Đặt môi trường ngang tầm phát triển, hướng tới Thủ đô xanh

Đặc biệt, trong Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng có nhiều điểm mới, đã tạo cơ sở chính trị, định hướng chiến lược để Thủ đô triển khai đồng bộ giải pháp giảm thiểu ô nhiễm, hướng tới phát triển bền vững, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường sống.

Những ngày này, công nhân Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị (URECO) Hà Nội tích cực tham gia dọn vệ sinh môi trường, giữ cho phố phường sạch, đẹp. Ảnh: Ngọc Hiệp

Kiểm soát ô nhiễm từ gốc, từng khu dân cư

Thành phố Hà Nội là đô thị đặc biệt, trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, đồng thời cũng là địa phương chịu sức ép rất lớn từ quá trình đô thị hóa nhanh, gia tăng dân số cơ học và phát triển hạ tầng. Ô nhiễm không khí, rác thải sinh hoạt, nước thải đô thị, tiếng ồn… đang trở thành những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và chất lượng sống của người dân.

Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã thể hiện bước phát triển mới trong tư duy về môi trường, khi xác định bảo vệ môi trường được đặt ngang tầm với phát triển kinh tế và tiến bộ xã hội, không đánh đổi môi trường để lấy tăng trưởng đơn thuần. Quan điểm này là kim chỉ nam để thành phố rà soát, điều chỉnh các chiến lược, chương trình phát triển theo hướng xanh, tuần hoàn và bền vững.

Tăng cường tưới nước rửa đường giảm thiểu phát sinh bụi mịn gây ô nhiễm không khí. Ảnh: Ngọc Hiệp

Theo Trưởng phòng Quản lý môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) Nguyễn Trọng Nhất, tinh thần xuyên suốt của dự thảo là chuyển mạnh từ “xử lý ô nhiễm” sang “phòng ngừa, kiểm soát từ sớm, từ xa”. Điều này phù hợp với yêu cầu thực tiễn của Thủ đô, nơi chi phí khắc phục ô nhiễm ngày càng lớn, nếu không có giải pháp căn cơ, lâu dài. Trong đó, một trong những giải pháp trọng tâm mà thành phố Hà Nội đang triển khai là kiểm soát nguồn phát sinh ô nhiễm ngay từ cơ sở, gắn trách nhiệm cụ thể cho chính quyền địa phương và cộng đồng dân cư.

Thực hiện các quy định mới về phân loại rác tại nguồn đang được Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội và các xã, phường đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân phân loại rác sinh hoạt thành các nhóm khác nhau. Tại một số phường nội đô, việc phân loại rác được gắn với đánh giá thi đua của khu dân cư, tổ dân phố, góp phần nâng cao ý thức cộng đồng. Lãnh đạo UBND phường Ba Đình cho biết, nếu trước đây công tác vệ sinh môi trường chủ yếu trông chờ vào lực lượng công nhân môi trường, thì nay vai trò của người dân được đặt ở vị trí trung tâm. Khi người dân tự giác giữ gìn vệ sinh ngõ phố, áp lực cho hệ thống thu gom, xử lý giảm rõ rệt, môi trường sống cũng được cải thiện rõ ràng.

Hội Liên hiệp phụ nữ xã Phù Đổng tích cực tham gia dọn vệ sinh môi trường. Ảnh: Ánh Dương

Ở khu vực ngoại thành, các xã đang chú trọng kiểm soát ô nhiễm từ chăn nuôi, làng nghề, sản xuất nhỏ lẻ. Việc lồng ghép tiêu chí môi trường vào xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu đã góp phần tạo chuyển biến tích cực ở nhiều địa phương.

Song song với phòng ngừa ô nhiễm, thành phố Hà Nội tiếp tục đầu tư nâng cao năng lực thu gom, xử lý chất thải - một khâu then chốt trong bảo vệ môi trường đô thị. Thành phố yêu cầu các công ty dịch vụ vệ sinh môi trường phải đổi mới công nghệ, phương tiện thu gom theo hướng hiện đại, giảm phát tán mùi và nước rác trong quá trình vận chuyển. Một số đơn vị đã thí điểm sử dụng xe thu gom kín, áp dụng công nghệ giám sát hành trình để tối ưu hóa tuyến đường, giảm phát thải khí nhà kính.

Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội Nguyễn Hữu Tiến cho biết, Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV đã tạo động lực để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào công nghệ xử lý rác tiên tiến, hướng tới mô hình kinh tế tuần hoàn. “Nếu cơ chế, chính sách được hoàn thiện đồng bộ, doanh nghiệp môi trường không chỉ làm nhiệm vụ thu gom, mà còn có thể tham gia sâu vào tái chế, tái sử dụng tài nguyên từ chất thải”, ông Nguyễn Hữu Tiến nhận định.

Ngoài ra, hiện nay UBND thành phố Hà Nội cũng đang thúc đẩy mở rộng các dự án xử lý rác theo công nghệ đốt phát điện, chấm dứt rác chôn lấp, phù hợp với định hướng phát triển xanh, ít phát thải mà Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV đã nêu rõ.

Trong những ngày diễn ra Đại hội Đảng lần thứ XIV, URENCO Hà Nội huy động 100% công nhân duy trì vệ sinh môi trường trên các tuyến phố được sáng, xanh, sạch, đẹp. Ảnh: Ngọc Hiệp

Hướng tới Thủ đô xanh, phát triển bền vững

Ô nhiễm không khí là vấn đề được người dân Thủ đô đặc biệt quan tâm trong những năm gần đây. Nhận diện rõ thách thức này, thành phố Hà Nội đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, nhằm kiểm soát nguồn phát thải. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, thành phố tập trung kiểm soát khí thải từ giao thông, xây dựng và sản xuất công nghiệp; tăng cường trồng cây xanh, mở rộng không gian công cộng; thúc đẩy sử dụng phương tiện giao thông thân thiện với môi trường.

Tinh thần “chủ động thích ứng” được nhấn mạnh trong Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV cũng được thành phố Hà Nội cụ thể hóa thông qua việc lồng ghép yếu tố môi trường, khí hậu vào quy hoạch đô thị, phát triển hạ tầng và giao thông công cộng. Đây là hướng đi căn cơ để giảm áp lực ô nhiễm, đồng thời nâng cao chất lượng sống cho người dân.

URENCO Hà Nội tăng tần suất hoạt động của xe chuyên dụng quét, hút bụi trên các tuyến đường hướng vào trung tâm Thủ đô, bảo đảm đường phố luôn sạch, đẹp. Ảnh: Ngọc Hiệp

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Vũ Xuân Tùng cho biết, điểm mới trong Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV nhấn mạnh bảo vệ môi trường là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, không phải nhiệm vụ riêng của một ngành hay một cấp. Quan điểm này đang được thành phố Hà Nội cụ thể hóa bằng việc tăng cường phối hợp liên ngành, liên cấp trong quản lý môi trường. Trong đó, từ cấp thành phố đến cơ sở, công tác kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật về môi trường được tăng cường; các vi phạm về xả thải, gây ô nhiễm được xử lý nghiêm, tạo tính răn đe. Đồng thời, các mô hình tự quản về môi trường tại khu dân cư tiếp tục được nhân rộng trong thành phố, góp phần lan tỏa ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Kiều Phú Phan Trung Cường, khi người dân hiểu rõ bảo vệ môi trường gắn trực tiếp với sức khỏe, sinh kế và tương lai con em mình, họ sẽ chủ động tham gia, thay vì coi đó là trách nhiệm của chính quyền.

Những đóng góp nhỏ bé của công nhân môi trường chào mừng Đại hội XIV của Đảng. Ảnh: Ngọc Hiệp

Với những định hướng lớn từ Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, thành phố Hà Nội đang đứng trước cơ hội quan trọng để chuyển mình mạnh mẽ trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Việc đặt môi trường ngang tầm với phát triển kinh tế, chú trọng phòng ngừa ô nhiễm, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn không chỉ giúp Thủ đô giải quyết những vấn đề trước mắt, mà còn tạo nền tảng vững chắc cho phát triển lâu dài.

Thực tiễn triển khai các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường thời gian qua cho thấy, khi có quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, doanh nghiệp và người dân, mục tiêu xây dựng Hà Nội xanh - sạch - đáng sống hoàn toàn có thể đạt được, đúng với tinh thần và kỳ vọng mà Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV đã đặt ra.

Hoàng Sơn