng Thường trực trăn trở: Nếu sự phối hợp của UBND các tỉnh, thành phố không được tăng cường, cơ sở cũng sẽ rất vất vả, trong khi hiệu quả công việc chưa chắc đạt được như yêu cầu. Nếu những chỉ đạo liên quan đến giáo dục chưa được chuyển hóa kịp thời thành hành động ở địa phương thì làm sao có thể tạo ra những chuyển biến mạnh mẽ, kết quả thực chất như yêu cầu của năm học?

Thứ trưởng Thường trực cũng chỉ ra, trong cùng bối cảnh, điều kiện và cơ chế, chính sách, có địa phương triển khai tốt nhưng cũng có nơi còn chậm trễ. Vì vậy, cần đặt vấn đề về công tác tổ chức thực hiện, tham mưu cũng như sự quan tâm, chỉ đạo của lãnh đạo từng tỉnh, thành phố; đồng thời, phân định rõ trách nhiệm của Bộ GD&ĐT và trách nhiệm của UBND từng tỉnh, thành phố.

Trong quá trình tổ chức các nhiệm vụ trọng tâm đầu năm học, có nhiều nội dung mới. Hướng dẫn của Bộ vừa có tính thể chế thông qua các thông tư, nghị định; vừa có những hướng dẫn mang tính khung. Thứ trưởng Thường trực mong các Sở, địa phương, cơ sở giáo dục phát huy tính chủ động, căn cứ khung pháp lý để thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ và điều kiện thực tế. Những nội dung cần thiết, địa phương có thể chủ động báo cáo, đề xuất với cấp có thẩm quyền để nghiên cứu, thử nghiệm, thí điểm. Cơ sở có mô hình hay, cách làm hiệu quả , Bộ sẽ nghiên cứu, học tập để tổng hợp, nhân rộng trên phạm vi toàn quốc. Không phải mọi vấn đề đều chờ Bộ hướng dẫn rồi mới triển khai.

Trong phát biểu, Thứ trưởng Thường trực cũng nhấn mạnh nhiều vấn đề, vướng mắc cần tập trung giải quyết dứt điểm sau sắp xếp, nhất là về đội ngũ, cơ sở vật chất, tổ chức trường lớp, vị trí việc làm và cơ chế, chính sách; rà soát, chuẩn hóa số liệu, cơ sở dữ liệu để làm căn cứ tham mưu chính sách và phân bổ nguồn lực. Đối với các trường phổ thông liên cấp tại xã biên giới và những địa bàn khó khăn, cần khẩn trương hoàn thiện cơ sở vật chất, bảo đảm an toàn và các điều kiện thiết yếu cho dạy, học và sinh hoạt của học sinh…

Quang cảnh hội nghị.

Phân cấp, phân quyền phải đi cùng trách nhiệm, quản trị phải dựa trên dữ liệu

Kết luận hội nghị, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng, sự quan tâm đặc biệt của lãnh đạo Đảng, Nhà nước tạo cơ hội phát triển rất lớn cho ngành Giáo dục, nhưng đồng thời cũng đặt ra những yêu cầu, thách thức lớn.

Chưa bao giờ sự quan tâm đó được thể hiện trực tiếp và mạnh mẽ như hiện nay, thông qua các cơ chế, chính sách, nguồn lực, quyết sách và sự chỉ đạo trực tiếp, thường xuyên của lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Từ Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đến Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ đã tổ chức nhiều cuộc họp, làm việc và chỉ đạo rất cụ thể, đồng thời đưa ra những chính sách để ngành triển khai.

Thời gian qua, Bộ GD&ĐT cùng các địa phương, các Sở GD&ĐT đã triển khai một khối lượng công việc rất lớn để chuẩn bị cho năm học mới; trong đó nhiệm vụ chưa từng có tiền lệ… Việc triển khai những nhiệm vụ này cho thấy sự nỗ lực rất lớn của toàn ngành.

Bộ GD&ĐT luôn đồng hành cùng các địa phương, thường xuyên hướng dẫn, chỉ đạo, kiểm tra, khảo sát, đôn đốc; các vụ, cục liên quan đều vào cuộc với tinh thần quyết tâm, nỗ lực cao, cùng các địa phương triển khai các nhiệm vụ.

Hội nghị tổ chức sau gần một tháng bước vào năm học mới, nhằm nhận diện, tháo gỡ các điểm nghẽn, đồng thời phát huy những mô hình tích cực, những nơi làm tốt, những điểm sáng.

