Dấu ấn những năm Ngọ trong lịch sử

Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954. Ảnh tư liệu

Quan trọng hơn, chính những dấu ấn sâu đậm ấy đã truyền cảm hứng và là bài học quý giá cho các thế hệ mai sau. Nhân dịp Xuân Bính Ngọ 2026, xin giới thiệu cùng bạn đọc về những năm Ngọ hào hùng và không bao giờ quên đối với mỗi người dân nước Việt.

Năm Canh Ngọ - 550: Nghĩa quân do Triệu Quang Phục - Triệu Việt Vương hay còn gọi là Dạ Trạch Vương, lãnh đạo nhân dân đã đánh thắng quân xâm lược nhà Lương và giết chết tướng giặc Dương Sàn tại đầm Dạ Trạch (nay thuộc Hưng Yên). Chiến thắng của nghĩa quân dưới sự chỉ huy của Triệu Quang Phục đã giữ vững nền độc lập cho nước Vạn Xuân sau khi Lý Bí mất.

Năm Bính Ngọ - 766: Bắt đầu cuộc khởi nghĩa đánh quân xâm lược nhà Đường do Phùng Hưng lãnh đạo. Ban đầu, nghĩa quân làm chủ đất Đường Lâm, sau đó tiến lên đánh chiếm được cả một miền rộng lớn quanh vùng. Năm 791, Phùng Hưng kéo quân về vây đánh và chiếm được thành Tống Bình (Hà Nội ngày nay). Do quân lính chết nhiều, Cao Chính Bình (viên quan nhà Đường đô hộ nước ta) phải vào cố thủ trong thành, lo sợ phát ốm rồi chết. Phùng Hưng chiếm lĩnh thành trì và coi việc chính sự đất nước.

Khi mất (năm 791), Phùng Hưng được nhân dân lập đền thờ và tôn là Bố Cái Đại Vương để ghi nhớ công lao đánh giặc cứu dân.

Năm Canh Ngọ - 970: Triều đình nhà Đinh thực hiện cải cách tài chính và cho đúc tiền đồng, là tiền tệ xưa nhất ở Việt Nam, gọi là tiền đồng Thái Bình. Nhà Đinh là triều đại đầu tiên đặt nền móng cho việc phát hành tiền tệ. Đồng tiền Thái Bình được đúc bằng đồng, hình tròn, lỗ vuông, có thể xâu thành chuỗi. Một mặt đúc 4 chữ “Thái Bình Hưng Bảo”, mặt sau đúc chữ “Đinh”.

Tranh vẽ Lê Hoàn xuất trận chống quân Tống.

Năm Nhâm Ngọ - 982: Dưới sự lãnh đạo của Lê Hoàn, quân - dân nước Đại Cồ Việt đã liên tiếp giành thắng lợi lớn trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược nhà Tống vào năm 981. Năm 982, Lê Hoàn cử Ngô Tử Canh và Từ Mục đi sứ Chiêm Thành nhưng bị vua Chiêm bắt giữ. Lê Hoàn tức giận và sai đóng chiến thuyền, sửa binh khí, tự làm tướng đi đánh và chém chết Bê Mi Thuế tại trận. Sau chiến thắng này, Lê Hoàn không chỉ bảo vệ vững chắc miền biên giới mà còn trực tiếp chuẩn bị cho quá trình Nam tiến mở rộng thêm cương giới lãnh thổ quốc gia.

Năm Nhâm Ngọ - 1042: Vua Lý Thái Tông ban hành Bộ Hình thư. Đây là bộ luật thành văn đầu tiên của Việt Nam; mở đầu trang mới trong lịch sử pháp quyền nước ta. Từ nội dung của bộ luật đó mà sau này vào niên hiệu Hồng Đức, vua nhà Lê là Lê Thánh Tông lấy làm cơ sở để cho biên soạn và ban hành bộ luật định thời Lê sơ mà ta quen gọi là Bộ luật Hồng Đức.

Năm Giáp Ngọ - 1054: Sau 44 năm dời đô từ Hoa Lư về Thăng Long, nhà Lý đã đổi tên nước ta từ Đại Cồ Việt thành Đại Việt. Điều này không những thể hiện niềm tự hào và tự tôn dân tộc của nhà Lý, mà đã khẳng định nước Đại Việt là quốc gia ngang hàng với các nước khác trong khu vực thời ấy.

Năm Mậu Ngọ - 1078: Cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược của quân - dân Đại Việt dưới sự lãnh đạo của Lý Thường Kiệt đã giành đại thắng trên sông Như Nguyệt. Và cũng trong trận chiến này, bài thơ “Nam quốc sơn hà” của Lý Thường Kiệt - Bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước ta đã ra đời.

Năm Mậu Ngọ - 1258: Quân và dân Đại Việt chiến thắng quân Nguyên Mông lần thứ nhất, quét sạch 30 vạn quân xâm lược ra khỏi đất nước. Sau chiến thắng này, nhà nước Đại Việt dưới sự trị vì của các vua Trần bước vào thời kỳ hưng thịnh nhất trong lịch sử các triều đại phong kiến ở nước ta.

Năm Nhâm Ngọ - 1282: Nhà Trần mở Hội nghị Diên Hồng ở Bến Bình Than, để bàn kế sách chống quân xâm lược Nguyên Mông lần thứ 2.

