Đầu tư có trọng tâm các cụm công nghiệp

Doanh nghiệp đầu tư tại Cụm công nghiệp Hà Lam - Chợ Được được xã Thăng Bình tạo mọi điều kiện thuận lợi về thủ tục hành chính. Ảnh: N.Quốc

Việc bố trí nguồn lực phải dựa trên mức độ sẵn sàng về pháp lý, nhu cầu thực tế và khả năng thu hút doanh nghiệp; đồng thời giải quyết đồng bộ các vướng mắc về quy hoạch, giải phóng mặt bằng, hạ tầng, môi trường và quản lý sau đầu tư.

Rà soát quy hoạch

Đà Nẵng hiện có 63 cụm công nghiệp đang hoạt động hoặc triển khai thủ tục đưa vào hoạt động, với tổng diện tích hiện trạng hơn 1.760ha. Theo quy hoạch đến năm 2030, thành phố dự kiến có 115 cụm công nghiệp, tổng diện tích hơn 4.524ha.

Đây là quỹ đất sản xuất công nghiệp đáng kể, phân bố tại nhiều địa bàn, có vai trò thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tạo động lực phát triển sản xuất tại địa phương.

Theo phân loại của Sở Công Thương, trong 63 cụm công nghiệp có 5 cụm cơ bản đủ điều kiện về pháp lý và hạ tầng; 22 cụm cơ bản đủ điều kiện pháp lý nhưng chưa hoàn thiện hạ tầng; 26 cụm chưa hoàn thiện cả pháp lý và hạ tầng; 6 cụm có vướng mắc pháp lý cần rà soát, điều chỉnh hoặc xem xét đưa ra khỏi quy hoạch; 4 cụm đang hoạt động nhưng chưa có quyết định thành lập.

Đáng chú ý, một số cụm công nghiệp có sự khác biệt về diện tích, ranh giới giữa quyết định thành lập, quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 và phương án phát triển. Một số cụm chưa có quy hoạch chi tiết được phê duyệt, chưa cập nhật đầy đủ ngành nghề thu hút đầu tư hoặc chịu ảnh hưởng từ các quy hoạch giao thông, đường sắt và công trình hạ tầng liên vùng.

Nhiều dự án, cơ sở sản xuất tại các cụm công nghiệp được tháo gỡ vướng mắc về hoàn thiện hạ tầng bảo vệ môi trường. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Do vậy, cần rà soát tổng thể tình hình đầu tư, phát triển 63 cụm công nghiệp, trên cơ sở phân loại theo từng nhóm vấn đề như: pháp lý, hạ tầng, thiếu đồng thời pháp lý và hạ tầng; vướng mắc pháp lý cần điều chỉnh/loại bỏ. Việc phân loại cần được cập nhật thường xuyên, tránh tình trạng duy trì các dự án không còn phù hợp nhưng vẫn tiếp tục đề xuất vốn đầu tư.

Cùng với đó, rà soát sự thống nhất giữa quy hoạch cụm công nghiệp với quy hoạch thành phố; đánh giá mức độ thống nhất giữa quy hoạch thành phố, quy hoạch chung, quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết có liên quan. Mục tiêu là vừa bảo đảm hoạt động sản xuất hợp pháp, vừa khắc phục khoảng trống pháp lý và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.

Bố trí vốn theo khả năng khai thác, tránh đầu tư dàn trải

Trong điều kiện nguồn lực có hạn, đầu tư công cần ưu tiên các cụm công nghiệp có pháp lý cơ bản hoàn chỉnh, nhu cầu đầu tư thực tế, khả năng thu hút doanh nghiệp rõ ràng và chỉ còn thiếu một số hạng mục thiết yếu để đưa hạ tầng vào khai thác.

Theo đó, việc lựa chọn dự án đầu tư xây dựng cần căn cứ vào hiệu quả đầu tư, số doanh nghiệp được hưởng lợi, diện tích đất có thể đưa vào sử dụng, khả năng tạo việc làm, mức độ cải thiện điều kiện sản xuất và yêu cầu bảo vệ môi trường. Không nên phân bổ vốn chỉ dựa trên quy mô quy hoạch hoặc đề xuất của địa phương khi chưa đánh giá đầy đủ khả năng triển khai.

