Đào tạo nhân lực số từ nhu cầu doanh nghiệp

 Những lĩnh vực mũi nhọn như du lịch đang cần nguồn nhân lực số để đóng góp vào chiến lược phát triển kinh tế số địa phương.

Từ sự kết nối giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp, những chương trình đào tạo gắn với công nghệ mới, công nghệ chiến lược, nhu cầu thực tế và cơ hội việc làm... đang được hình thành, góp phần bổ sung nguồn nhân lực số ở địa phương.

Khi doanh nghiệp cùng tham gia đào tạo

Những năm gần đây, thành phố Huế chuyển mạnh từ tư duy “đào tạo theo khả năng cung ứng” sang “đào tạo theo nhu cầu thị trường và theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp”. Một sinh viên năm thứ 3, thứ 4 nếu được tiếp cận sớm với công nghệ mà doanh nghiệp đang sử dụng, được làm quen với môi trường làm việc thực tế và được đào tạo theo yêu cầu tuyển dụng, cơ hội tìm được việc làm phù hợp sau khi tốt nghiệp sẽ rộng mở hơn. Cách làm này cũng giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc xây dựng nguồn nhân lực, thậm chí không phải đào tạo lại sau khi tuyển dụng.

Buổi làm việc mới đây giữa Sở Khoa học và Công nghệ, Đại học Huế, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế và Công ty CP Tập đoàn Vietsoftpro cũng đã làm rõ vấn đề làm sao để chương trình đào tạo gần hơn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, không chỉ dừng ở việc mở thêm ngành học hay tăng số lượng sinh viên được đào tạo.

Để triển khai kế hoạch đầu tư một trung tâm đổi mới sáng tạo và công nghiệp văn hóa tại Huế, Công ty CP Tập đoàn Vietsoftpro cũng đề xuất phối hợp với Đại học Huế đào tạo chuyên sâu về công nghiệp văn hóa gắn với những công nghệ mới như số hóa 3D, AR/VR, AI, Immersive, 3D Mapping... Đối tượng được hướng đến là những sinh viên năm thứ 3, thứ 4 có tiềm năng, thuộc các lĩnh vực công nghệ thông tin, đa phương tiện, văn hóa, nghệ thuật, du lịch và truyền thông. Sau đào tạo, những sinh viên đáp ứng yêu cầu chuyên môn và tiêu chuẩn sẽ có cơ hội được doanh nghiệp xem xét tuyển dụng, làm việc lâu dài tại Huế.

Theo PGS.TS Đỗ Thị Xuân Dung, Phó Giám đốc Đại học Huế, Đại học Huế đang đổi mới chương trình đào tạo theo hướng liên ngành, trong đó kỹ năng số và năng lực đổi mới sáng tạo được chú trọng như những năng lực quan trọng của nguồn nhân lực mới. Đây cũng là cơ sở để các trường mở rộng việc đào tạo theo nhu cầu và đơn đặt hàng của doanh nghiệp.

Nhà trường vì thế không chỉ là nơi truyền đạt kiến thức, mà ngày càng phải trở thành một mắt xích để sinh viên có cơ hội tiếp cận công nghệ, được thực hành và doanh nghiệp có thể tìm kiếm, tuyển chọn, “ươm mầm” nhân lực ngay từ đầu chương trình đào tạo.

Ông Nguyễn Xuân Sơn, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ cho rằng, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là nhân lực công nghệ số, phải xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và yêu cầu phát triển của thành phố. Trong đó, mô hình liên kết “3 nhà” - Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp - cần được phát huy theo hướng mỗi bên cùng tham gia vào quá trình đào tạo, phát triển và sử dụng nhân lực.

Tạo nguồn lực cho những ngành công nghệ chiến lược

Nhu cầu nhân lực công nghệ số tại Huế không chỉ tập trung ở các doanh nghiệp phần mềm. Cùng với quá trình phát triển công nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi số và kinh tế số, thành phố đang đặt ra nhu cầu nhân lực ở nhiều lĩnh vực mới như điện tử, tự động hóa, bán dẫn, công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp văn hóa, y tế thông minh, du lịch số...

Mục tiêu đến năm 2030, Huế phấn đấu tạo thêm khoảng 50.000 lao động kỹ thuật cho các ngành công nghiệp trọng điểm, đồng thời mở rộng lực lượng nhân lực công nghệ thông tin và công nghiệp số lên khoảng 120.000 người. Để đạt được những con số này, đào tạo đại trà khó có thể đáp ứng đủ mà cần những chương trình linh hoạt hơn. Trong đó, chú trọng đào tạo theo đơn đặt hàng, đào tạo nghề ngắn hạn theo mô-đun, thậm chí đào tạo lại và nâng cao kỹ năng cho lực lượng lao động đang làm việc.

Trong lĩnh vực bán dẫn và điện tử, Huế đã bắt đầu chuẩn bị nền tảng đào tạo từ những năm gần đây. Đại học Huế và một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã mở hoặc định hướng các chương trình liên quan đến điện tử, vi mạch, tự động hóa và công nghệ thông tin. Tuy nhiên, nhân lực chuyên sâu về thiết kế vi mạch, công nghệ bán dẫn, vật liệu điện tử, tự động hóa trình độ cao vẫn còn thiếu.

Khoảng trống này chứng tỏ yêu cầu đặt ra không chỉ là đào tạo thêm người, mà phải đào tạo đúng kỹ năng, đúng cấp độ thị trường cần. Doanh nghiệp cần kỹ sư thiết kế, chuyên gia R&D hay kỹ thuật viên vận hành thiết bị thì chương trình đào tạo phải có khả năng đáp ứng tương ứng.

Nghị quyết 05-NQ/TU ngày 1/4/2026 của Thành ủy Huế về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2035 cũng xác định, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là một nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, thành phố định hướng tăng cường hợp tác giữa Đại học Huế và doanh nghiệp, đào tạo kỹ sư, thạc sĩ, tiến sĩ ở các lĩnh vực kỹ thuật và công nghệ then chốt; phát triển đào tạo kỹ thuật viên, đào tạo nghề chất lượng cao và giáo dục STEM từ sớm.

Để nguồn nhân lực thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh, bên cạnh đào tạo, địa phương cũng chú trọng xây dựng môi trường làm việc, cơ hội phát triển nghề nghiệp và các chính sách đãi ngộ để thu hút, trọng dụng và giữ chân các chuyên gia, nhà khoa học, kỹ sư giỏi.