Cũng trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên Mông lần thứ 2 này, Trần Hưng Đạo đã có câu nói nổi tiếng với vua nhà Trần rằng: Bệ hạ chém đầu tôi rồi hãy hàng.

Năm Bính Ngọ - 1426: Chiến thắng Tốt Động - Chúc Động, một chiến thắng vang dội của nghĩa quân Lam Sơn trong cuộc khởi nghĩa chống quân Minh (1418-1428) do Lê Lợi lãnh đạo. Đây là trận quyết chiến, một trong những thắng lợi quyết định toàn cục của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. Trận đánh này đánh dấu bước chuyển quan trọng về thế của nghĩa quân: từ phòng ngự bị động sang chủ động tiến công lực lượng chủ lực của quân Minh, đồng thời buộc quân Minh phải rút về cố thủ và chấp nhận đàm phán.

Năm Mậu Ngọ - 1558: Nguyễn Hoàng là con trai của Nguyễn Kim dâng sớ xin triều đình vua Lê - chúa Trịnh cho vào trấn thủ ở vùng đất Thuận Hóa (Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên Huế ngày nay). Việc này đã mở đầu cho việc thành lập vương triều nhà Nguyễn ở Đàng Trong.

Năm Bính Ngọ - 1786: Triều đình Lê Trịnh đã mục nát cực độ, tình cảnh xã hội thật rối ren, Nguyễn Huệ đem quân ra Bắc. Được sự cổ vũ của nhân dân, bằng sức mạnh vĩ đại của đoàn quân và sự chỉ huy xuất sắc của Nguyễn Huệ, chính quyền phong kiến Lê - Trịnh đã bị lật đổ, mở đường cho việc thống nhất đất nước, đặt dấu chấm hết cho tình trạng chia cắt Đàng Trong - Đàng Ngoài kéo dài.

Năm Mậu Ngọ - 1858: Lợi dụng các mối quan hệ đã có từ thời chúa Nguyễn Ánh và sự suy yếu của chế độ phong kiến Việt Nam, Pháp và Tây Ban Nha đã viện cớ nhà Nguyễn cấm đạo Thiên Chúa, bắt bớ và giết hại nhiều giáo sĩ, giáo dân để tiến hành cuộc chiếm cứ nước Việt. Ngày 1-9-1858, liên quân Pháp - Tây Ban Nha đã tập trung hỏa lực bắn tới tấp hàng trăm quả vào cửa sông Đà Nẵng và các đồn ở bán đảo Sơn Trà, chính thức xâm lược Việt Nam.

Năm Canh Ngọ - 1930: Nguyễn Ái Quốc thay mặt Quốc tế Cộng sản tổ chức Hội nghị Hợp nhất Đông Dương Cộng sản Đảng, An Nam Cộng sản Đảng và Đông Dương Cộng sản Liên đoàn thành một Đảng duy nhất lấy tên là Đảng Cộng sản Việt Nam. Đây là bước ngoặt lịch sử trọng đại, đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. 15 tuổi, Đảng đã lãnh đạo nhân dân ta làm nên cuộc Cách mạng tháng Tám năm 1945, lập ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á.

Năm Nhâm Ngọ - 1942: Bác Hồ bị bọn phản động Tưởng Giới Thạch bắt giam, chúng đày ải Người qua 14 nhà tù ở Trung Quốc. Chính trong thời gian này, Bác đã viết tập thơ Nhật ký trong tù - một áng văn chương bất hủ của dân tộc.

Năm Giáp Ngọ - 1954: Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, một chiến thắng lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu. Với chiến thắng này, quân và dân ta đã giáng đòn chí mạng vào đầu đội quân hiếu chiến Pháp - Mỹ, buộc chính phủ Pháp phải ký Hiệp định Geneve, lập lại hòa bình ở Việt Nam.

Năm Bính Ngọ - 1966: Quân - dân 2 miền Nam - Bắc lập nhiều chiến công lớn, đánh thắng bước đầu chiến lược chiến tranh cục bộ của đế quốc Mỹ. Ngày 7-2-1966, Bộ Tư lệnh Quân khu Sài Gòn - Gia Định mở Hội nghị Tổng kết chiến tranh nhân dân tại huyện Củ Chi. Hội nghị đã tuyên dương 209 dũng sĩ diệt Mỹ, rút ra bài học kinh nghiệm đánh Mỹ và thắng Mỹ.

Năm Mậu Ngọ - 1978: Cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam thắng lợi. Quân tình nguyện Việt Nam tiến tới giúp lực lượng cách mạng Campuchia đập tan tập đoàn diệt chủng Pol Pot - Ieng Sary vào năm 1979.

Năm Bính Ngọ - 2026: Là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV và là dấu mốc mở ra kỷ nguyên phát triển mới của Việt Nam, với mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2030, hiện thực hóa khát vọng đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Đặc biệt, Đại hội XIV đã khơi dậy mạnh mẽ ý chí tự lực, tự cường, đề ra các quyết sách đột phá về thể chế, nguồn nhân lực, hạ tầng và văn hóa, làm kim chỉ nam cho toàn dân tộc thực hiện thắng lợi các mục tiêu chiến lược trong giai đoạn mới.

Diệp Viên (Theo Đại Việt sử ký toàn thư)