Sửa đổi, bổ sung nhiều trường hợp không chịu phí sử dụng đường bộ từ 1-1-2026

Vừa qua, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 364/2025 quy định mức thu, chế độ thu, nộp, miễn, quản lý và sử dụng phí sử dụng đường bộ thu qua đầu phương tiện đối với xe ô tô thay thế Nghị định số 90/2023 có hiệu lực từ 1-1-2026.

Nhiều quy định mới về phí sử dụng đường bộ mà các "bác tài" cần lưu ý. Ảnh: THY NHUNG

Nghị định 364/2025 quy định một số điểm mới đối với các loại xe không thuộc đối tượng chịu phí.

Sửa đổi về đối tượng chịu phí

Tại điểm a khoản 1 Điều 34 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 quy định: “a) Xe ô tô gồm: xe có từ bốn bánh trở lên chạy bằng động cơ, được thiết kế, sản xuất để hoạt động trên đường bộ, không chạy trên đường ray, dùng để chở người, hàng hóa, kéo rơ moóc, kéo sơ mi rơ moóc hoặc được kết cấu để thực hiện chức năng, công dụng đặc biệt, có thể được nối với đường dây dẫn điện; xe ba bánh có khối lượng bản thân lớn hơn 400 kg; xe ô tô không bao gồm xe chở người bốn bánh có gắn động cơ và xe chở hàng bốn bánh có gắn động cơ."

Theo quy định tại khoản 1 Điều 35 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 thì xe ô tô tham gia giao thông đường bộ phải đáp ứng các điều kiện sau đây:

“a) Được cấp chứng nhận đăng ký xe và gắn biển số xe theo quy định của pháp luật;

b) Bảo đảm chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường theo quy định của pháp luật."

Theo trình tự, thủ tục kiểm định, miễn kiểm định lần đầu cho xe cơ giới quy định tại pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ thì chủ xe ô tô có thể xuất trình bản chính Giấy hẹn cấp chứng nhận đăng ký xe để được kiểm định.

Căn cứ các quy định nêu trên, sửa đổi quy định về đối tượng chịu phí tại khoản 1 Điều 2 Nghị định để phù hợp với quy định về phân loại xe ô tô, điều kiện để được tham gia giao thông tại pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ, cụ thể như sau:

“1. Xe ô tô theo quy định của pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ, được cấp chứng nhận đăng ký xe, gắn biển số xe và Giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường (sau đây gọi là Giấy chứng nhận kiểm định) theo quy định của pháp luật là đối tượng chịu phí sử dụng đường bộ, trừ các đối tượng quy định tại Điều 3 Nghị định này.”

Như vậy, kể từ ngày Nghị định có hiệu lực, xe chở người bốn bánh có gắn động cơ và xe chở hàng bốn bánh có gắn động cơ sẽ không thuộc đối tượng chịu phí.

Nghị định 364/2025 quy định bổ sung, sửa đổi một số trường hợp không chịu phí sử dụng đường bộ. Ảnh: THY NHUNG

Bổ sung các trường hợp không chịu phí

Sửa đổi bổ sung thành xe bị hư hỏng và xe bị tạm giữ

Tại điểm a, điểm b khoản 2 Điều 2 Nghị định số 90/2023 quy định về trường hợp xe ô tô không chịu phí sử dụng đường bộ gồm: “a) Bị hủy hoại do tai nạn hoặc thiên tai” và “b) Bị tịch thu hoặc bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký xe, biển số xe”.

Đối chiếu với các quy định Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, Nghị định 364/2025 quy định lại thành: “a) Xe bị hư hỏng không sử dụng được; xe bị thải bỏ, bị mất không tìm được và chủ xe đề nghị thu hồi chứng nhận đăng ký xe, biển số xe theo quy định pháp luật trật tự, an toàn giao thông đường bộ” và “b) Xe bị tịch thu; xe bị tạm giữ trong thời gian từ 30 ngày trở lên”.

Để lý giải cho quy định trên, Cục Đăng kiểm phân tích bởi trong thực tế có nhiều trường hợp xe bị hủy hoại do nguyên nhân khác ngoài lý do tai nạn hoặc thiên tai. Mặt khác, qua rà soát pháp luật hiện hành chưa có quy định về xe ô tô “bị hủy hoại”.

Bổ sung trường hợp “xe bị tạm giữ” bởi trong thực tế có rất nhiều trường hợp xe bị các cơ quan chức năng tạm giữ (như xe gây tai nạn giao thông, xe thuộc tang vật vụ án....) không tham gia giao thông giống như trường hợp xe bị tịch thu từ 30 ngày trở lên.

Xe tạm dừng tham gia giao thông liên tục từ 30 ngày trở lên

Tại điểm c, d khoản 2 Điều 2 Nghị định số 90/2023 quy định về trường hợp xe ô tô không chịu phí sử dụng đường bộ gồm: “bị tai nạn đến mức không thể tiếp tục lưu hành phải sửa chữa từ 30 ngày trở lên”, “xe kinh doanh vận tải thuộc doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã kinh doanh vận tải (sau đây gọi chung là doanh nghiệp) tạm dừng lưu hành liên tục từ 30 ngày trở lên”.

Tại Nghị định 364/2025, Chính phủ quy định chung là “Xe tạm dừng tham gia giao thông liên tục từ 30 ngày trở lên”.

Theo quy định trước đây, chỉ có xe của doanh nghiệp, hợp tác xã kinh doanh vận tải dừng nghỉ lưu hành từ 30 ngày trở lên mới thuộc đối tượng không chịu phí, còn tại Nghị định mới quy định chung cho tất cả các đối tượng nếu có nhu cầu dừng nghỉ lưu hành từ 30 ngày trở lên (bao gồm cả trường hợp xe bị tai nạn đến mức không thể tiếp tục lưu hành phải sửa chữa từ 30 ngày trở lên) đều thuộc đối tượng không chịu phí.

Mở rộng thêm phạm vi và đối tượng hộ kinh doanh, cá nhân

Đối với điểm đ khoản 2 Điều 2 Nghị định số 90/2023 quy định: Xe của doanh nghiệp không tham gia giao thông, không sử dụng đường thuộc hệ thống giao thông đường bộ hoặc xe đang tham gia giao thông, sử dụng đường thuộc hệ thống giao thông đường bộ chuyển sang không tham gia giao thông, không sử dụng đường thuộc hệ thống giao thông, chỉ sử dụng trong phạm vi: Trung tâm sát hạch lái xe; nhà ga; cảng; khu khai thác khoáng sản; khu nuôi trồng, sản xuất, chế biến nông, lâm, thủy sản; công trường xây dựng... không chịu phí sử dụng đường bộ.

Tại Nghị định 364/2025, Chính phủ bổ sung thêm đối tượng “hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh” và mở rộng phạm vi xe chạy trong phạm vi đất nội bộ là khu vui chơi, giải trí, thể thao, di tích lịch sử, bệnh viện, trường học.

Đồng thời thay khái niệm “không sử dụng đường thuộc hệ thống giao thông đường bộ” thành “không sử dụng đường dành cho giao thông công cộng" để phù hợp với quy định tại Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ.

THY NHUNG