Dấu chân người lính năm xưa

Thượng tá Hoàng Minh Thế (người bên phải) cùng đồng đội ôn lại kỷ niệm về những năm tháng sang nước bạn Lào tìm hài cốt liệt sĩ.

Những ngày này, khi cả nước đang tập trung triển khai Chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, chúng tôi có dịp gặp Thượng tá Hoàng Minh Thế - một trong những đội trưởng đầu tiên của lực lượng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa.

Với ông, hành trình tìm kiếm, đưa đồng đội trở về từ đất bạn Lào không chỉ là ký ức của những năm tháng quân ngũ, mà còn là chặng đường in đậm dấu chân, tình cảm và trách nhiệm của người lính đối với những người đã ngã xuống.

Hiền lành, điềm đạm, ít nói về mình, nhưng khi nhắc đến những năm tháng làm nhiệm vụ trên đất bạn Lào, câu chuyện của ông dường như không có điểm dừng. Tám mùa khô băng rừng, vượt núi, lần theo từng manh mối tìm kiếm hài cốt liệt sĩ là chừng ấy năm Thượng tá Hoàng Minh Thế cùng đồng đội đối mặt với muôn vàn gian khó, hiểm nguy. Những chuyến hành quân kéo dài nhiều ngày, địa bàn rộng, địa hình rừng núi hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt; trong khi chiến tranh đã lùi xa, nhiều dấu tích bị cây rừng che phủ, địa hình thay đổi, những người biết thông tin về nơi chôn cất ban đầu ngày càng ít.

Có những địa điểm được xác định từ nhiều nguồn tư liệu, nhưng khi đến nơi, việc tìm kiếm vẫn phải bắt đầu từ những dấu vết mong manh. Mỗi lần chưa có kết quả lại bắt đầu một quá trình rà soát, tìm kiếm manh mối mới. Sự kiên trì và tinh thần trách nhiệm trở thành yếu tố quyết định trong hành trình đưa những người đã hy sinh trở về.

Niềm vui của những người lính quy tập sau khi tìm được 13 hài cốt liệt sĩ hy sinh trên đỉnh Pha Thí (Lào).

Trong những năm tháng làm nhiệm vụ, Thượng tá Hoàng Minh Thế cùng đồng đội đã đến 213 bản làng thuộc 6 huyện của tỉnh Hủa Phăn, tìm kiếm, cất bốc hàng trăm hài cốt liệt sĩ, đưa về quê hương.

Ông kể lại: “Mỗi lần tìm thấy các bác, chúng tôi mừng rơn. Anh nào anh nấy hô to lắm. Sau chặng hành quân dài ngày trở về lán tập trung, mang vác trên lưng bao nhiêu đồ, thêm cả các bác nhưng chúng tôi không hề thấy mệt, bao nhiêu vất vả bay biến hết”. Ông Thế vẫn gọi là “các bác” bằng sự gần gũi và trân trọng như thế!

Mỗi lần tìm thấy các bác, chúng tôi mừng rơn. Anh nào anh nấy hô to lắm. Sau chặng hành quân dài ngày trở về lán tập trung, mang vác trên lưng bao nhiêu đồ, thêm cả các bác nhưng chúng tôi không hề thấy mệt, bao nhiêu vất vả bay biến hết!

Thượng tá Hoàng Minh Thế

Cùng sát cánh với đồng đội trong những năm tháng ấy, Thượng tá Trần Văn Binh, Phó Đội trưởng kiêm Chính trị viên Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, cũng đã trải qua những chuyến đi dài ngày giữa núi rừng hiểm trở của nước bạn Lào. Suốt 7 mùa khô sang Lào (từ năm 1998 đến năm 2005), đến bây giờ, đã hơn 20 năm trôi qua nhưng ký ức về những lần hành quân gian nan, lần theo thông tin ít ỏi để xác định vị trí chôn cất liệt sĩ vẫn còn nguyên vẹn trong ông.

Thượng tá Trần Văn Binh, nguyên Chính trị viên Đội Tìm kiếm, quy tập HCLS, Bộ CHQS tỉnh giai đoạn 1998 - 2005.

Những năm tháng ấy còn được lưu giữ qua những cuốn sổ ghi chép, những tấm bản đồ quy tập mộ gắn với từng chuyến đi. Toàn bộ thông tin, tư liệu phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, ông đã bàn giao cho đơn vị lưu trữ. Riêng những cuốn sổ viết tay, bản đồ và ghi chép do mình sao lưu, ông vẫn cẩn thận gìn giữ như những kỷ vật đặc biệt.

Thượng tá Trần Văn Binh chia sẻ cảm xúc giây phút tìm thấy hài cốt liệt sĩ.

Hơn 20 năm nghỉ hưu, ông vẫn không thôi nghĩ về những người đồng đội đã hy sinh. Mỗi trang giấy được lưu giữ là một phần ký ức của hành trình tìm kiếm; mỗi dòng chữ nhắc ông nhớ về những ngày tháng cùng đồng đội băng rừng, vượt núi, kiên trì lần tìm nơi các liệt sĩ đã nằm xuống.

Những tư liệu ấy cũng cho thấy công việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ không chỉ đòi hỏi lòng dũng cảm, sự bền bỉ của những người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, mà còn cần những thông tin được ghi chép cẩn thận, lưu giữ qua nhiều năm để tiếp tục phục vụ công tác xác minh, tìm kiếm.

Tấm bản đồ quy tập HCLS, Thượng tá Trần Văn Binh vẫn gìn giữ suốt hơn 20 năm qua.

Hành trình tìm kiếm đồng đội chưa thể khép lại khi vẫn còn những phần mộ chưa được tìm thấy, những hài cốt chưa xác định được danh tính. Trong cuộc chạy đua với thời gian để đưa các liệt sĩ trở về, những ghi chép của người đi trước có thể trở thành manh mối quý giá cho những người đang tiếp bước hôm nay.

Thời gian có thể làm những trang giấy ngả màu, khiến nét mực phai nhạt, nhưng không thể xóa đi dấu chân của những người lính đã dành cả tuổi trẻ và nhiều năm tháng cuộc đời để tìm kiếm đồng đội. Trong những cuốn sổ cũ của Thượng tá Trần Văn Binh, trong ký ức của Thượng tá Hoàng Minh Thế và những người từng tham gia nhiệm vụ, vẫn còn nguyên vẹn một lời nhắc nhớ rằng chiến tranh đã lùi xa, nhưng trách nhiệm với những người đã ngã xuống vẫn còn đó. Và chừng nào vẫn còn những liệt sĩ chưa được trở về với đất mẹ, chừng ấy hành trình tìm kiếm đồng đội vẫn tiếp tục.