Dấu ấn phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong hành trình mới

Đại biểu tham quan gian trưng bày công nghệ tại Tuần lễ Số quốc tế Việt Nam 2025 tổ chức tại Ninh Bình.

Hành động quyết liệt-Chuyển đổi toàn diện

Kết thúc năm 2025, dấu ấn đầu tiên của ngành KH&CN đạt được là chỉ số CĐS (DTI) của tỉnh Ninh Bình đạt 0,7223 điểm, xếp thứ 12/34 tỉnh, thành phố đã phản ánh rõ nét toàn diện kết quả lộ trình CĐS của tỉnh. Trong đó hạ tầng số được đầu tư đồng bộ với 100% xã, phường phủ sóng cáp quang, trên 1.000 trạm 5G, hướng tới mục tiêu phủ sóng 5G toàn tỉnh vào năm 2030. Kinh tế số đóng góp ước đạt khoảng 15% GRDP của tỉnh. Nhân lực công nghệ số trong tổng lực lượng lao động toàn tỉnh là gần 2%. Tỷ lệ người dân có điện thoại thông minh đạt trên 95%; trên 80% dân số trưởng thành có tài khoản thanh toán điện tử.

Chính quyền số được vận hành thông suốt với 100% văn bản trao đổi giữa các cơ quan Nhà nước được thực hiện trên môi trường điện tử; gần 27 nghìn chứng thư số được cấp; 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp trực tuyến; tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến toàn trình đạt 87,5%, cao hơn rất nhiều so với trung bình toàn quốc; tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính tiếp nhận trực tuyến là 92,7%; tỷ lệ khai thác, sử dụng lại thông tin dữ liệu đã số hóa đạt 74,69%...

Kết quả này thể hiện rõ việc thích ứng nhanh chóng của bộ máy chính quyền xã với mô hình mới. Các thủ tục liên quan đất đai, hộ tịch, chính sách xã hội, giải quyết kiến nghị… đều được xử lý nhanh hơn từ 20-30% so với trước. Hầu hết các địa phương đều ghi nhận tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt 99-100%.

Cán bộ Sở KH&CN hỗ trợ phường Thiên Trường kỹ năng giải quyết thủ tục hành chính trong những ngày đầu vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.

Đồng chí Tạ Quang Phương, Phó Giám đốc Sở KH&CN cho biết: Xác định rõ nhiệm vụ thúc đẩy CĐS liên thông, đồng bộ, nhanh và hiệu quả là bước đi then chốt để hiện thực hóa các mục tiêu trong Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, tạo ra sự chuyển biến lớn về năng lực quản trị và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Với quyết tâm và trách nhiệm cao, mỗi cán bộ, công chức của Sở đều vận hành cơ chế làm việc 24/24 giờ, huy động nhân lực, cơ sở vật chất của các doanh nghiệp viễn thông trong việc hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin, vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đồng thời dồn lực bố trí mỗi xã, phường 1 tổ kỹ thuật trực tiếp hỗ trợ việc lắp đặt thiết bị, vận hành hệ thống và khắc phục lỗi kỹ thuật ngay tại hiện trường và duy trì cơ chế giám sát phản ứng nhanh để xử lý kịp thời những trục trặc trong quá trình triển khai...

Cùng với CĐS, các lĩnh vực KHCN, đổi mới sáng tạo có nhiều chuyển biến rõ nét theo hướng nghiên cứu khoa học để giải quyết những vấn đề tồn tại trong vận hành chính quyền địa phương 2 cấp và trong quá trình lao động sản xuất của người dân. Hiện nay, Sở KH&CN đang quản lý, theo dõi 111 nhiệm vụ KH&CN. Các nhiệm vụ được triển khai đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, tập trung vào ứng dụng KH&CN trong nông nghiệp, sở hữu trí tuệ, sinh học dược liệu y tế và bảo tồn nguồn gen, văn hóa xã hội… Nhiều đề tài, dự án có giá trị khoa học và thực tiễn cao, góp phần trực tiếp vào phát triển KT-XH, bảo tồn giá trị văn hóa và nâng cao đời sống nhân dân.

Cán bộ xã Quỹ Nhất hướng dẫn người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến.

Hoạt động đổi mới sáng tạo của tỉnh bước đầu đạt được kết quả đáng ghi nhận, từng bước là địa phương có chuyển động tích cực trong hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia. Trong đó, tỉnh đã hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, với sự kết nối và phối hợp chặt chẽ giữa ba trụ cột quan trọng: các cơ quan quản lý nhà nước, các trường đại học và các doanh nghiệp, startup trên địa bàn. Đồng thời tổ chức nhiều hoạt động thiết thực như: Cuộc thi tìm kiếm tài năng khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, các chương trình tư vấn, tập huấn chuyên sâu và hội thảo chuyên đề cho cộng đồng doanh nghiệp...

