Đầu tư cho giáo dục, gìn giữ văn hóa để giảm nghèo bền vững ở Yên Sơn

Cô trò Trường Tiểu học Yên Sơn.

Cùng với đó, việc giữ gìn và đưa văn hóa Mường, Dao vào đời sống cộng đồng góp phần nuôi dưỡng tình yêu quê hương, tạo nền tảng cho mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Tiếp sức đến trường

Xã Yên Sơn (tỉnh Phú Thọ) có hơn 64% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, chủ yếu là người Mường. Điều kiện kinh tế của nhiều gia đình còn khó khăn, vì vậy bảo đảm học sinh được đến trường, duy trì việc học và nâng chất lượng giáo dục có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển địa phương.

Theo UBND xã Yên Sơn, chất lượng giáo dục và đào tạo những năm qua tiếp tục được nâng lên. Sau sắp xếp, hệ thống giáo dục công lập được tổ chức lại từ 10 trường xuống còn 3 trường, gồm 1 trường mầm non, 1 trường tiểu học và 1 trường THCS. Cùng với đó, địa phương thực hiện sắp xếp đội ngũ cán bộ quản lý, viên chức, người lao động theo quy định.

Tại Trường Tiểu học Yên Sơn, cô Hoàng Thị Ngọc Bích, Phó Hiệu trưởng nhà trường, cho biết trường hiện có 1.072 học sinh với 53 lớp; học sinh dân tộc thiểu số, chủ yếu là Mường, Dao, chiếm hơn 90%. Riêng Phân hiệu 2 có 154 học sinh.

Cô Hoàng Thị Ngọc Bích, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Yên Sơn.

Học sinh vùng đặc biệt khó khăn được thụ hưởng các chính sách hỗ trợ, góp phần giảm chi phí cho gia đình và tạo điều kiện để các em yên tâm đến trường. Trong đó có chính sách miễn học phí, miễn bảo hiểm y tế và hỗ trợ 150.000 đồng/học sinh/tháng đối với học sinh khu vực III. “Với học sinh vùng khó, mỗi chính sách hỗ trợ đều có ý nghĩa thiết thực, giúp các em có thêm điều kiện học tập, duy trì việc đến trường và nuôi dưỡng ước mơ vươn lên”, cô Bích chia sẻ.

Bên cạnh dạy học, các nhà trường chú trọng giáo dục văn hóa dân tộc. Học sinh được tìm hiểu phong tục, tham gia các hoạt động trong dịp lễ, Tết; thi gói bánh chưng, làm món ăn truyền thống, biểu diễn các bài hát, điệu múa của dân tộc. Qua đó, các em hiểu hơn về văn hóa cộng đồng và có ý thức giữ gìn bản sắc.

Đầu tư cho thế hệ tương lai

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Yên Sơn - Nguyễn Bá Khuyến cho rằng, phát triển con người, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố quan trọng trong quá trình xây dựng địa phương. Giáo dục thế hệ trẻ cần gắn với trang bị kiến thức, kỹ năng, định hướng nghề nghiệp, đồng thời giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

Định hướng này được đặt trong mục tiêu phát triển Yên Sơn đến năm 2030. Địa phương không chỉ đầu tư hạ tầng, phát triển sản xuất, dịch vụ, du lịch mà còn hướng tới nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và chất lượng nguồn nhân lực.

Ông Nguyễn Bá Khuyến - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Yên Sơn.

Trên địa bàn hiện xã hiện có đình Lương Nha, đình Bản Thôn và khu tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh. Qua thời gian, tượng Bác Hồ xuống cấp. Đầu năm 2026, địa phương khởi công xây dựng tượng đài bằng đá và bia tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ tại Khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và các anh hùng liệt sĩ xã Yên Sơn, thôn Mố, dự kiến hoàn thành cuối năm 2026. Công trình có tháp chuông, nhà sàn, ao cá và khuôn viên sinh hoạt cộng đồng, được định hướng trở thành “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.

Cùng với đó, Yên Sơn xây dựng kế hoạch phát triển du lịch cộng đồng gắn với Chương trình mục tiêu quốc gia, tập trung khôi phục bản sắc văn hóa Mường, Dao; khai thác các điểm đến như đình Bản Thôn, khu tượng đài Bác Hồ và Giếng Rồng. Đến năm 2030, xã định hướng phục dựng nhà sàn truyền thống, xây dựng khu văn hóa gắn với đình Bản Thôn, hình thành không gian sinh hoạt cộng đồng với nhà văn hóa, sân chơi, sân khấu, khu cắm trại. Các câu lạc bộ văn nghệ dân gian như hát ví, hát rang, múa đâm đuống tiếp tục được duy trì.

Theo ông Nguyễn Bá Khuyến, bảo tồn văn hóa gắn với phát triển du lịch không chỉ nhằm giữ gìn bản sắc mà còn hướng tới tạo việc làm, nâng thu nhập, hỗ trợ tiêu thụ nông sản, qua đó góp phần giảm nghèo bền vững. Yên Sơn cũng quan tâm xây dựng, thu hút đội ngũ cán bộ trẻ, có trình độ đại học, cao đẳng và chuyên môn phù hợp ở cơ sở, chuẩn bị nguồn nhân lực cho quá trình phát triển trong giai đoạn mới.

Lãnh đạo UBND xã Yên Sơn kiểm tra, động viên học sinh dịp đầu năm học mới.

Việc gắn giáo dục, văn hóa với sản xuất và du lịch mở ra cách tiếp cận dài hạn đối với giảm nghèo: không chỉ hỗ trợ người dân vượt qua khó khăn trước mắt mà từng bước tạo năng lực để thế hệ trẻ học tập, lựa chọn nghề nghiệp và tham gia các hoạt động kinh tế tại địa phương. Yên Sơn đặt mục tiêu đến năm 2030 có từ 4 - 5 thôn đạt tiêu chuẩn nông thôn mới, ít nhất 8 thôn có nhà văn hóa đạt tiêu chuẩn; địa phương cũng dự kiến tổ chức khám sức khỏe ban đầu miễn phí trong tháng 10 và 11/2026.

Với hơn 64% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số và tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo còn khoảng 23%, đầu tư cho giáo dục có ý nghĩa lâu dài. Chính sách hỗ trợ giúp học sinh giảm khó khăn trước mắt; cơ sở vật chất và chất lượng đội ngũ được nâng lên sẽ tạo điều kiện cải thiện chất lượng dạy học. Quan trọng hơn, giáo dục giúp thế hệ trẻ có kiến thức, kỹ năng và thêm cơ hội lựa chọn nghề nghiệp. Cùng với đó, gìn giữ văn hóa Mường, Dao giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về nguồn cội, đồng thời tạo thêm nguồn lực cho phát triển du lịch, dịch vụ và sản phẩm địa phương.

Học sinh Yên Sơn tập văn nghệ sẵn sàng biểu diễn dịp Tết Trung thu 2026 tới đây.

Giảm nghèo ở vùng đặc biệt khó khăn vì thế không chỉ được đo bằng số hộ thoát nghèo, mà còn ở khả năng tạo ra cơ hội mới cho thế hệ trẻ. Khi con em được học tập, có nghề nghiệp và có việc làm, thành quả giảm nghèo mới có cơ sở để bền vững. Với Yên Sơn, đầu tư cho giáo dục hôm nay là chuẩn bị nguồn nhân lực cho những hướng phát triển mới. Từ mái trường, cơ hội học tập được mở rộng; từ văn hóa, tình yêu quê hương được bồi đắp, tạo nền tảng cho mục tiêu phát triển bền vững.