Đặt điện thoại xuống

Mới đây, tôi đọc được một bài báo kể về chú khỉ đột 17 tuổi có tên Nassir ở Vườn thú Toronto (Canada). Nassir khá thân thiện và thích quan sát du khách qua tấm kính ngăn cách. Một số người từng quay video rồi cho chú xem lại trên điện thoại. Dần dần, họ đưa cho Nassir xem đủ thứ hình ảnh, video. Sự tò mò ban đầu nhanh chóng trở thành niềm say mê. Chú khỉ đột tỏ ra vô cùng phấn khích, chăm chú theo dõi những hình ảnh chuyển động và ngày càng bị cuốn hút vào thế giới trong chiếc điện thoại.

Điều đáng nói là, càng say mê màn hình, Nassir càng xa rời cuộc sống tự nhiên của mình. Chú ít tham gia các hoạt động của bầy đàn, giảm tương tác với những con khỉ đột khác và dành phần lớn sự chú ý cho những hình ảnh xuất hiện trước mắt. Nhận thấy sự thay đổi bất thường trong hành vi của con vật, nhân viên vườn thú phải đặt biển cảnh báo, đề nghị du khách không đưa điện thoại cho Nassir xem. Họ lo ngại việc tiếp xúc quá nhiều với màn hình sẽ khiến Nassir dần đánh mất những tập tính vốn có. Sau khi biện pháp này được áp dụng, chú khỉ đột từng bước trở lại với các hoạt động thường ngày.

Câu chuyện về Nassir khiến nhiều người bật cười vì sự ngộ nghĩnh của một con vật trước thế giới công nghệ. Nhưng ngẫm kỹ, đó lại là một câu chuyện không đáng cười. Bởi hình ảnh một chú khỉ đột say mê màn hình, quên cả đồng loại chẳng khác nào tấm gương phản chiếu một phần đời sống của con người hôm nay. Chúng ta không phải là những con vật bị nhốt sau tấm kính. Chúng ta có gia đình, bạn bè, công việc, những mối quan hệ và vô vàn điều thú vị để trải nghiệm. Thế nhưng, không ít người đang dành nhiều giờ mỗi ngày để nhìn vào một thế giới nằm gọn trong lòng bàn tay. Theo thông tin trên báo chí, năm 2026, trung bình mỗi người trên thế giới dành 5-7 giờ mỗi ngày cho màn hình. Cuối tuần qua, tôi đi dự một bữa tiệc ở nhà người bạn. Ngồi vào bàn, đa số đều là bạn bè thân thiết, nhưng sau màn chào hỏi, không khí lại có phần trầm lắng. Người này cúi xuống xem điện thoại, người kia mải mê lướt mạng xã hội... Hình ảnh ấy không còn xa lạ. Có những bữa cơm, cha mẹ và con cái ngồi cạnh nhau nhưng mỗi người theo đuổi một thế giới khác trên màn hình riêng. Có những cuộc hẹn, mọi người dành nhiều thời gian chụp ảnh, đăng tải và theo dõi lượt tương tác hơn là thực sự tận hưởng khoảnh khắc bên nhau.

Trước thực trạng ấy, ở nhiều nơi trên thế giới đã xuất hiện những chiến dịch kêu gọi con người tạm rời xa điện thoại để trở về với những kết nối đời thực. Tiêu biểu là “National Day of Unplugging” (Ngày ngắt kết nối) được tổ chức hằng năm vào đầu tháng 3 trên phạm vi toàn cầu, khuyến khích mọi người dành một khoảng thời gian không sử dụng thiết bị điện tử để trò chuyện, vui chơi và tận hưởng cuộc sống bên gia đình, bạn bè. Tại Malaysia, chiến dịch “No Mobile During Dinner” (Không sử dụng điện thoại trong bữa tối) từng được triển khai tại một số nhà hàng, khuyến khích các gia đình cất điện thoại khi dùng bữa để dành sự chú ý cho nhau.

Điện thoại thông minh, máy tính và mạng xã hội đã đem đến những tiện ích không thể phủ nhận. Vấn đề nằm ở cách mỗi người sử dụng và khả năng làm chủ bản thân trước sức hấp dẫn của thế giới số. Đáng suy nghĩ hơn, người lớn đôi khi lại là những người khó làm gương cho con trẻ. Chúng ta nhắc con không được sử dụng điện thoại quá lâu nhưng chính mình lại thường xuyên cầm máy. Chúng ta muốn con đọc sách, vận động, trò chuyện với mọi người nhưng lại dành những khoảng thời gian rảnh rỗi để lướt mạng. Một lời nhắc nhở sẽ khó có sức thuyết phục nếu người nói không thực hiện được điều mình yêu cầu.

Hãy đặt điện thoại xuống, đừng để những hình ảnh liên tục chuyển động trên màn hình lấy đi hết thời gian dành cho những người thân yêu, những trải nghiệm chân thực và những niềm vui giản dị quanh mình. Bởi cuộc sống không chỉ nằm trong chiếc điện thoại nhỏ bé. Cuộc sống còn ở ánh mắt của người đối diện, tiếng cười trong bữa cơm gia đình, một cái nắm tay, lời hỏi han và những khoảnh khắc ta thực sự có mặt bên nhau. Đừng mải nhìn vào thế giới trên màn hình mà quên mất thế giới đang ở ngay bên cạnh mình.