Đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất văn hóa

Công trình Nhà Văn hóa bản Phiêng Vai, xã Nậm Kè đẩy nhanh tiến độ xây dựng.

Những buổi tập văn nghệ, cuộc họp bàn việc chung hay tổ chức ngày hội, người dân ở thôn, bản đều cần một địa điểm sinh hoạt chung phù hợp. Với người dân ở thôn, bản vùng cao, một nhà văn hóa có diện tích đáp ứng nhu cầu, được trang bị bàn ghế và phương tiện cần thiết luôn là mong muốn thiết thực của cộng đồng dân cư.

Tại bản Phiêng Vai, xã Nậm Kè, mong muốn đó đang được cụ thể hóa bằng công trình Nhà văn hóa được bố trí đầu tư trong giai đoạn 2026-2027. Theo ông Nguyễn Tiến Thành, Chủ tịch UBND xã Nậm Kè, công trình có tổng mức đầu tư 3,15 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035. Nhà văn hóa được thiết kế một tầng, diện tích xây dựng 263,84m², sức chứa 200 chỗ ngồi. Khi hoàn thành, công trình sẽ đáp ứng nhu cầu hội họp, sinh hoạt văn hóa và tổ chức các hoạt động chung của bản. Nhà văn hóa còn là không gian để các đội văn nghệ tập luyện; người dân có không gian thực hành, trao truyền những làn điệu dân ca, dân vũ của dân tộc mình.

Ông Lò Văn Nguyễn, Trưởng bản Phiêng Vai chia sẻ: Bà con trong bản phấn khởi khi được quan tâm đầu tư xây dựng nhà văn hóa. Khi công trình đưa vào sử dụng, bản sẽ tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao phù hợp. Ban lãnh đạo bản tuyên truyền, vận động người dân tham gia thường xuyên để phát huy hiệu quả công trình lâu dài.

Cùng với đầu tư xây dựng mới, các địa phương tập trung rà soát, sắp xếp và nâng cấp hệ thống nhà văn hóa hiện có, nhất là thời điểm sau sáp nhập thôn, bản, tổ dân phố. Ở xã Tìa Dình, việc rà soát đã được thực hiện ở 15 thôn, bản. Ông Bùi Xuân Thức, Chủ tịch UBND xã cho biết: Căn cứ hiện trạng và nhu cầu thực tế, địa phương linh hoạt sử dụng các nguồn vốn để xây dựng, cải tạo 3 nhà văn hóa tại các bản Huổi Tống, Huổi Vang và Trống Dình. Những địa bàn thiếu hoặc có công trình chưa đáp ứng yêu cầu, sẽ tiếp tục được xem xét, bố trí đầu tư theo lộ trình trong giai đoạn 2026-2030.

Tùy điều kiện từng địa bàn, các địa phương lựa chọn phương án sửa chữa công trình xuống cấp, mở rộng diện tích hoặc xây dựng mới. Cách làm này giúp xác định thứ tự ưu tiên, hạn chế đầu tư dàn trải; đồng thời bảo đảm công trình sau khi hoàn thành đáp ứng được quy mô và nhu cầu sinh hoạt của người dân.

Lãnh đạo UBND xã Tìa Dình kiểm tra tiến độ xây dựng, nâng cấp Nhà Văn hóa tại bản Huổi Tống. 

Ở khu vực đô thị, nhu cầu về địa điểm tổ chức hoạt động cộng đồng được quan tâm thông qua việc đầu tư xây dựng nhà văn hóa mới. Hiện nay, Nhà Văn hóa phường Điện Biên Phủ có diện tích hơn 1.700m², quy mô một tầng, sức chứa 350 người, với tổng kinh phí 15 tỷ đồng đang được xây dựng. Ông Nguyễn Tài Cường, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án và phát triển quỹ đất phường Điện Biên Phủ, đại diện chủ đầu tư cho biết, đơn vị tập trung triển khai các hạng mục theo thiết kế được phê duyệt; thường xuyên kiểm tra, đôn đốc nhà thầu huy động nhân lực, máy móc bảo đảm tiến độ. Đến nay, một số hạng mục đã hoàn thành. Các phần việc còn lại tiếp tục được thi công theo kế hoạch. Công trình đầu tư phục vụ hội họp, sinh hoạt văn hóa, văn nghệ và hoạt động cộng đồng, tạo thuận lợi cho người dân tham gia sinh hoạt chung.

Thông tin từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, toàn tỉnh có 700/888 thôn, bản, tổ dân phố có nhà văn hóa, đạt 78,8%; trong đó, 308 nhà văn hóa đạt chuẩn theo quy định của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Cùng với hệ thống nhà văn hóa, toàn tỉnh có 147 sân thể thao, khu tập luyện và 33 sân chơi, bãi tập đa năng. Hệ thống thiết chế văn hóa này đang phục vụ sinh hoạt cộng đồng, tuyên truyền, phổ biến chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và duy trì phong trào văn hóa, thể thao ở cơ sở, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa, tăng cường giao lưu, gắn kết người dân.

Phối cảnh Nhà Văn hóa phường Điện Biên Phủ.

Bên cạnh nguồn lực của Nhà nước, người dân chủ động góp kinh phí mua sắm ti vi, loa kéo; dành nhiều ngày công chỉnh trang khuôn viên nhà văn hóa. Từ nhu cầu thực tế, sự tham gia của cộng đồng giúp bổ sung trang thiết bị, cải thiện điều kiện sinh hoạt và nâng cao trách nhiệm của người dân trong quản lý, bảo quản, sử dụng công trình.

Tuy nhiên, điều kiện sinh hoạt văn hóa giữa các địa bàn trong tỉnh vẫn chênh lệch. Toàn tỉnh còn 188 thôn, bản, tổ dân phố chưa có nhà văn hóa; một số nơi phải tận dụng trường mầm non, trụ sở làm việc hoặc nhà trưởng bản làm địa điểm sinh hoạt. Nhiều công trình đã xuống cấp, thiếu trang thiết bị; hệ thống âm thanh, ánh sáng chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến chất lượng tổ chức hoạt động và khả năng thu hút người dân tham gia.

Thực tế trên đòi hỏi các địa phương cần tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho những địa bàn chưa có nhà văn hóa, công trình xuống cấp hoặc không đáp ứng được quy mô dân cư sau sáp nhập. Việc xây dựng, sửa chữa cần đi cùng bổ sung thiết bị và bố trí quản lý, bảo dưỡng, bảo đảm công trình có đủ điều kiện hoạt động sau khi bàn giao.

Định hướng trên phù hợp với Đề án nâng cao hiệu quả sử dụng các thiết chế văn hóa, thể thao, không gian công cộng phục vụ rèn luyện sức khỏe và xây dựng văn hóa sức khỏe trong nhân dân, đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 2154/QĐ-TTg. Triển khai trong giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2045, Đề án chú trọng cả cơ sở vật chất, trang thiết bị và phương thức quản lý, vận hành, khai thác phù hợp với từng địa bàn; ưu tiên vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng khó khăn và đặc biệt khó khăn.

Cơ sở vật chất được đầu tư xây dựng góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho người dân.

Tại thôn, bản vùng cao của Điện Biên, khi nhà văn hóa được đầu tư phù hợp, có đủ trang thiết bị và tổ chức khai thác hiệu quả, sẽ là địa điểm để cộng đồng gặp gỡ, giao lưu, duy trì hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao. Qua đó, góp phần gìn giữ bản sắc dân tộc và làm phong phú đời sống tinh thần của người dân.