Điểm nhấn nổi bật trong hành trình đổi mới sáng tạo là việc tỉnh Ninh Bình đã đăng cai tổ chức và tham gia Cuộc thi sáng tạo ứng dụng không gian NASA (NASA Space Apps Challenge) với 4 đội thi, trong đó 1 đội đạt giải Ba, đưa Ninh Bình trở thành đơn vị xếp thứ 42/400 địa điểm toàn cầu, đứng thứ 2 khu vực Đông Nam Á và trở thành đại diện duy nhất của Việt Nam lọt nhóm dẫn đầu trong cuộc thi. Những thành tựu này đã góp phần giúp Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp tỉnh (PII) năm 2025 của Ninh Bình xếp thứ 14/34 tỉnh, thành phố, vượt mục tiêu đề ra.

Đồng chí Trần Thanh Bình, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Khởi nghiệp sáng tạo Ninh Bình cho biết: Việc gắn kết đào tạo và khởi nghiệp, thúc đẩy mạnh mẽ sự hợp tác giữa các trường Đại học, Cao đẳng với cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo đã tạo thế và lực cho các doanh nghiệp trẻ có cơ hội nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển sản phẩm trên nền tảng khoa học công nghệ. Trong 6 tháng sau sáp nhập, các thành viên Câu lạc bộ đã được tham gia tập huấn chuyên sâu; tham quan các nhà máy hàng đầu về công nghệ trên địa bàn cũng như tham gia các hội thảo, cuộc thi và diễn đàn mang tầm quốc tế về phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và CĐS.

Tạo đà cho giai đoạn phát triển mới

Phát huy những kết quả đã đạt được, ngành KH&CN xác định năm 2026 và giai đoạn tiếp theo là thời điểm tăng tốc, chuyển mạnh từ “triển khai đồng bộ” sang “phát triển bền vững và tạo đột phá”. Đồng chí Vũ Trọng Quế, Giám đốc Sở KH&CN cho biết: Trọng tâm trước hết là tiếp tục hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách đặc thù cho phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và CĐS, bảo đảm đồng bộ với các định hướng lớn của Trung ương và phù hợp với thực tiễn phát triển của tỉnh. Việc tổ chức triển khai hiệu quả các nghị quyết, kế hoạch đã ban hành, nhất là Nghị quyết 57-NQ/TW và các chiến lược, đề án lớn của tỉnh sẽ được đặt ở vị trí ưu tiên hàng đầu.

Cùng với đó, Sở tiếp tục tập trung phát triển mạnh hạ tầng số, hạ tầng dữ liệu, từng bước hình thành các không gian đổi mới sáng tạo, thu hút doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Đồng thời tranh thủ sự hỗ trợ của các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp trong và ngoài nước cùng tham gia giải quyết những bài toán về phát triển KHCN, CĐS tại địa phương.

Lớp học thông minh tại Trường THCS Giao Ninh.

Trong lĩnh vực KHCN, định hướng xuyên suốt ưu tiên các nhiệm vụ có tính ứng dụng cao, giải quyết trực tiếp những vấn đề đặt ra từ thực tiễn phát triển KT-XH, đặc biệt là các lĩnh vực kinh tế biển, năng lượng tái tạo, công nghiệp chế biến, y tế, nông nghiệp công nghệ cao và bảo tồn giá trị văn hóa. Xây dựng lộ trình đổi mới công nghệ các ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh đến năm 2035 theo Kết luận số 30 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và CĐS. Công tác CĐS tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng toàn diện, thực chất, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Ninh Bình đặt mục tiêu nâng cao chất lượng chính quyền số, phát triển kinh tế số và xã hội số, khai thác hiệu quả dữ liệu và trí tuệ nhân tạo trong quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ công. Phong trào “Bình dân học vụ số” sẽ tiếp tục được mở rộng, trở thành nền tảng bền vững cho nâng cao dân trí số trên địa bàn tỉnh.

Với tầm nhìn dài hạn, quyết tâm chính trị cao và cách làm bài bản, sáng tạo, KHCN và đổi mới sáng tạo được kỳ vọng sẽ tiếp tục là trụ cột, là động lực then chốt, góp phần hiện thực hóa khát vọng đưa Ninh Bình trở thành địa phương phát triển hiện đại, năng động, có năng lực cạnh tranh cao trong khu vực và cả nước.

Bài và ảnh: Nguyễn Hương