Đầu tư hạ tầng môi trường, kiến tạo nền tảng phát triển bền vững vùng nam Khánh Hòa

Một góc đô thị phường Phan Rang (tỉnh Khánh Hòa). (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Trước yêu cầu đó, tỉnh Khánh Hòa đang xúc tiến triển khai hai dự án hạ tầng môi trường quy mô lớn với tổng vốn đầu tư hơn 11.400 tỷ đồng. Đây là bước đi chiến lược, nhằm tạo dựng nền tảng cho tăng trưởng xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu và mở rộng không gian phát triển cho cực tăng trưởng mới ở phía nam tỉnh.

Tháo gỡ những “điểm nghẽn” về nước và môi trường

Khu vực phía nam Khánh Hòa, địa bàn tỉnh Ninh Thuận trước đây, nhiều năm qua luôn nằm trong nhóm địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề của hạn hán. Lượng mưa thấp, phân bố không đồng đều, mùa khô kéo dài tới chín tháng khiến tình trạng thiếu nước sinh hoạt và sản xuất thường xuyên xảy ra, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân cũng như hoạt động phát triển kinh tế.

Theo Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng tỉnh, năng lực tích trữ và điều tiết nước của hệ thống hồ chứa hiện nay cùng các công trình đã được quy hoạch vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn tới. Nhiều vùng sản xuất nông nghiệp, khu công nghiệp và khu dân cư đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nguồn nước nghiêm trọng mỗi khi mùa khô kéo dài.

Hiện, hồ Sông Cái, xã Bác Ái Tây, tỉnh Khánh Hòa có năng lực chứa lớn nhất vùng phía nam, nhưng do địa phương chưa đầu tư đồng bộ hệ thống dẫn nước về vùng hạ du, cho nên nhiều vùng sản xuất nông nghiệp, khu công nghiệp và khu dân cư đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nguồn nước nghiêm trọng mỗi khi mùa khô kéo dài.

Không chỉ đối diện bài toán nguồn nước, quá trình đô thị hóa nhanh tại phường Phan Rang và các khu vực lân cận cũng bộc lộ nhiều hạn chế về hạ tầng kỹ thuật. Hệ thống thoát nước chưa được đầu tư đồng bộ khi nước mưa và nước thải sinh hoạt vẫn sử dụng chung một mạng lưới, làm gia tăng nguy cơ quá tải và ô nhiễm môi trường. Một số khu vực vẫn xảy ra ngập úng cục bộ mỗi khi xuất hiện mưa lớn.

Quá trình đô thị hóa nhanh tại phường Phan Rang và các khu vực lân cận đang bộc lộ nhiều hạn chế về hạ tầng kỹ thuật, khiến cho gia tăng nguy cơ quá tải và ô nhiễm môi trường, dẫn đến một số khu vực vẫn xảy ra ngập úng cục bộ mỗi khi xuất hiện mưa lớn.

Trong khi đó, các tuyến sông quan trọng như sông Dinh, sông Lu và sông Quao chưa được đầu tư hoàn chỉnh hệ thống kè bảo vệ, tiêu thoát lũ và chống sạt lở. Năng lực tiêu thoát nước còn hạn chế khiến nhiều khu vực thường xuyên bị ảnh hưởng bởi ngập lụt, tác động trực tiếp đến đời sống dân sinh và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Áp lực này càng trở nên rõ nét khi hàng loạt dự án động lực như Khu công nghiệp Cà Ná, Khu công nghiệp Phước Nam cùng nhiều dự án du lịch ven biển đang được triển khai, kéo theo nhu cầu ngày càng lớn về nguồn nước ổn định và hạ tầng môi trường hiện đại.

Đầu tư hạ tầng chiến lược cho tương lai

Để giải quyết những thách thức trên, Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng tỉnh đã đề xuất triển khai hai dự án trọng điểm với tổng mức đầu tư hơn 11.400 tỷ đồng từ nguồn vốn vay ưu đãi của Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB).

Thiết kế phác họa Dự án Quản lý tổng hợp môi trường nước khu vực nam Khánh Hòa.

