Đặt ranh giới để giáo viên không phải trả lời tin nhắn phụ huynh 24/7

Không chỉ lên lớp, giáo viên còn phải đối mặt với những lời phàn nàn của phụ huynh. Ảnh minh họa: Pexels.

Sau giờ làm việc, giáo viên vẫn tiếp tục với guồng quay công việc khi phải trả lời tin nhắn, cuộc gọi từ cha mẹ học sinh. Vô hình trung, điều này có thể khiến quá trình phục hồi tâm lý sau một ngày làm việc bị gián đoạn.

Chuyên viên tâm lý Đào Lê Tâm An, nghiên cứu sinh chuyên ngành Tâm lý học (Đại học Sư phạm TP.HCM), cho biết trong tâm lý học lao động, “psychological detachment” được hiểu là khả năng tạm ngừng suy nghĩ và xử lý các vấn đề công việc trong thời gian nghỉ. Đây là cơ chế quan trọng giúp cơ thể và tâm trí phục hồi sau những yêu cầu nghề nghiệp.

Việc phụ huynh liên hệ với giáo viên kéo dài vào thời gian nghỉ không đơn thuần là thêm vài cuộc gọi hay tin nhắn. Nếu diễn ra thường xuyên, điều này có thể chiếm mất khoảng thời gian giáo viên cần để phục hồi về tâm lý.

Cần có ranh giới

Trao đổi với Tri Thức - Znews về chủ đề này, cô Nguyễn Thị Vân Hồng, Hiệu trưởng trường Tiểu học - THCS Chương Dương (Hà Nội), cho biết tại trường, giáo viên và phụ huynh thường xuyên trao đổi qua điện thoại, mạng xã hội như Zalo, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm. Đây là kênh phối hợp cần thiết, giúp nhà trường và giáo viên xử lý nhanh nhiều vấn đề liên quan đến học tập, sinh hoạt và tâm lý của học sinh.

Tuy nhiên, cô Hồng nhìn nhận có những trường hợp giáo viên nhận tin nhắn, cuộc gọi vào buổi tối, ngày nghỉ hoặc khá muộn. “Điều đáng nói không chỉ là số lượng tin nhắn mà còn là tâm lý phải đọc, phải trả lời ngay. Khi tình trạng đó diễn ra thường xuyên thì rõ ràng sẽ tạo áp lực và ảnh hưởng đến thời gian nghỉ ngơi, đời sống riêng của giáo viên”, hiệu trưởng nói.

Theo cô Hồng, cần nhìn vấn đề từ cả hai phía. Phụ huynh có nhu cầu chính đáng được trao đổi về con mình, trong khi giáo viên cũng cần thời gian nghỉ ngơi và đời sống cá nhân. Trách nhiệm nghề nghiệp không nên được hiểu là giáo viên phải sẵn sàng trực điện thoại 24/7.

Vì vậy, việc liên lạc giữa phụ huynh và giáo viên cần dựa trên tính chất và mức độ cấp thiết của thông tin. Ví dụ, những việc thông thường như hỏi bài tập, lịch học, đồng phục, xin lại thông báo hoặc trao đổi một vấn đề chưa cần giải quyết ngay nên được gửi trong khung giờ phù hợp và chờ giáo viên phản hồi.

Ngược lại, với tình huống khẩn cấp liên quan đến an toàn, sức khỏe hoặc vấn đề bất thường của học sinh cần nhà trường, giáo viên nắm thông tin ngay để phối hợp xử lý, cô Hồng cho rằng không nên máy móc áp dụng giới hạn thời gian. Trong những trường hợp này, phụ huynh có thể liên hệ ngoài giờ và giáo viên, nhà trường cần tiếp nhận thông tin.

“Điều cần hình thành là một nguyên tắc rất đơn giản: Việc chưa cần giải quyết ngay thì tôn trọng thời gian nghỉ của nhau; việc thực sự khẩn cấp thì đặt sự an toàn và quyền lợi của học sinh lên trước”, cô Hồng nhận định.

