Dấu ấn Việt Nam trong gần 50 năm đồng hành cùng Liên Hợp Quốc

Phiên khai mạc kỳ họp thứ 32 Đại hội đồng LHQ tại New York (Mỹ) ngày 20/9/1977 thông qua Nghị quyết công nhận Việt Nam là thành viên của LHQ - Ảnh: TTXVN

Liên Hợp Quốc (LHQ) được thành lập ngày 24/10/1945, hiện có 193 quốc gia thành viên. Với vị trí trung tâm trong hệ thống đa phương toàn cầu, LHQ là diễn đàn để các quốc gia đối thoại, thương lượng, thúc đẩy đồng thuận và phối hợp giải quyết những vấn đề chung, từ hòa bình, an ninh, phát triển bền vững, biến đổi khí hậu đến quyền con người, y tế, cứu trợ nhân đạo và bình đẳng giới.

Hơn 80 năm qua, LHQ đã góp phần quan trọng vào duy trì hòa bình và an ninh quốc tế, quản lý và ngăn ngừa xung đột; thúc đẩy sự phát triển và pháp điển hóa luật pháp quốc tế; thúc đẩy phi thực dân hóa, bảo vệ quyền con người, xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế-xã hội, y tế và bảo vệ môi trường.

Đồng thời, LHQ tạo ra một diễn đàn toàn cầu mang tính bao trùm, nơi các quốc gia, bất kể quy mô hay trình độ phát triển, có thể tham gia đối thoại, phối hợp lập trường và tìm kiếm giải pháp cho những thách thức chung.

Việt Nam ngày càng tham gia sâu rộng vào công việc chung của LHQ

Việt Nam chính thức gia nhập LHQ ngày 20/9/1977. Trong những năm đầu sau khi đất nước thống nhất, các tổ chức thuộc hệ thống LHQ đã tích cực hỗ trợ Việt Nam khắc phục hậu quả chiến tranh, phục hồi, tái thiết đất nước và cải thiện đời sống nhân dân.

Việc tham gia ngày càng tích cực, chủ động tại LHQ đã góp phần giúp Việt Nam làm sâu sắc quan hệ đối ngoại cả về đa phương và song phương; tăng cường tiếp cận tri thức, chuẩn mực và nguồn lực quốc tế phục vụ công cuộc đổi mới, phát triển bền vững và triển khai các ưu tiên chiến lược; đồng thời tạo không gian đa phương để bảo vệ, thúc đẩy lợi ích quốc gia-dân tộc bằng biện pháp hòa bình và hỗ trợ nâng cao năng lực thể chế, quản trị.

Tháng 10/2025, Việt Nam đăng cai Lễ mở ký Công ước LHQ về chống tội phạm mạng tại Hà Nội. Tổng Thư ký LHQ António Guterres tham dự sự kiện trong chuyến thăm Việt Nam lần thứ hai của ông sau chuyến thăm năm 2022 - Ảnh: chinhphu.vn/Hải Minh

Việt Nam ngày càng tham gia sâu rộng và đóng góp thực chất vào công việc chung của LHQ, từ gìn giữ hòa bình, bảo đảm quyền con người, cứu trợ nhân đạo, phát triển bền vững đến ứng phó với các thách thức toàn cầu; đồng thời từng bước tham gia vào quá trình xây dựng luật lệ, chuẩn mực và chương trình nghị sự của tổ chức.

Việt Nam đã 2 lần đảm nhiệm vị trí Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an nhiệm kỳ 2008-2009 và 2020-2021; 3 nhiệm kỳ là thành viên Hội đồng Nhân quyền gồm 2014-2016, 2023-2025 và 2026-2028; 2 nhiệm kỳ tham gia Hội đồng Kinh tế và Xã hội LHQ vào các giai đoạn 1998-2000 và 2014-2016; đồng thời từng giữ cương vị Phó Chủ tịch Đại hội đồng LHQ khóa 77.

Việt Nam cũng tham gia các cơ quan của UNESCO; Ủy ban Luật pháp quốc tế nhiệm kỳ 2017-2022 và 2023-2027; Ủy ban Pháp lý và Kỹ thuật của Cơ quan quyền lực đáy đại dương nhiệm kỳ 2023-2027.

Năm 2025, Việt Nam lần đầu tiên đảm nhiệm vị trí Chủ tịch Hội nghị lần thứ 35 các quốc gia thành viên Công ước LHQ về Luật Biển. Năm 2026, Việt Nam đảm nhiệm cương vị Chủ tịch Hội nghị kiểm điểm Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân lần thứ 11.