Nhấn mạnh các bài học rút ra sau một thời gian triển khai nhiệm vụ năm học mới, Bộ trưởng cho rằng trước hết phải bám sát các nhiệm vụ, kết luận của Thủ tướng, Phó Thủ tướng, các văn bản hướng dẫn của Bộ và kết luận của Bộ trưởng để tổ chức thực hiện. Trên cơ sở đó, vấn đề thuộc thẩm quyền của ngành thì ngành chủ động giải quyết; vấn đề thuộc thẩm quyền của địa phương thì địa phương phải chủ động xử lý. Đối với những vấn đề chung của nhiều địa phương, cần phản ánh để làm rõ trách nhiệm của các bộ, ngành, trong đó có Bộ GD&ĐT và các bộ, ngành liên quan. Phân cấp, phân quyền phải gắn với trách nhiệm, trước hết là trách nhiệm chủ động giải quyết công việc.

Bài học thứ hai là quản trị dựa trên dữ liệu, số liệu. Bộ trưởng ví dụ, dữ liệu về trường, lớp, học sinh, sinh viên, đội ngũ nhà giáo phải được cập nhật đầy đủ, chính xác, trong đó phân định rõ từng nhóm: biên chế, hợp đồng, viên chức và nhân lực ngoài công lập. Khi số liệu giữa các nguồn còn chênh lệch thì độ tin cậy chưa cao, từ đó khó có cơ sở để đưa ra quyết định về biên chế.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn phát biểu tại hội nghị.

Về nhiệm vụ, giải pháp, Bộ trưởng đề nghị đẩy nhanh tiến độ thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp theo các văn bản chỉ đạo, kết luận của Thủ tướng, Phó Thủ tướng và kết luận của Bộ trưởng. Đồng thời, tích cực phối hợp với các đơn vị chức năng của Bộ để tháo gỡ khó khăn về kỹ thuật. Các cục, vụ cũng phải hết sức cầu thị, thường xuyên theo dõi để kịp thời nhận diện những vấn đề phát sinh, từ đó chủ động phối hợp với địa phương hướng dẫn, giải quyết. Một số nhiệm vụ cụ thể được Bộ trưởng nhấn mạnh thêm như sau:

Thứ nhất, các cục, vụ cần phối hợp với các bộ, ngành khẩn trương hoàn thiện thể chế và các văn bản hướng dẫn để tháo gỡ khó khăn cho địa phương, nhất là về vị trí việc làm, số lượng người làm việc, chính sách đối với đội ngũ cán bộ quản lý, điều lệ nhà trường, định mức, chế độ làm việc, tiêu chuẩn thiết bị, máy móc, quy định về bữa ăn bán trú... Đồng thời, các địa phương, Sở GD&ĐT cần quán triệt, triển khai các văn bản hướng dẫn này đến các nhà trường, đội ngũ nhà giáo.

Thứ hai, các địa phương tiếp tục rà soát, đánh giá kỹ việc vận hành hệ thống trường, lớp sau sắp xếp, với yêu cầu hàng đầu là đặt lợi ích, quyền lợi của người học lên hàng đầu, không làm giảm cơ hội tiếp cận giáo dục; đồng thời đặc biệt quan tâm đến chất lượng giáo dục, đào tạo.

Trước mắt, cần thống nhất về mô hình, phân hiệu và hoàn thiện cơ sở pháp lý để làm căn cứ sắp xếp, bố trí đội ngũ, đồng thời hoàn thiện cơ chế quản trị nội bộ theo các văn bản hướng dẫn của Bộ. Trong đó, cần phân định rõ quyền hạn, trách nhiệm của từng vị trí trong nhà trường: hiệu trưởng chịu trách nhiệm như thế nào, phân cấp, phân quyền cho phó hiệu trưởng ra sao, các tổ, bộ môn thực hiện nhiệm vụ và chịu trách nhiệm đến đâu.

Thứ ba, về đội ngũ cán bộ quản lý, đề nghị chính quyền địa phương, các Sở GD&ĐT làm tốt công tác tư tưởng, đồng thời giải quyết chế độ, chính sách đối với những trường hợp còn vướng mắc. Không để phát sinh tâm tư, ảnh hưởng đến đoàn kết nội bộ và quá trình vận hành của các cơ sở giáo dục. Đây trước hết là trách nhiệm của địa phương.

