Phú Quốc xử lý vi phạm đất rừng, thu hồi hơn 3,3 ha

Vườn quốc gia Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang. Ảnh: Lê Huy Hải - TTXVN

Đặc khu Phú Quốc cùng Hạt Kiểm lâm khu vực II và Vườn Quốc gia Phú Quốc, (tỉnh An Giang) triển khai thực hiện đồng loạt các giải pháp quyết liệt, nhằm giải quyết dứt điểm tình trạng lấn chiếm đất rừng và xây dựng công trình trái phép trên các lâm phần đảo Phú Quốc, khôi phục kỷ cương, siết chặt quản lý về tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ hệ sinh thái đa dạng sinh học quý giá tại đảo Ngọc.

Vườn Quốc gia Phú Quốc được giao nhiệm vụ quản lý, bảo vệ và phát triển diện tích rừng gần 37.000 ha, trải dài từ Nam đến Bắc đảo Phú Quốc, với chiều dài hơn 60 km, chiều ngang bình quân 20 km và mở rộng sang cả quần đảo Nam An Thới. Trên các lâm phần, dân cư sinh sống đan xen trong rừng, các cụm dân cư phân bố sát ranh giới rừng và dọc theo nhiều tuyến đường giao thông chạy xuyên qua rừng. 

Mặc dù, Vườn Quốc gia Phú Quốc thời gian qua đã chủ động triển khai nhiều phương án quản lý, kiểm soát và ngăn chặn các hành vi xâm hại tài nguyên rừng, xử lý hàng trăm vụ vi phạm về rừng và đất rừng nhưng vấn đề này chưa giải quyết dứt điểm, tình trạng vi phạm còn tồn đọng, kéo dài. 

Giám đốc Vườn Quốc gia Phú Quốc Nguyễn Văn Tiệp chỉ ra nguyên nhân cốt lõi do quy hoạch rừng và đất rừng thời gian qua chưa ổn định. Sự biến động liên tục về quy hoạch rừng và địa giới hành chính qua nhiều thời kỳ, lịch sử quản lý rừng tại đảo Phú Quốc trải qua nhiều lần điều chỉnh quy hoạch, chia tách và sáp nhập ranh giới lâm phần. 

Mỗi lần chia tách, sáp nhập hay điều chỉnh quy hoạch đều kéo theo sự thay đổi về tên gọi tiểu khu, địa danh, tính chất quản lý và ranh giới hành chính các xã, phường. Sự xáo trộn liên tục này khiến công tác truy xuất nguồn gốc đất, xác định đối tượng vi phạm và ranh giới quản lý lâm phần gặp rất nhiều khó khăn, làm phát sinh nhiều thủ tục và tốn nhiều thời gian xác minh. 

Đồng thời, phức tạp trong công tác xác minh và truy nguyên đối tượng vi phạm, trình tự xử lý vi phạm quy định phải xác định chính xác đối tượng vi phạm. Tuy nhiên, trên thực tế có không ít vụ việc lấn chiếm không có đối tượng đứng ra nhận chủ sở hữu. Nhiều trường hợp đối tượng vi phạm là người từ các địa phương khác đến, không đăng ký cư trú rõ ràng hoặc không có địa chỉ cố định, khiến công tác xác minh thông tin để lập hồ sơ xử lý gặp rất nhiều trở ngại. 

Tiếp đến, nguồn gốc đất đai phức tạp và công tác bàn giao hồ sơ qua các thời kỳ chưa đồng bộ. Đảo Phú Quốc có lịch sử sử dụng đất đai rất phức tạp. Người dân sinh sống lâu đời đã thực hiện việc chuyển nhượng đất đai cho người thân hoặc bán cho người từ địa phương khác bằng hình thức viết giấy tay, không qua xác nhận của chính quyền địa phương qua nhiều nấc trung gian. 

Khi xảy ra vi phạm, lực lượng chức năng phải mất nhiều thời gian để thẩm tra, xác minh lịch sử quá trình sử dụng đất của từng đối tượng. Mặt khác, công tác quản lý rừng trải qua nhiều thời kỳ lãnh đạo. Việc chuyển giao thủ tục, hồ sơ giữa các thế hệ lãnh đạo trước đây chưa thực sự đầy đủ. Cán bộ quản lý kế tiếp cần có thời gian kiểm tra, chứng minh và đối chiếu sự vụ tỉ mỉ trước khi cung cấp đầy đủ căn cứ pháp lý cho cơ quan chức năng xử lý. 

