Đánh thức 'báu vật' trà Shan tuyết cổ, mở lối du lịch nông nghiệp tuần hoàn ở Hồ Thầu

Bà con thôn Chiến Thắng, xã Hồ Thầu hưởng ứng Lễ phát động trồng dặm cây trà Shan tuyết cổ thụ. (Ảnh: Huy Hạnh)

Hội thảo thu hút sự tham dự hơn 150 đại biểu từ cơ quan quản lý, giới khoa học, doanh nghiệp.

Diễn ra trước thềm Lễ hội Trà Shan tuyếtTuyên Quang 2026, hội thảo nhằm đánh giá thực trạng và tiềm năng của “kho báu trà cổ” khác biệt tại Hồ Thầu mà không phải địa phương nào cũng có.

Hội thảo ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp rất thiết thực cho tương lai phát triển của trà Shan tuyết, như: đẩy mạnh chế biến sâu để nâng cao giá trị trà, xây dựng thương hiệu đủ mạnh, đạt chuẩn OCOP; đồng thời hình thành các mô hình du lịch gắn với trải nghiệm văn hóa, sinh thái và cả chăm sóc sức khỏe. Nói cách khác, trà không chỉ để uống mà còn trở thành “chất liệu” cho một hệ sinh thái kinh tế rộng hơn.

Phát biểu ý kiến khai mạc hội thảo, TS Đào Xuân Hưng, Tổng Biên tập Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh: Với hơn 1.500ha trà cổ thụ, trong đó có nhiều cây hàng trăm năm tuổi, Hồ Thầu đang nắm trong tay một “kho báu”. Câu chuyện của trà Shan tuyết Hồ Thầu không đơn thuần là kinh tế, đó còn là hành trình giữ gìn bản sắc và tìm đường phát triển bền vững cho người dân địa phương.

Điểm đáng chú ý là người Dao, người Mông – những cộng đồng đã gắn bó với rừng chè qua nhiều thế hệ được xác định là trung tâm của chuỗi giá trị. Từ trồng, chăm sóc, chế biến đến làm du lịch, tất cả đều xoay quanh sinh kế của họ. Khi người dân sống được bằng trà, thì câu chuyện bảo tồn mới có cơ hội đi đường dài.

Theo TS Đào Xuân Hưng, trong bối cảnh hiện nay, khi xu hướng tiêu dùng xanh, du lịch trải nghiệm và kinh tế tuần hoàn đang ngày càng phát triển mạnh mẽ, việc kết hợp giữa sản xuất trà Shan tuyết với du lịch nông nghiệp là một hướng đi đúng đắn, có tiềm năng lớn. Du khách không chỉ đến để thưởng trà, mà còn để trải nghiệm quy trình sản xuất, khám phá văn hóa bản địa, hòa mình vào thiên nhiên và đời sống của người dân vùng cao. Với diện tích tự nhiên hơn 13.680ha, sở hữu đỉnh Chiêu Lầu Thi và 8.303ha rừng đặc dụng, Hồ Thầu chuyển hướng từ khai thác tài nguyên sang khai thác giá trị văn hóa.

Hội thảo chuyên đề tổ chức sáng 17/4 đã trở thành diễn đàn quan trọng để các nhà quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp cùng “hiến kế” giúp xã Hồ Thầu (Tuyên Quang) vừa bảo tồn nguồn gene trà Shan Tuyết cổ, vừa khai thác hiệu quả giá trị kinh tế thông qua du lịch nông nghiệp tuần hoàn. (Ảnh: Huy Hạnh)

Tại các phiên thảo luận, các đại biểu đã chỉ ra những điểm hạn chế; câu chuyện liên kết của các hợp tác xã, doanh nghiệp, đơn vị lữ hành nhằm tạo ra giá trị cao hơn so với việc bán nguyên liệu trà thô; gợi mở nhiều hướng đi đáng chú ý như xã hội hóa việc bảo tồn cây trà cổ; xây dựng tiêu chuẩn để các nhà vườn có thể đón khách; phát triển không gian trải nghiệm giúp du khách cảm nhận được văn hóa trà một cách trọn vẹn; hay du lịch sức khỏe, nghỉ dưỡng kết hợp thiền trà…

Trong khuôn khổ hội thảo, Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường và UBND xã Hồ Thầu đã ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) nhằm tăng cường phối hợp trong công tác truyền thông, xúc tiến quảng bá hình ảnh vùng trà Shan tuyết cổ thụ Hồ Thầu; đồng thời hỗ trợ kết nối các nguồn lực khoa học, doanh nghiệp và du lịch để thúc đẩy phát triển mô hình du lịch nông nghiệp tuần hoàn tại địa phương.

Trước đó, chiều 16/4, tại thôn Chiến Thắng, xã Hồ Thầu (Tuyên Quang) đã diễn ra Lễ phát động trồng dặm cây trà Shan tuyết cổ thụ. Với chủ đề “Phát huy giá trị vùng trà Shan tuyết cổ thụ gắn với phát triển du lịch nông nghiệp”, sự kiện không chỉ nhằm phục hồi những diện tích chè già cỗi mà còn mở ra hướng đi mới bền vững cho địa phương.