Đầu tư tác động mở đường cho doanh nghiệp vào chuỗi cung ứng toàn cầu

Khoảng thiếu hụt vốn 24 tỷ USD mỗi năm đang cản trở doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam trong quá trình chuyển đổi xanh. Khi thị trường quốc tế ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn môi trường, truy xuất nguồn gốc và quản trị, đầu tư tác động được kỳ vọng tháo gỡ điểm nghẽn tài chính, nâng cao năng lực sản xuất và mở rộng cơ hội tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Khoảng trống vốn và sức ép chuyển đổi xanh

Doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt với áp lực kép khi vừa phải huy động vốn mở rộng sản xuất, vừa đầu tư công nghệ, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG). Những yêu cầu này ngày càng trở thành điều kiện để tiếp cận nhà đầu tư, duy trì đơn hàng và tham gia chuỗi cung ứng quốc tế.

 Các diễn giả thảo luận giải pháp kết nối nguồn vốn đầu tư tác động với cơ hội thương mại cho doanh nghiệp Việt Nam và Canada.

Các diễn giả thảo luận giải pháp kết nối nguồn vốn đầu tư tác động với cơ hội thương mại cho doanh nghiệp Việt Nam và Canada.

Chia sẻ tại Diễn đàn Đầu tư Tác động “Mở khóa Thương mại và Chuỗi Cung ứng”, do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Tp.HCM (ITPC) phối hợp với Quỹ Đầu tư Tác động Impact Investment Exchange (IIX) và Phòng Thương mại Canada tại Việt Nam (CanCham) tổ chức ngày 18/11, ông Nguyễn Lộc Hà - Phó Chủ tịch Thường trực UBND Tp.HCM nhấn mạnh vai trò của đầu tư tác động trong việc kết nối nguồn lực tài chính với phát triển kinh tế xanh, kinh tế số và kinh tế tuần hoàn.

“Để đáp ứng các yêu cầu về giảm phát thải, truy xuất nguồn gốc và minh bạch, doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, cần tiếp tục đổi mới công nghệ, cải tiến sản xuất và nâng cao năng lực quản trị. Trong quá trình đó, nguồn vốn phù hợp sẽ là điểm tựa quan trọng, giúp doanh nghiệp thực hiện những chuyển đổi này, nâng cao sức cạnh tranh và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế”, ông Hà nhấn mạnh.

Ông Jim Nickel - Đại sứ Canada tại Việt Nam cho biết, khoảng thiếu hụt vốn của doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa tại Việt Nam ước tính 24 tỷ USD mỗi năm. Nguồn lực công khó đáp ứng toàn bộ nhu cầu, đòi hỏi huy động thêm đầu tư tư nhân thông qua các cơ chế tài chính phù hợp. Theo ông, viện trợ phát triển chính thức (ODA) có thể đóng vai trò xúc tác, thu hút nguồn vốn tư nhân và các quan hệ đối tác phục vụ tăng trưởng bền vững.

Những khó khăn này được thể hiện qua số liệu do ông Robert Kraybill - Giám đốc Đầu tư IIX chia sẻ. Theo ước tính công bố tháng 3/2026, khoảng 62% nhu cầu vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa được đáp ứng. Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam năm 2025 của VCCI cũng ghi nhận 75,5% doanh nghiệp khảo sát không thể tiếp cận vốn vay nếu thiếu tài sản bảo đảm.

 Các yêu cầu mới về phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc và tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế được phân tích tại diễn đàn.

Các yêu cầu mới về phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc và tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế được phân tích tại diễn đàn.

Trong khi nguồn vốn hạn chế, chi phí tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế tiếp tục gia tăng. Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu cùng các quy định chống phá rừng đang đặt ra yêu cầu cao hơn về công nghệ sản xuất, kiểm soát phát thải và minh bạch dữ liệu.

Từ thực tế doanh nghiệp, ông Trịnh Công Qui - Giám đốc điều hành Công ty CP Giải pháp BioWraps chia sẻ hành trình phát triển vật liệu và bao bì phân hủy sinh học từ phụ phẩm nông nghiệp, đặc biệt là vỏ trái cây. Năm 2025, BioWraps đạt doanh thu khoảng 137.000 USD, tiêu thụ 27 tấn sản phẩm với biên lợi nhuận 17%. Đến năm 2026, doanh nghiệp phát triển mạng lưới hơn 70 khách hàng và đưa sản phẩm đến 14 thị trường xuất khẩu. Tuy nhiên, quá trình mở rộng quy mô vẫn gặp khó khăn về nguồn vốn dài hạn, quản trị tài chính và chi phí tiếp cận thị trường quốc tế.

“Trước đây, khi làm việc với nhà đầu tư, chúng tôi thường nói nhiều về công nghệ và sản phẩm, nhưng chưa thực sự chuyển hóa được câu chuyện đó thành một mô hình đầu tư rõ ràng với dự báo tài chính, định giá và kế hoạch sử dụng vốn”, ông Qui chia sẻ.

