Dấu son dân chủ và yêu cầu đi trước một bước về thể chế trong kỷ nguyên mới

Mốc son Tổng tuyển cử năm 1946 và hành trình 80 năm đồng hành cùng dân tộc

Phát biểu tại Lễ kỷ niệm, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên ngày 6/1/1946 không chỉ là một sự kiện lịch sử trọng đại, mà còn là thời khắc mở đầu cho nền dân chủ cách mạng Việt Nam, đánh dấu bước phát triển nhảy vọt đầu tiên về thể chế dân chủ của nhà nước Việt Nam mới, khẳng định một chân lý lớn: quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân.

Theo Tổng Bí thư, cuộc Tổng tuyển cử năm 1946 được tổ chức theo những nguyên tắc dân chủ tiến bộ nhất: phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Kết quả ấy phản ánh sinh động tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, với sự tham gia của các đảng phái, các tầng lớp xã hội, các dân tộc, tôn giáo của cả ba miền Bắc - Trung - Nam. Thắng lợi đó không chỉ là thành quả của tinh thần yêu nước, ý chí độc lập, tự do của dân tộc, mà còn là minh chứng sinh động cho đường lối cách mạng đúng đắn, sáng tạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh, mở ra một thời kỳ mới trong lịch sử xây dựng Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại Lễ kỷ niệm. Ảnh: Hồ Long

Nhìn lại chặng đường lịch sử ấy, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định, ngày 6/1/1946 là mốc son chói lọi mở ra một thời kỳ phát triển mới của dân tộc Việt Nam, khẳng định vững chắc quyền làm chủ của nhân dân, từ thân phận nô lệ đứng lên giành độc lập, tổ chức ra nhà nước của mình - nhà nước dân chủ đầu tiên ở Đông Nam Á, có đầy đủ cơ sở pháp lý đại diện cho toàn dân ta ở trong nước và quốc tế.

Theo Chủ tịch Quốc hội, suốt 80 năm qua, với 15 nhiệm kỳ, trong bất cứ hoàn cảnh nào, Quốc hội đều có những đóng góp quan trọng vào sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng và của dân tộc, xứng đáng là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, là nơi kết tinh trí tuệ, ý chí và khát vọng của cả dân tộc.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại Lễ kỷ niệm. Ảnh: Phạm Thắng

Điểm lại những dấu mốc lớn trong lịch sử 80 năm Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, Quốc hội khóa I, với Hiến pháp năm 1946 - bản Hiến pháp đầu tiên của nước ta - là khóa Quốc hội đặc biệt, hoạt động trong điều kiện đất nước vừa tiến hành kháng chiến, vừa từng bước cải cách dân chủ, góp phần to lớn vào cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, đồng thời xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, tiếp tục đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Các Quốc hội khóa II, III, IV, V, tổ chức theo Hiến pháp năm 1959, đã có những đóng góp quan trọng vào việc xây dựng, khôi phục kinh tế ở miền Bắc, trở thành hậu phương vững chắc cho cuộc kháng chiến ở miền Nam. Sau ngày đất nước thống nhất, Quốc hội khóa VI thông qua Hiến pháp năm 1980 - sự kiện có ý nghĩa mở đầu cho bước phát triển mới, đưa Quốc hội bước vào giai đoạn xây dựng hệ thống pháp luật thống nhất để xây dựng chủ nghĩa xã hội trên phạm vi cả nước.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại Lễ kỷ niệm. Ảnh: Quang Khánh

Tiếp đó, Quốc hội khóa VII, VIII, hoạt động theo Hiến pháp năm 1980, đã góp phần đưa cách mạng Việt Nam vượt qua nhiều khó khăn, thách thức; đặc biệt, Quốc hội khóa VIII thông qua Hiến pháp năm 1992 - Hiến pháp của thời kỳ đổi mới, phù hợp với tình hình đất nước và quốc tế.

Trên nền tảng đó, Quốc hội khóa IX, X, XI, XII, được tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp năm 1992, đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế.