Theo ông Phạm Minh Tân, Giám đốc Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng tỉnh, Dự án Quản lý tổng hợp môi trường nước khu vực nam Khánh Hòa có tổng mức đầu tư khoảng 5.530 tỷ đồng; Dự án Cải thiện môi trường đô thị phường Phan Rang và khu vực lân cận dự tính đầu tư khoảng 5.910 tỷ đồng. Trong đó, Dự án Quản lý tổng hợp môi trường nước khu vực nam Khánh Hòa tập trung giải quyết đồng bộ các vấn đề về cấp nước, tiêu thoát lũ, xử lý nước thải và nâng cao năng lực quản lý tài nguyên nước.

Phác họa thiết kế Dự án Cải thiện môi trường đô thị phường Phan Rang và khu vực lân cận.

Theo đó, nhiều hạng mục quan trọng sẽ được triển khai như tuyến ống chuyển nước từ hồ Sông Than về khu vực phía nam tỉnh; xây dựng, nâng cấp hệ thống kè sông, kênh tiêu; đầu tư hệ thống thoát lũ cho Khu công nghiệp Cà Ná; mở rộng công suất nhà máy xử lý nước thải từ 7.500m³ lên 15.000m³ mỗi ngày đêm cùng mạng lưới thu gom đồng bộ.

Khi hoàn thành, sẽ bảo đảm nguồn nước cho toàn khu vực, phục vụ tưới tiêu cho hơn 29.000ha đất sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản. Đồng thời, việc giảm khai thác nước ngầm sẽ góp phần hạn chế nguy cơ xâm nhập mặn, sụt lún đất và suy giảm tài nguyên nước dưới đất. Hệ thống kè, kênh tiêu và công trình thoát lũ cũng sẽ nâng cao khả năng phòng chống thiên tai, giảm thiểu thiệt hại do các hiện tượng thời tiết cực đoan gây ra.

Song song với đó, Dự án Cải thiện môi trường đô thị phường Phan Rang và khu vực lân cận sẽ tập trung hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị, nâng cao năng lực kết nối giao thông, cải thiện chất lượng môi trường sống và tạo dư địa phát triển cho đô thị trung tâm phía nam tỉnh những năm tới.

Kiến tạo nền tảng tăng trưởng xanh

Theo kế hoạch, Dự án Quản lý tổng hợp môi trường nước khu vực nam Khánh Hòa dự kiến triển khai trong giai đoạn 2028-2032, còn Dự án Cải thiện môi trường đô thị phường Phan Rang và khu vực lân cận thực hiện từ năm 2027 đến 2031.

Không chỉ giải quyết những nhu cầu trước mắt về nước sạch, thoát lũ hay xử lý môi trường, hai dự án còn mang ý nghĩa chiến lược trong việc hình thành hệ thống hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu, đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp, du lịch, nông nghiệp và đô thị trong nhiều thập niên tới.

Bản phác họa khi hai dự án hoàn thiện sẽ giải quyết những nhu cầu về nước sạch, thoát lũ, xử lý môi trường. Đồng thời, mang ý nghĩa chiến lược trong hình thành hệ thống hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu, đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp, du lịch, nông nghiệp và đô thị trong nhiều thập niên tới.

Ông Phạm Minh Tân cho biết, Ngân hàng Thế giới đã có thư bày tỏ sẵn sàng hỗ trợ vốn cho Dự án Quản lý tổng hợp môi trường nước khu vực nam Khánh Hòa. Đối với Dự án Cải thiện môi trường đô thị phường Phan Rang và khu vực lân cận, tỉnh cũng đã trình hồ sơ đề xuất vay vốn ADB để Bộ Tài chính xem xét, thẩm định.

Việc huy động thành công các nguồn vốn quốc tế để hiện thực hóa các công trình hạ tầng quy mô lớn, mở ra cơ hội cho khu vực phía nam Khánh Hòa bứt phá mạnh mẽ, trở thành vùng phát triển năng động, chính là đầu tư cho tương lai. Khi những công trình chiến lược được hoàn thiện, sẽ có thêm nền tảng vững chắc để phát triển theo hướng xanh, bền vững, nâng cao chất lượng sống của người dân và khẳng định vai trò là cực tăng trưởng mới của tỉnh trong giai đoạn phát triển tiếp theo.