Đào móng làm nhà phát hiện vàng được chôn dưới đất, vàng thuộc về ai?
Đào móng nhà phát hiện vàng, liệu tài sản này mặc nhiên thuộc về chủ nhà hay vàng thuộc về ai - tất cả sẽ được chuyên gia giải đáp chi tiết.
Gửi câu hỏi tới Chuyên mục "Chat với chuyên gia" do Trường Đại học Luật TP.HCM và báo Pháp Luật TP.HCM tổ chức, bạn đọc Hàn Đại hỏi:
Em tôi gọi điện báo rằng khi đang đào móng làm nhà thì phát hiện vàng được chôn dưới đất. Xin hỏi trường hợp này vàng thuộc về ai, em tôi hay nhà nước?
Ảnh minh họa: T.LINH
Giải đáp vấn đề bạn đọc nêu, TS Nguyễn Phương Thảo, Trưởng Bộ môn Luật dân sự, Trường Đại học Luật TP.HCM, cho biết: Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, việc xác định quyền sở hữu đối với vàng được phát hiện khi đào móng làm nhà phải căn cứ vào chế độ pháp lý của vật chôn giấu và tính chất của tài sản được tìm thấy.
Cụ thể, Điều 229 BLDS 2015 quy định về việc xác lập quyền sở hữu đối với vật chôn giấu, bị vùi lấp. Người phát hiện tài sản bị chôn, giấu, bị vùi lấp, chìm đắm phải thông báo hoặc trả lại ngay cho chủ sở hữu; nếu không biết ai là chủ sở hữu thì phải thông báo hoặc giao nộp cho UBND cấp xã hoặc công an cấp xã nơi gần nhất hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác theo quy định của pháp luật.
"Như vậy, người phát hiện có nghĩa vụ giao nộp tài sản cho UBND cấp xã nơi gần nhất; sau khi trừ chi phí hợp lý cho việc bảo quản, người phát hiện được hưởng một phần giá trị của tài sản, phần còn lại thuộc sở hữu Nhà nước", TS Thảo nêu nguyên tắc chung.
Cụ thể hơn, đối với việc tìm thấy vàng chôn dưới đất khi đào móng nhà, TS Thảo cho biết có các trường hợp sau:
Thứ nhất, vàng được tìm thấy không phải là tài sản thuộc di tích lịch sử - văn hóa theo quy định của Luật Di sản văn hóa mà có giá trị nhỏ hơn hoặc bằng mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định (hiện nay mức lương cơ sở là 2.340.000 đồng/tháng) thì thuộc sở hữu của người tìm thấy; nếu giá trị lớn hơn mười lần mức lương cơ sở thì người tìm thấy được hưởng giá trị bằng mười lần mức lương cơ sở và 50% giá trị của phần vượt quá mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định, phần giá trị còn lại thuộc về Nhà nước.
"Quy định này thể hiện rõ nguyên tắc: quyền sử dụng đất không đồng nhất với quyền sở hữu đối với tài sản chôn giấu trong đất. Vì vậy, trong trường hợp vàng được phát hiện là vàng thông thường, không phải di vật, cổ vật, thì người phát hiện không đương nhiên có quyền sở hữu toàn bộ số vàng, mà chỉ được hưởng một phần giá trị theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền; Nhà nước xác lập quyền sở hữu đối với phần giá trị còn lại", TS Thảo cho biết.
Trường hợp thứ hai, nếu số vàng được phát hiện là di vật, cổ vật hoặc bảo vật quốc gia, thì áp dụng khoản 2 Điều 229 BLDS 2015, theo đó toàn bộ tài sản này thuộc sở hữu Nhà nước. Quy định này phù hợp với Luật Di sản văn hóa 2024, người tìm thấy tài sản đó được hưởng một khoản tiền thưởng theo quy định của pháp luật.
Như vậy, về mặt pháp lý, vàng được chôn dưới đất khi đào móng làm nhà không mặc nhiên thuộc về chủ nhà. Tùy thuộc vào việc vàng có phải là cổ vật hay không, quyền sở hữu sẽ được xác lập một phần cho người phát hiện và phần còn lại cho Nhà nước, hoặc toàn bộ thuộc về Nhà nước theo quy định của pháp luật hiện hành.