Tổng Bí thư Tô Lâm, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước chụp ảnh lưu niệm. Ảnh: Phạm Thắng

Từ thực tiễn nghị trường, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Hữu Thông chia sẻ: lịch sử Quốc hội luôn gắn bó máu thịt với lịch sử dân tộc, từ những năm tháng kháng chiến gian khổ đến thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đặc biệt, trong gần 40 năm đổi mới, Quốc hội đã có những chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng lập pháp, hiệu lực giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

Đi trước một bước về thể chế - yêu cầu của giai đoạn phát triển mới

Từ dấu mốc năm 1946, trải qua 80 năm đồng hành cùng dân tộc và 15 nhiệm kỳ hoạt động, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định: Quốc hội Việt Nam không ngừng trưởng thành, lớn mạnh, khẳng định vai trò trung tâm của đời sống chính trị, pháp lý quốc gia; là thiết chế hiến định giữ vị trí then chốt trong việc xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Các đại biểu dự Lễ kỷ niệm. Ảnh: Lâm Hiển

Theo Tổng Bí thư, Quốc hội ngày càng thể hiện rõ vai trò đi trước một bước về thể chế, chủ động thể chế hóa kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng thành pháp luật; đổi mới tư duy lập pháp theo hướng kiến tạo phát triển; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo trong hoạt động xây dựng pháp luật. Hoạt động giám sát tối cao không ngừng được đổi mới, đi vào chiều sâu, tập trung vào những vấn đề lớn, bức xúc của đời sống kinh tế - xã hội, gắn với tâm tư, nguyện vọng chính đáng của nhân dân; qua đó góp phần nâng cao kỷ luật, kỷ cương, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước.

Cùng với đó, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, Quốc hội khóa XV đã đạt được kết quả toàn diện trên các lĩnh vực lập hiến, lập pháp, giám sát tối cao, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và ngoại giao nghị viện; thể hiện rõ bản lĩnh, trí tuệ, tinh thần dân chủ, đoàn kết và đổi mới. Quốc hội đã quán triệt sâu sắc chỉ đạo của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm về đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, khẳng định vai trò tiên phong, quyết định những vấn đề khó, những việc chưa có tiền lệ.

Các đại biểu dự Lễ kỷ niệm. Ảnh: Hồ Long

Từ góc nhìn của đại biểu Quốc hội trẻ, ông Nguyễn Hữu Thông cho rằng, Quốc hội hôm nay không chỉ là nơi xây dựng luật, mà còn là diễn đàn của trí tuệ, đối thoại và phản biện chính sách vì lợi ích quốc gia, dân tộc. Mỗi phát biểu tại nghị trường, mỗi lần bấm nút thông qua một đạo luật đều gắn với sinh kế, niềm tin và kỳ vọng của hàng triệu cử tri, đòi hỏi đại biểu Quốc hội phải luôn bản lĩnh, khiêm tốn, cầu thị, không ngừng học hỏi, lắng nghe nhân dân và hành động vì lợi ích chung.

Hướng tới mục tiêu đến năm 2045 đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, hùng cường, thịnh vượng và hạnh phúc, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh vai trò quan trọng của Quốc hội trong kiến tạo thể chế phát triển. Trước đòi hỏi của thực tế, Tổng Bí thư đề nghị, Quốc hội tiếp tục phát huy truyền thống 80 năm vẻ vang, đi trước một bước về thể chế, dũng cảm quyết định những vấn đề khó, những việc mới, những lĩnh vực chưa có tiền lệ; mở đường cho đổi mới sáng tạo, cho phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Các đại biểu dự Lễ kỷ niệm. Ảnh: Quang Khánh

Có thể thấy, từ ngày 6/1/1946 đến hôm nay là hành trình 80 năm liên tục của dân chủ, của niềm tin và của khát vọng độc lập, phát triển. Các đại biểu tham dự Lễ kỷ niệm khẳng định, ngọn lửa dân chủ được thắp lên từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên ấy sẽ tiếp tục được các thế hệ đại biểu Quốc hội hôm nay và mai sau gìn giữ, bồi đắp, để Quốc hội Việt Nam mãi mãi là hiện thân sinh động của ý chí, nguyện vọng và khát vọng phát triển của dân tộc Việt Nam.

Thanh Hải