Một số dự án đang được triển khai tại Cụm công nghiệp Việt - Hàn nhờ xã Tam Anh làm tốt công tác tạo mặt bằng sạch. Ảnh: HOÀNG ĐẠO

Đối với các cụm có tỷ lệ lấp đầy cao nhưng còn thiếu đường giao thông, thoát nước, cấp điện, phòng cháy, chữa cháy hoặc công trình môi trường thiết yếu, cần ưu tiên hoàn thiện những hạng mục ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất.

Riêng hệ thống xử lý nước thải tập trung, cần tính toán quy mô, công suất dựa trên lưu lượng và thành phần nước thải thực tế, cơ cấu ngành nghề, số doanh nghiệp đang hoạt động và khả năng thu hút trong các giai đoạn tiếp theo. Xem xét nghiên cứu phương án đầu tư phân kỳ, bảo đảm công suất ban đầu phù hợp với nhu cầu nhưng có khả năng mở rộng khi cần thiết.

Đồng thời tính đủ chi phí vận hành, bảo trì, quan trắc và xác định rõ đơn vị chịu trách nhiệm quản lý trước khi quyết định đầu tư. Đây là điều kiện quan trọng để tránh tình trạng công trình có quy mô lớn nhưng hoạt động dưới công suất, phát sinh chi phí kéo dài và gây lãng phí nguồn lực công.

Song song với đó, lập kế hoạch giải phóng mặt bằng cụ thể đối với từng cụm công nghiệp, làm rõ diện tích còn lại, nguồn gốc đất, số hộ bị ảnh hưởng, nhu cầu tái định cư, kinh phí và khả năng cân đối vốn. Trên cơ sở đó, phân loại các trường hợp có thể hoàn thành sớm, các trường hợp vướng mắc về hồ sơ đất đai…

Ưu tiên bố trí nguồn lực cho các cụm đã có nhu cầu đầu tư thực tế, có nhà đầu tư đủ năng lực, tỷ lệ lấp đầy cao hoặc chỉ còn một phần diện tích cần giải phóng mặt bằng để hoàn thiện hạ tầng.

Cùng với nguồn vốn ngân sách nhà nước, thành phố cần đẩy mạnh xã hội hóa đầu tư, khuyến khích doanh nghiệp có đủ năng lực tài chính và kinh nghiệm tham gia đầu tư, kinh doanh hạ tầng cụm công nghiệp.

Việc lựa chọn nhà đầu tư cần căn cứ vào năng lực thực tế, phương án huy động và sử dụng vốn, tiến độ triển khai, khả năng thu hút doanh nghiệp thứ cấp và cam kết bảo vệ môi trường. Đồng thời xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp, quy định rõ trách nhiệm, quyền lợi và nghĩa vụ của các bên, bảo đảm công khai, minh bạch, tuân thủ quy định pháp luật nhằm giảm áp lực cho ngân sách nhà nước và nâng cao hiệu quả đầu tư, khai thác hạ tầng cụm công nghiệp.

Đánh giá hiệu quả cụm công nghiệp cần bảo đảm theo các chỉ tiêu thực chất, không chỉ dựa vào tỷ lệ lấp đầy như: số doanh nghiệp đang hoạt động, diện tích đất thực sự được sử dụng, tiến độ triển khai dự án, việc làm tạo ra, mức đóng góp kinh tế và mức độ tuân thủ quy định môi trường...

Cơ sở dữ liệu về doanh nghiệp, dự án, quỹ đất và hạ tầng cần được cập nhật thường xuyên để phục vụ quản lý, phát hiện sớm các trường hợp chậm tiến độ và tạo điều kiện cho nhà đầu tư mới tiếp cận mặt bằng.

Ngoài ra, một trong những yêu cầu cần sớm tháo gỡ là xác định rõ đầu mối quản lý, vận hành và khai thác hạ tầng tại từng cụm công nghiệp. Đối với các cụm nằm trên địa bàn từ hai xã, phường trở lên, cần giao một đơn vị chịu trách nhiệm chính, đồng thời quy định cơ chế phối hợp trong quản lý đất đai, môi trường, giao thông, thu giá dịch vụ và xử lý vi phạm.