Đánh thức lợi thế biên giới, kiến tạo động lực phát triển Cao Bằng (Bài 2)

Trong không khí đối thoại chính sách và kết nối doanh nghiệp tại Hội thảo khoa học quốc tế ngày 9/11/2026, các bên thảo luận từ hạ tầng, dịch vụ đến cơ hội hợp tác thương mại. Kết quả được công bố sau sự kiện là 14 cặp doanh nghiệp Việt Nam - Trung Quốc ký biên bản ghi nhớ. Con số ấy phản ánh hoạt động kết nối đối tác; việc hợp tác có đi đến hợp đồng, đầu tư hay doanh thu còn phải được xác nhận bằng kết quả thực hiện của từng bên.

Một cơ chế phải giải quyết được việc cụ thể

Tại cuộc hội đàm ngày 15/10/2026 ở Cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh, Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Cao Bằng và Cục Thương vụ thành phố Bách Sắc trao đổi về những vấn đề có thể xác định được: nguồn hàng qua Trà Lĩnh - Long Bang, vận tải hai chiều, chi phí thông quan, kết nối doanh nghiệp và cơ chế trao đổi định kỳ theo quý.

Tính đến ngày 8/10/2026, giá trị xuất nhập khẩu tại cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh được công bố ở mức 283,48 triệu USD. Đây là số liệu của một cửa khẩu tại một mốc thời gian cụ thể, không thể đối chiếu trực tiếp với tổng giá trị hàng hóa toàn tỉnh trong 10 tháng hoặc với chỉ tiêu bao gồm hàng giám sát.

Vận tải hai chiều là một bài toán chi phí. Nếu phương tiện thiếu hàng ở chiều quay về, chi phí khai thác có thể phải phân bổ cho ít chuyến hàng có doanh thu hơn. Với nông sản mùa vụ và hàng cần bảo quản lạnh, việc điều phối còn phụ thuộc lịch thu hoạch, yêu cầu nhiệt độ và thời gian giao nhận. Đây là những rủi ro cần tính trong phương án vận tải, chưa phải bằng chứng rằng xe chạy rỗng là tình trạng phổ biến trên tuyến Cao Bằng.

Xuất nhập khẩu hàng hóa qua lối thông quan Nà Đoỏng - Nà Ráy, Cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh.

Tương tự, cơ chế hội đàm theo quý chỉ hữu ích khi mỗi cuộc làm việc có danh mục vấn đề tồn đọng, đầu mối xử lý và kết quả phản hồi. Việc nào thuộc cơ quan quản lý cửa khẩu, việc nào thuộc doanh nghiệp, việc nào phải báo cáo cấp có thẩm quyền cần được phân định rõ.

Hội thảo có ba phiên chuyên đề và một phiên đối thoại chính sách, kết nối doanh nghiệp. Việc bố trí đối thoại bên cạnh tham luận khoa học cho thấy hai lớp vấn đề cần được theo dõi riêng: những đề xuất nghiên cứu để hoàn thiện thể chế và những công việc cụ thể mà doanh nghiệp có thể triển khai theo quy định hiện hành. Không thể dùng số lượng tham luận hay biên bản ghi nhớ để thay thế thước đo kết quả hợp tác.

Sau lễ ký kết, doanh nghiệp cần làm gì?

Hoạt động kết nối ngày 9/11 ghi nhận 14 cặp doanh nghiệp ký biên bản ghi nhớ. Đây là kết quả kết nối được xác nhận, không đồng nghĩa toàn bộ nội dung đã chuyển thành hợp đồng thực hiện hoặc dự án được chấp thuận. Đánh giá tiếp theo phải dựa vào tiến độ của từng thỏa thuận, không dựa vào số lượng chữ ký.

Thông tin kết nối doanh nghiệp nêu các hướng quan tâm như kho bãi, sang tải, chuỗi cung ứng lạnh và một số đề xuất hợp tác công nghiệp. Mỗi nội dung có thể đang ở giai đoạn trao đổi, ghi nhớ hoặc nghiên cứu khác nhau. Chỉ khi có hợp đồng, hồ sơ đầu tư hoặc kết quả vận hành tương ứng mới có thể mô tả bước triển khai tiếp theo.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm với 14 cặp doanh nghiệp Việt Nam và Trung Quốc đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác trong khuôn khổ Hội thảo.

Nhu cầu của các đối tác không hoàn toàn giống nhau. Một doanh nghiệp tìm nguồn cung, doanh nghiệp khác cần điểm giao nhận, kho lạnh hoặc thị trường tiêu thụ. Hợp tác chỉ đi xa khi các bên làm rõ giá, chất lượng, thanh toán, trách nhiệm vận chuyển và cách xử lý rủi ro. Quan hệ hữu nghị là nền tảng thuận lợi; tính khả thi của mỗi giao dịch vẫn do những điều kiện kinh doanh cụ thể quyết định.