Việc liên lạc giữa phụ huynh và giáo viên cần dựa trên tính chất và mức độ cấp thiết của thông tin. Ảnh: Pexels.

Ở góc độ tâm lý, ông Đào Lê Tâm An cho rằng việc một số phụ huynh mong giáo viên phản hồi ngay có thể bắt nguồn từ sự mở rộng kỳ vọng về trách nhiệm của giáo viên. Khi vấn đề liên quan đến con khiến phụ huynh lo lắng, họ dễ xem đó là việc cần được giải quyết ngay và kỳ vọng giáo viên cũng dành cho vấn đề này mức độ ưu tiên tương tự.

Một nghiên cứu định tính tại Jordan cho thấy phản hồi nhanh của giáo viên đôi khi được phụ huynh hiểu như biểu hiện của sự quan tâm, tận tâm. Ngược lại, phản hồi chậm có thể bị diễn giải thành thiếu quan tâm.

Công nghệ số càng củng cố kỳ vọng này. Một nghiên cứu trên 158 giáo viên tại Thụy Điển cũng ghi nhận việc gửi email hoặc tin nhắn trở nên quá dễ dàng, khiến phụ huynh liên hệ thường xuyên hơn và kỳ vọng câu trả lời nhanh hơn.

Theo ông Tâm An, vì vậy, việc phụ huynh liên hệ liên tục không nhất thiết chỉ xuất phát từ vấn đề “thiếu ý thức”, mà còn liên quan đến kỳ vọng ngày càng lớn về vai trò của giáo viên và văn hóa phản hồi tức thời do công nghệ tạo ra.

Nhà trường nên có nguyên tắc chung

Từ thực tế quản lý tại trường, cô Hồng cho rằng những ranh giới này cần được cụ thể hóa thành nguyên tắc chung thay vì để từng giáo viên tự đặt ra hoặc thương lượng với phụ huynh.

Theo cô, nhà trường không nên quy định quá cứng nhắc rằng sau một khung giờ nhất định, phụ huynh “không được phép” liên hệ với giáo viên. Thay vào đó, có thể thống nhất dựa trên nội dung trao đổi.

Chẳng hạn, các vấn đề thông thường có thể được trao đổi trước 20h. Sau thời điểm này, giáo viên có quyền không phản hồi ngay và có thể trả lời vào thời gian phù hợp hoặc ngày làm việc tiếp theo. Những tình huống khẩn cấp liên quan đến học sinh không áp dụng giới hạn này.

Khi quy tắc được thống nhất và thông tin rõ ngay từ đầu năm học, giáo viên không phải tự mình thiết lập ranh giới, trong khi phụ huynh biết khi nào nên liên hệ và khoảng thời gian có thể chờ phản hồi.

“Tôi cho rằng như vậy công bằng cho cả hai phía”, cô Hồng nói.

Bên cạnh quy định về thời gian, cô Hồng cho rằng trường nên thống nhất một kênh liên lạc chính thức giữa phụ huynh và giáo viên, thay vì để giáo viên sử dụng số điện thoại, tài khoản trên nhiều nền tảng.

Nhà trường cần quy định rõ kênh nào dùng để gửi thông báo chung, kênh nào dành cho trao đổi trực tiếp khi cần thiết. Việc này giúp thông tin tập trung, hạn chế bỏ sót hoặc hiểu sai, đồng thời hỗ trợ giáo viên quản lý công việc hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, cô Hồng cho rằng không nên kỳ vọng công nghệ có thể giải quyết triệt để vấn đề. Điều quan trọng hơn là văn hóa giao tiếp giữa gia đình và nhà trường: phụ huynh tôn trọng thời gian riêng của giáo viên, giáo viên phản hồi trong thời gian hợp lý và nhà trường đứng ra xử lý những vấn đề vượt quá thẩm quyền hoặc khả năng của giáo viên.

“Mục tiêu cuối cùng không phải là tạo khoảng cách giữa giáo viên và phụ huynh, mà là để sự phối hợp ấy có nguyên tắc, tôn trọng, hiệu quả và cùng hướng tới quyền lợi của học sinh”, hiệu trưởng chia sẻ.