Việt Nam đã đưa ra nhiều sáng kiến quan trọng của LHQ như các Nghị quyết (NQ) của HĐBA về vai trò của phụ nữ trong bối cảnh hậu xung đột (NQ 1889, năm 2009) và bảo vệ cơ sở hạ tầng thiết yếu đối với người dân trong xung đột (NQ 2573, năm 2021), các NQ của Đại hội đồng LHQ về Ngày quốc tế Phòng chống dịch bệnh 27/12 (NQ A/RES/75/27, năm 2020), Ngày quốc tế Vui chơi 11/6 (NQ A/RES/78/268, năm 2024) và Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững 2027-2036 (NQ A/RES/80/308, năm 2026), khởi xướng Nhóm bạn bè Công ước LHQ về Luật biển 1982 (UNCLOS)… 

Tháng 10/2025, Việt Nam đăng cai Lễ mở ký Công ước LHQ về chống tội phạm mạng tại Hà Nội. Tổng Thư ký LHQ António Guterres tham dự sự kiện trong chuyến thăm Việt Nam lần thứ hai của ông sau chuyến thăm năm 2022.

Trong lĩnh vực gìn giữ hòa bình, Việt Nam đã cử gần 1.400 lượt cán bộ, chiến sĩ thực hiện nhiệm vụ tại các phái bộ LHQ ở Nam Sudan, Cộng hòa Trung Phi và khu vực Abyei.

Việt Nam hiện xếp thứ 49 trong số 193 quốc gia về mức đóng góp ngân sách thường xuyên cho LHQ, đồng thời đóng góp hàng triệu USD cho các hoạt động cứu trợ nhân đạo của các cơ quan LHQ.

Trong lĩnh vực phát triển, Việt Nam tích cực tham gia thực hiện các chương trình nghị sự phát triển quan trọng của LHQ, nhất là việc thực hiện các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ, các Mục tiêu Phát triển Bền vững và Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu...

Việt Nam cũng là một trong 8 nước thí điểm triển khai Sáng kiến "Thống nhất hành động – Một LHQ", nhằm tăng cường tính thống nhất và hiệu quả hoạt động của các tổ chức LHQ tại Việt Nam.

Một cấu phần của sáng kiến này là Ngôi nhà Xanh chung LHQ tại Hà Nội, được khánh thành nhân chuyến thăm Việt Nam của Tổng Thư ký LHQ Ban Ki-moon vào tháng 5/2015. Đây là Ngôi nhà chung LHQ đầu tiên thân thiện với môi trường.

Hiện có 15 cơ quan LHQ có đại diện thường trú tại Việt Nam, gồm FAO, IFAD, ILO, IOM, UN Women, UN-Habitat, UNAIDS, UNDP, UNEP, UNESCO, UNFPA, UNICEF, UNIDO, UNODC và WHO.

Các tổ chức tại LHQ tham gia tích cực vào hỗ trợ huy động nguồn lực, tư vấn chính sách, cung cấp tri thức, chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ nâng cao năng lực, đạt được nhiều kết quả nổi bật trong các lĩnh vực như giáo dục, giảm nghèo, tăng trưởng xanh, lao động, y tế, bảo trợ xã hội và chuyển đổi số.

Trong lĩnh vực gìn giữ hòa bình, Việt Nam đã cử gần 1.400 lượt cán bộ, chiến sĩ thực hiện nhiệm vụ tại các phái bộ LHQ ở Nam Sudan, Cộng hòa Trung Phi và khu vực Abyei

Hướng tới 50 năm quan hệ Việt Nam-LHQ

Hướng tới kỷ niệm 50 năm Việt Nam gia nhập LHQ vào năm 2027, hai bên sẽ cùng nhìn lại chặng đường gần nửa thế kỷ hợp tác và xác định những định hướng mới cho quan hệ Việt Nam-LHQ trong giai đoạn tiếp theo.

Nhân dịp này, trả lời phỏng vấn của Báo Điện tử Chính phủ, Điều phối viên thường trú LHQ tại Việt Nam Pauline Tamesis khẳng định, Việt Nam đang ngày càng chuyển từ vị thế thụ hưởng hợp tác quốc tế sang chủ động đóng góp vào các giải pháp toàn cầu, thông qua hoạt động gìn giữ hòa bình LHQ, tham gia Hội đồng Nhân quyền, Hội đồng Bảo an và các cơ chế đa phương khác, cũng như những cam kết về phát triển bền vững, hành động vì khí hậu và quản trị trí tuệ nhân tạo (AI).

Bà Pauline Tamesis cho biết Khuôn khổ Hợp tác Phát triển Bền vững giữa LHQ và Việt Nam giai đoạn 2027-2031 hướng tới quan hệ đối tác mang tính chiến lược và hai chiều hơn. Các lĩnh vực còn nhiều tiềm năng hợp tác gồm chuyển đổi số có trách nhiệm và quản trị AI, chuyển dịch năng lượng công bằng, hành động vì khí hậu, tăng cường khả năng chống chịu, đồng thời kết hợp năng động kinh tế với bao trùm xã hội và bền vững môi trường.

Theo Điều phối viên thường trú LHQ, trong bối cảnh phân mảnh địa chính trị gia tăng, những quốc gia có khả năng thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin và tìm kiếm điểm đồng thuận ngày càng có ý nghĩa. Bà cho rằng Việt Nam có cơ hội đóng góp nhiều hơn nữa, không chỉ bằng việc tham gia các thể chế đa phương mà còn góp phần định hình những giải pháp, chuẩn mực và tiêu chuẩn cho tương lai chung.