Đối với những trường hợp vượt thẩm quyền, đề nghị các địa phương thống kê cụ thể và báo cáo về Bộ trước ngày 15/10, trong đó nêu rõ số lượng, cơ cấu và nguyên nhân vướng mắc. Chế độ, chính sách đối với đội ngũ này cần được quan tâm giải quyết thỏa đáng, bởi nhiều cán bộ quản lý đã thể hiện tinh thần trách nhiệm, sẵn sàng rời vị trí để thực hiện chủ trương chung của Nhà nước. Bộ và địa phương cần cùng nhau tháo gỡ những khó khăn này.

Bên cạnh đó, về đội ngũ giáo viên, Bộ trưởng đề nghị các địa phương, Sở GD&ĐT chủ động tham mưu việc sắp xếp, điều động, luân chuyển đội ngũ trước khi đề xuất nhu cầu biên chế. Đối với các địa bàn khó khăn, cần nghiên cứu cơ chế luân chuyển giáo viên trong thời gian nhất định, kèm theo phương án, cam kết phù hợp để giáo viên có thể trở về sau thời gian công tác. Đây có thể là một giải pháp quan trọng để điều hòa đội ngũ, giải quyết tình trạng thừa, thiếu giáo viên, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục ở những vùng khó khăn. Sau khi sắp xếp, điều động, luân chuyển, cần cập nhật số liệu và báo cáo sát thực tế, qua đó hạn chế tình trạng nơi thừa, nơi thiếu giáo viên.

Để thực hiện hiệu quả, đề nghị các địa phương xây dựng kế hoạch cụ thể, hoàn thiện số liệu trước ngày 15/10 để Bộ GD&ĐT có cơ sở tổng hợp, phối hợp với Bộ Nội vụ và đề xuất Ban Chỉ đạo Trung ương.

Thứ tư, đặc biệt quan tâm đến việc vận hành các trường phổ thông nội trú liên cấp tại khu vực biên giới. Trước khai giảng, các địa phương đã rất khẩn trương, tích cực hoàn thiện các hạng mục để kịp đưa trường vào hoạt động. Tuy nhiên, thời gian tới cần tiếp tục quyết liệt triển khai, nhanh chóng hoàn thiện và đưa các hạng mục còn lại vào vận hành, đồng thời đánh giá kỹ các điều kiện liên quan.

Đối với các địa phương, địa bàn khó khăn khác, không chỉ các trường phổ thông nội trú liên cấp ở biên giới, cũng cần quan tâm giải quyết tình trạng thiếu trường, thiếu lớp. Thời gian tới sẽ có thêm các nguồn lực, trong đó có thể có nguồn riêng và các chương trình mục tiêu quốc gia. Việc phân bổ nguồn lực cần phát huy quyền chủ động của địa phương, ưu tiên trước hết những nơi còn thiếu trường, thiếu lớp, đặc biệt là các địa bàn khó khăn.

Đồng thời, các địa phương, nhất là các thành phố lớn, cần chủ động chuẩn bị ngay từ bây giờ cho nhu cầu trường, lớp của năm học tới, đáp ứng sự gia tăng số học sinh và việc mở rộng quy mô vào THPT. Đây là thách thức lớn, đòi hỏi các địa phương phải sớm có phương án để bảo đảm đủ trường, lớp, đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh.

Thứ năm, về tổ chức bữa ăn bán trú. Về nội dung này, Thủ tướng đã có Chỉ thị, công điện, Bộ GD&ĐT sẽ khẩn trương ban hành quy định trong tháng 10.

Thứ sáu, về cơ sở dữ liệu, chuyển đổi số, Bộ trưởng cho biết, nội dung này đã có thông báo kết luận, đề nghị địa phương thực hiện đúng kế hoạch và các nhiệm vụ đã đề ra. Trong thời gian tới, cần tập trung hoàn thiện dữ liệu học sinh của năm học mới, dữ liệu đội ngũ giáo viên và văn bằng số. Đối với văn bằng số, trước mắt tập trung vào các trình độ từ THPT trở lên. Mục tiêu là dữ liệu được cập nhật và quản trị theo yêu cầu của cơ sở dữ liệu quốc gia, bảo đảm các tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống”, qua đó phục vụ hiệu quả công tác quản lý và các thủ tục hành chính trong lĩnh vực giáo dục.