Đối với kho lạnh, câu hỏi đầu tiên là loại hàng nào sẽ sử dụng, sản lượng theo mùa ra sao, chi phí điện và vận hành có phù hợp không. Đối với chế biến, phải có nguồn nguyên liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật và đầu ra. Đối với đề xuất sản xuất công nghiệp, phải làm rõ địa điểm, đất đai, năng lượng, công nghệ, môi trường, nguồn vốn và thủ tục đầu tư. Không thể chuyển ý định hợp tác thành thông tin về dự án đã triển khai.

Có thể phân biệt ba cấp độ: quan hệ và cơ chế đối thoại đã thiết lập; hoạt động hợp tác cụ thể đã được tổ chức; kết quả kinh tế đã phát sinh và có thể đo lường. Không phải văn kiện nào cũng hướng đến doanh thu. Hợp tác hữu nghị, trao đổi thông tin và phối hợp quản lý biên giới có giá trị riêng; còn với một đề xuất kinh doanh, cần theo dõi đến hợp đồng, dịch vụ và kết quả thực hiện.

Tìm lợi ích chung trong nông nghiệp và du lịch

Hợp tác nông nghiệp với Bách Sắc được đề cập ở các lĩnh vực như dâu tằm, mía, sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Đối với người trồng, điều cần nhất là tiêu chuẩn thu mua, giá cả, thời điểm giao hàng và khả năng duy trì hợp đồng. Mở rộng diện tích trước khi có đầu ra ổn định có thể làm tăng rủi ro cho hộ sản xuất.

Khu cảnh quan thác Bản Giốc - Đức Thiên đã có hoạt động đón khách theo cơ chế hợp tác giữa hai bên Việt Nam - Trung Quốc.

Ở lĩnh vực du lịch, Khu cảnh quan thác Bản Giốc - Đức Thiên đã có hoạt động đón khách theo cơ chế hợp tác giữa hai bên. Đây là trường hợp đáng nghiên cứu về tổ chức vận hành thực tế, khác với các đề xuất mới ở giai đoạn khảo sát. Nhưng số lượt khách qua lại không đủ cho biết thời gian trải nghiệm, mức chi tiêu hoặc thu nhập của hộ dân, doanh nghiệp địa phương. Những chỉ tiêu ấy mới phản ánh sâu hơn tác động kinh tế của du lịch.

Hợp tác du lịch muốn mở rộng tuyến, thời gian lưu trú hoặc phạm vi hoạt động phải được xem xét theo quy định xuất nhập cảnh, quản lý biên giới và các thỏa thuận có liên quan. Các địa phương có thể nghiên cứu sản phẩm và kết nối doanh nghiệp; nội dung vượt thẩm quyền phải báo cáo cơ quan có thẩm quyền.

Giữ cho hợp tác đi đúng hướng

Quảng Tây là địa bàn kết nối trực tiếp, nhưng không phải mọi sáng kiến hợp tác đều cần một công trình mới hoặc cơ chế đặc biệt. Nhiều việc có thể bắt đầu từ trao đổi dữ liệu thị trường được phép chia sẻ, kết nối chủ hàng với đơn vị vận tải, giải quyết vướng mắc trong dịch vụ cửa khẩu và tổ chức thử nghiệm một tuyến giao nhận có khách hàng thực tế.

Các đại biểu đối thoại về chính sách và kết nối doanh nghiệp tại Hội thảo Khoa học quốc tế "Phát triển kinh tế và thương mại xuyên biên giới".

Hiệu quả hợp tác không nhất thiết chỉ được tính bằng doanh thu. Một đầu mối giải quyết vướng mắc hoạt động đều đặn, một quy trình được hướng dẫn rõ, hay việc tổ chức được lịch vận tải hai chiều phù hợp nguồn hàng thực tế đều là những kết quả đáng theo dõi. Nhưng muốn khẳng định đã đạt được kết quả nào, phải có thông tin thực hiện cụ thể. Đó là cách đưa hợp tác từ văn kiện vào công việc hằng ngày mà vẫn đánh giá đúng giá trị đối ngoại của từng thỏa thuận.

Điều hội thảo gợi mở không chỉ là tìm thêm đối tác, mà còn là phát triển năng lực của doanh nghiệp tại chỗ. Khi doanh nghiệp Cao Bằng đủ khả năng đáp ứng tiêu chuẩn, tổ chức nguồn hàng và tham gia dịch vụ, quan hệ hợp tác xuyên biên giới mới có thêm nền tảng để duy trì lâu dài. Những mô hình liên kết cần được lựa chọn từ nhu cầu và năng lực thực tế của từng bên.