Đào tạo nhân lực bán dẫn tại Việt Nam: Tăng tốc để nắm bắt 'cơ hội vàng'

Tăng tốc đào tạo nguồn nhân lực bán dẫn

Công nghiệp bán dẫn được coi là “xương sống” của nền kinh tế số, đóng vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, điện tử, viễn thông, ô tô thông minh và Internet vạn vật. Trước xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để tham gia sâu hơn vào ngành công nghiệp chiến lược này.

Nhận thức rõ tầm quan trọng của nguồn nhân lực, Chính phủ đã phê duyệt Chương trình phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050, với mục tiêu đào tạo khoảng 50.000 nhân lực trình độ cao. Trong đó có khoảng 42.000 kỹ sư, 7.500 thạc sĩ và 500 tiến sĩ, đồng thời hình thành đội ngũ chuyên gia trong các khâu thiết kế, sản xuất, đóng gói và kiểm thử chip.

Đào tạo nhân lực vi mạch bán dẫn tại Việt Nam tại các trường đại học

Ngoài ra, Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo khoảng 15.000 nhân lực thiết kế chip và 35.000 nhân lực cho các công đoạn sản xuất, lắp ráp và kiểm thử, đồng thời phát triển thêm đội ngũ kỹ sư trí tuệ nhân tạo phục vụ ngành bán dẫn.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành chuẩn chương trình đào tạo về vi mạch bán dẫn ở trình độ đại học và sau đại học, nhằm thống nhất nội dung đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tiệm cận các chuẩn quốc tế.

Theo các chuyên gia, việc ban hành chuẩn chương trình đào tạo là bước đi quan trọng giúp các trường đại học xây dựng chương trình đào tạo bài bản, đồng thời bảo đảm sinh viên sau khi tốt nghiệp có thể tham gia vào nhiều khâu trong chuỗi giá trị của ngành bán dẫn.

Nhiều trường đại học mở ngành bán dẫn trong mùa tuyển sinh 2026

Trước nhu cầu nhân lực ngày càng lớn, nhiều trường đại học tại Việt Nam đã mở mới hoặc mở rộng chương trình đào tạo liên quan đến vi mạch và bán dẫn trong các mùa tuyển sinh gần đây.

Tại khu vực phía Bắc, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội bắt đầu đào tạo ngành Vật lý học (Vật lý bán dẫn và kỹ thuật) với khoảng 120 chỉ tiêu tuyển sinh.

Cùng với đó, Trường Đại học Công nghệ – Đại học Quốc gia Hà Nội mở thêm nhiều chương trình liên quan đến vi mạch như công nghệ kỹ thuật điện tử – viễn thông định hướng thiết kế vi mạch, công nghệ vật liệu và vi điện tử, khoa học dữ liệu phục vụ lĩnh vực bán dẫn.

Trường Đại học Việt Nhật – Đại học Quốc gia Hà Nội cũng nghiên cứu triển khai chương trình đào tạo kỹ sư bán dẫn, dự kiến tuyển sinh khoảng 100 chỉ tiêu cho các khóa đầu tiên.

Ở khu vực miền Trung, nhiều trường thuộc Đại học Đà Nẵng đã mở chương trình đào tạo vi mạch bán dẫn. Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông Việt – Hàn dự kiến tuyển sinh năm 2026 chuyên ngành thiết kế vi mạch bán dẫn và mở thêm chuyên ngành đóng gói, kiểm thử vi mạch, mỗi chuyên ngành khoảng 60 chỉ tiêu.

Bên cạnh đó, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật – Đại học Đà Nẵng cũng dự kiến tuyển sinh chuyên ngành thiết kế vi mạch bán dẫn thuộc ngành công nghệ kỹ thuật điện tử – viễn thông.

Ở khu vực miền Nam, nhiều trường đại học công nghệ cũng tham gia đào tạo nhân lực bán dẫn. Trường Đại học Tôn Đức Thắng bắt đầu tuyển sinh chuyên ngành kỹ thuật thiết kế vi mạch bán dẫn, được xây dựng trên nền tảng ngành điện tử – viễn thông.

Ngoài ra, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM và Trường Đại học Lạc Hồng cũng mở hoặc mở rộng chương trình đào tạo thiết kế vi mạch, nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực của các doanh nghiệp công nghệ cao.

Việc ngày càng nhiều trường đại học tham gia đào tạo cho thấy sức hút lớn của ngành bán dẫn, đồng thời tạo nguồn cung nhân lực quan trọng cho thị trường lao động trong tương lai.

Song song với việc mở ngành mới, nhiều trường cũng đầu tư phòng thí nghiệm vi mạch, hệ thống thiết kế chip và công cụ mô phỏng, giúp sinh viên tiếp cận công nghệ hiện đại ngay trong quá trình học tập.

Các chương trình đào tạo được thiết kế theo hướng liên ngành, kết hợp kiến thức về điện tử, vật lý, khoa học máy tính và trí tuệ nhân tạo. Nhiều chương trình được giảng dạy bằng tiếng Anh, giúp sinh viên đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động quốc tế.

Bên cạnh đó, các trường đại học ngày càng chú trọng hợp tác với doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế trong đào tạo và nghiên cứu bán dẫn. Mô hình liên kết nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ giúp sinh viên có cơ hội thực hành và tiếp cận môi trường sản xuất thực tế.

Dù còn nhiều thách thức về cơ sở hạ tầng nghiên cứu, đội ngũ giảng viên và kinh phí đầu tư, các chuyên gia cho rằng việc mở rộng đào tạo bán dẫn là bước đi cần thiết để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp bán dẫn toàn cầu.

Trong bối cảnh nhu cầu nhân lực công nghệ cao ngày càng tăng, nếu xây dựng được đội ngũ kỹ sư và chuyên gia chất lượng cao, Việt Nam không chỉ tham gia vào các khâu lắp ráp và kiểm thử chip, mà còn có thể tiến tới thiết kế và nghiên cứu công nghệ lõi, qua đó nâng cao vị thế trong nền kinh tế công nghệ toàn cầu.

Đức Thuận