Để gỡ dứt điểm các "nút thắt" về thẩm quyền và thể chế, Vườn Quốc gia Phú Quốc đã chủ động báo cáo, xin ý kiến cấp trên và thống nhất chỉ đạo giao toàn bộ số hồ sơ tồn đọng từ các xã trước đó bàn giao lại cho Hạt Kiểm lâm khu vực II tiếp nhận. 

Đồi thời, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng chuyên môn để xử lý dứt điểm từng hồ sơ vụ việc, tập trung rà soát hàng trăm trường hợp vi phạm đất rừng tồn đọng từ trước. Trong đó, đã tiếp cận và làm việc với hơn 377 hồ sơ, ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với 112 hồ sơ. Đến thời điểm hiện tại, Hạt Kiểm lâm khu vực II cùng các lực lượng chức năng đã giải quyết đạt trên 45% tổng số vụ việc tồn đọng. 

Cùng với đó, qua công tác kiểm soát, Vườn Quốc gia Phú Quốc phối hợp với Hạt Kiểm lâm khu vực II đã phát hiện và phát thông báo công khai tìm kiếm hơn 150 trường hợp vi phạm đất rừng kéo dài nhưng chưa xác định được đối tượng đứng tên. Ông Đặng Vũ Hà, Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực II cho biết, các trường hợp vi phạm tập trung trên địa bàn An Thới, Hàm Ninh, Dương Tơ, Cửa Dương, Cửa Cạn, Gành Dầu, Bãi Thơm. 

Các hành vi vi phạm gồm: dựng công trình, nhà ở, vật kiến trúc trái phép, làm đường, san lấp mặt bằng và trồng cây ăn trái trên đất rừng phòng hộ, rừng đặc dụng. Cơ quan chức năng đã niêm yết rộng rãi thông báo trên các phương tiện thông tin đại chúng và trang tin chính thức của địa phương, yêu cầu các tổ chức, cá nhân liên quan đến các trường hợp trên đến Hạt Kiểm lâm khu vực II để phối hợp làm việc, giải quyết. Hết thời hạn thông báo, các trường hợp không ra nhận diện hoặc cố tình né tránh sẽ bị xem xét, hoàn thiện thủ tục xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật. 

Song song với việc rà soát hồ sơ, việc tuyên truyền, vận động khắc phục hậu quả cũng đạt được nhiều kết quả tích cực. Nhiều hộ dân đã hợp tác, tự nguyện tháo dỡ công trình vi phạm, ký cam kết di dời ra khỏi đất rừng hoặc bàn giao lại diện tích đất lấn chiếm cho Nhà nước. Điển hình như trường hợp ghi nhận một gia đình đã tự nguyện trả lại gần 1.900 m² đất rừng, bàn giao hiện trạng đất trống và rừng tự nhiên tái sinh cho Vườn Quốc gia Phú Quốc quản lý. 

Đối với các trường hợp cố tình không chấp hành, Ban thực hiện cưỡng chế đặc khu Phú Quốc đã tổ chức các chiến dịch ra quân cưỡng chế diện rộng nhằm khôi phục hiện trạng ban đầu của đất rừng. Điển hình là đợt ra quân tập trung từ ngày 9 - 12/11/2026, lực lượng chức năng đã tháo dỡ hàng loạt công trình vi phạm, khôi phục hiện trạng và thu hồi hơn 3,3 ha đất rừng tại các điểm nóng vi phạm thuộc Dương Tơ, Cửa Dương, Gành Dầu, Cửa Cạn và An Thới. 

Trong thời gian tới, Hạt Kiểm lâm khu vực II và Vườn Quốc gia Phú Quốc khẳng định sẽ tiếp tục tăng cường lực lượng, đẩy nhanh tiến độ xác minh và phối hợp liên ngành nhằm xử lý dứt điểm 100% các hồ sơ tồn đọng còn lại trong thời gian sớm nhất, với tinh thần không có "vùng cấm" trong xử lý vi phạm lâm luật tại đảo Ngọc. 

Qua đó, góp phần giải quyết dứt điểm những vụ việc kéo dài nhiều năm, siết chặt kỷ cương quản lý nhà nước về đất đai và môi trường, tạo nền tảng vững chắc để bảo vệ bền vững tài nguyên thiên nhiên, giữ gìn "lá phổi xanh" và hệ sinh thái đa dạng sinh học vô giá cho đặc khu Phú Quốc trong giai đoạn phát triển mới.