Đào tạo điện ảnh tư nhân: Băn khoăn chất lượng đầu ra

Bên cạnh hệ thống chính quy, điện ảnh Việt Nam ngày càng có nhiều cơ sở tư nhân tham gia công tác đào tạo nguồn nhân lực. Đằng sau sự phát triển về số lượng cơ sở, đơn giản hóa tiêu chuẩn tuyển sinh, vấn đề đặt ra là làm thế nào để công tác đào tạo vừa đáp ứng nhu cầu của thị trường, vừa bảo đảm chất lượng nghề nghiệp.

Mở cánh cửa mới

Đầu năm 2026, diễn viên, đạo diễn, nhà sản xuất Mai Thu Huyền sáng lập MTH Academy, phát triển các chương trình đào tạo ngắn hạn gắn với điện ảnh, sản xuất nội dung và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo đạo diễn Khoa Nguyễn, Giám đốc chi nhánh MTH Academy TPHCM, đơn vị hiện có 3 nhóm chương trình: đào tạo nghệ sĩ đa năng, khóa ngắn hạn và khóa ứng dụng AI trong điện ảnh, truyền thông. Điểm nhấn của mô hình là phương châm “học bằng cách thực sự làm”, trong đó thực hành chiếm phần lớn thời lượng.

Trước MTH Academy, nhiều đơn vị đã gia nhập thị trường đào tạo điện ảnh tư nhân và đi vào hoạt động ổn định. Điển hình như A.C.T Academy, thành lập từ năm 2020, đang tổ chức hàng chục khóa học diễn xuất ở nhiều cấp độ, với hơn 700 học viên.

Hay như Học viện nghệ thuật điện ảnh CAA do NSND Lê Khanh đồng sáng lập từ năm 2023 quy tụ nhiều nghệ sĩ tên tuổi tham gia giảng dạy. Không chỉ diễn xuất, nhiều cơ sở tư nhân như: TPD, Trigger Film Academy, 1 All Stars… còn mở rộng sang đào tạo về biên kịch, đạo diễn, quay phim, dựng phim, sản xuất, phát hành - tiếp thị...

Một khóa học về diễn xuất cùng diễn viên, giảng viên Hàn Quốc Lydia Park tại MTH Academy. Ảnh: MTH ACADEMY

Đối tượng học viên của các cơ sở đào tạo điện ảnh cũng ngày càng đa dạng: người mới bắt đầu, người từng theo học tại các trường chính quy, người đi làm muốn chuyển hướng nghề nghiệp và cả những người nổi tiếng cần bổ sung kỹ năng. Đạo diễn Khoa Nguyễn cho biết, ưu điểm của các khóa học ngắn hạn là linh hoạt, đi thẳng vào nhu cầu thị trường. Đây là điều khác biệt với đào tạo chính quy, nhất là đối với những ngành, lĩnh vực có tốc độ thay đổi cao, như sản xuất nội dung số.

Sự xuất hiện của nhiều mô hình đào tạo ngắn hạn cũng đã góp phần không nhỏ giải quyết sự thiếu hụt về nhân lực của điện ảnh trong nước hiện nay. Thực tế, một số bạn trẻ sau khi tham gia các khóa học đã có cơ hội xuất hiện trên màn ảnh. Chiều ngược lại, không ít ê-kíp sản xuất cũng đưa diễn viên đến các cơ sở đào tạo để huấn luyện bổ sung trước khi bấm máy.

Từ lớp học đến thị trường

Theo đạo diễn Mai Thế Hiệp, giảng viên của A.C.T Academy, với các học viên, anh đều nhấn mạnh một thực tế là việc theo học các khóa đào tạo ngắn hạn không đồng nghĩa có thể bước vào nghề một cách chuyên nghiệp. Khóa học có thể cung cấp một số kiến thức, kinh nghiệm thực tế, nhưng để làm nghề thực sự đòi hỏi nhiều hơn thế.

Về vấn đề này, đạo diễn Khoa Nguyễn khuyến cáo nếu người học không có nền tảng vững chắc, việc học các khóa ngắn hạn sẽ dễ rơi vào cảnh “lợi bất cập hại” do kiến thức tiếp nhận bị rời rạc, thiếu nền tảng, thiếu chiều sâu tư duy nghề nghiệp. “Đào tạo ngắn hạn chỉ đặc biệt hiệu quả cho người đã có nền tảng kiến thức chuyên ngành”, đạo diễn Khoa Nguyễn nhấn mạnh.

Khi đào tạo điện ảnh trở thành thị trường “trăm hoa đua nở”, vấn đề mới nảy sinh là các cơ sở sẽ đào tạo ra sao và đáp ứng được những nhu cầu nào. Là giảng viên thỉnh giảng tại Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh TPHCM, từng tham gia đứng lớp ở nhiều cơ sở đào tạo tư nhân, NSƯT Hạnh Thúy cho rằng: “Điều cần chuẩn hóa nhất ở các cơ sở đào tạo tư nhân là tôn trọng kiến thức nền. Nếu không kiểm soát được nội dung, chương trình dễ bị chi phối bởi cá tính của người dạy mà không chuyển tải được kiến thức cần thiết cho học viên. Bên cạnh đó, cũng cần có những quy định, ràng buộc cụ thể về chất lượng đội ngũ giảng viên và tiêu chuẩn đầu ra. Điều này sẽ làm tăng sự tin cậy về chất lượng đào tạo cho các cơ sở tư nhân”.

Bài toán đào tạo nhân lực cho điện ảnh hiện nay không dừng ở việc mở thêm lớp hay thu hút thêm người học mà cần xem xét dưới nhiều khía cạnh: kiến thức, kỹ năng, khả năng thích ứng với môi trường sản xuất và đặc biệt khả năng kết nối với đoàn phim, nhà sản xuất. Khi ấy, những cánh cửa vào nghề mới thực sự có ý nghĩa.