Đầu tư tác động gắn với thương mại và chuỗi cung ứng bền vững

Để tháo gỡ những điểm nghẽn tài chính, ông Nguyễn Lộc Hà đề nghị các quỹ đầu tư, tổ chức tài chính làm rõ tiêu chí lựa chọn, yêu cầu về phương án kinh doanh và năng lực tiếp nhận vốn. Đồng thời, cần hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao tiêu chuẩn sản xuất, quản trị và trách nhiệm môi trường, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp do phụ nữ lãnh đạo và doanh nghiệp có giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu.

 Ông Nguyễn Lộc Hà - Phó Chủ tịch Thường trực UBND Tp.HCM phát biểu về vai trò của đầu tư tác động trong thúc đẩy chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Lộc Hà - Phó Chủ tịch Thường trực UBND Tp.HCM phát biểu về vai trò của đầu tư tác động trong thúc đẩy chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Đại sứ Jim Nickel cho rằng đầu tư tác động cần hướng đến củng cố toàn bộ chuỗi giá trị, từ nhà sản xuất, nhà cung ứng đến đơn vị chế biến, xuất khẩu và bên mua hàng. Việc kết hợp nguồn vốn với chuyên môn, tiêu chuẩn bền vững và liên kết thị trường sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh, khả năng chống chịu và tiếp cận các cơ hội thương mại quốc tế.

Ở khía cạnh tài chính, đại diện IIX đề xuất phát triển các mô hình tài chính hỗn hợp, kết hợp vốn thương mại với vốn ưu đãi, bảo lãnh tín dụng chia sẻ rủi ro và tài trợ dựa trên đơn đặt hàng. Các công cụ này cần đi kèm hỗ trợ kỹ thuật để doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

Từ kinh nghiệm BioWraps, ông Trịnh Công Qui cho rằng nguồn vốn đầu tư tác động cần gắn trực tiếp với nhu cầu thương mại. Nhiều doanh nghiệp nhận được đơn hàng xuất khẩu nhưng phải ứng trước chi phí nguyên liệu, nhân công và vận chuyển, trong khi thời gian thanh toán từ khách hàng kéo dài 60-90 ngày. “Ví dụ, một doanh nghiệp có thể nhận được đơn hàng xuất khẩu lớn nhưng phải thanh toán nguyên liệu, nhân công và vận chuyển trước khi nhận tiền từ khách hàng sau 60 hoặc 90 ngày. Nếu thiếu vốn lưu động, doanh nghiệp có thể phải từ chối chính cơ hội tăng trưởng của mình”, ông Qui chia sẻ.

Theo ông, các chương trình hỗ trợ cần kết nối trực tiếp doanh nghiệp Việt Nam với bộ phận thu mua của các tập đoàn quốc tế, thúc đẩy cam kết mua hàng xanh dài hạn và phát triển các giải pháp tài trợ theo đơn đặt hàng. “Kết nối doanh nghiệp không nên chỉ dừng lại ở hội thảo, sự kiện networking hay những cuộc gặp gỡ giới thiệu. Điều doanh nghiệp thực sự cần là những kết nối có khả năng chuyển hóa thành hợp đồng thương mại”, ông Qui nhấn mạnh.

 Các đại biểu tham dự Diễn đàn Đầu tư Tác động, trao đổi về cơ hội huy động nguồn vốn và thúc đẩy thương mại bền vững.

Các đại biểu tham dự Diễn đàn Đầu tư Tác động, trao đổi về cơ hội huy động nguồn vốn và thúc đẩy thương mại bền vững.

Ông Jack Nguyễn - Tổng giám đốc Ascentium Vietnam nhận định, xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng toàn cầu đang mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, các thương hiệu quốc tế ngày càng lựa chọn đối tác dựa trên năng lực vận hành, minh bạch dữ liệu, khả năng đo lường ESG và tư duy hợp tác dài hạn, bên cạnh giá cả, chất lượng và tiến độ giao hàng.  

Ông đề xuất lộ trình chuyển đổi theo ba giai đoạn. Trong 6 tháng đầu, doanh nghiệp cần rà soát tuân thủ và hoàn thiện hồ sơ cơ bản. Giai đoạn 6-18 tháng tập trung vào chứng nhận quốc tế, đo lường ESG và truy xuất nguồn gốc số. Từ 18-36 tháng, doanh nghiệp hướng đến thiết lập quan hệ đối tác nhiều năm, gắn đầu tư công suất với nhu cầu thực tế của nhà mua hàng toàn cầu.  

Thanh Ngân

Nguồn TCDN: https://taichinhdoanhnghiep.net.vn/dau-tu-tac-dong-mo-duong-cho-doanh-nghiep-vao-chuoi-cung-ung-toan-cau-d71426.html