Đầu tư thiết bị dạy nghề vùng ven đô: Nền tảng để thúc đẩy chất lượng đào tạo

Ngày hội việc làm tại Trường Cao đẳng Long An.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, mạng lưới trường lớp, cơ sở vật chất và đặc biệt là việc trang bị danh mục thiết bị đào tạo tối thiểu tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên (GDNN-GDTX) đóng vai trò nền tảng. Quá trình triển khai tại khu vực ven đô và giáp ranh đang cho thấy một chiến lược phân bổ nguồn lực bài bản, linh hoạt, mang lại những giá trị thụ hưởng thiết thực nhất.

Người học là trung tâm của mọi chính sách đầu tư

Trao đổi về bài toán trang bị danh mục thiết bị đào tạo tối thiểu, ông Lý Thanh Bình - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Tây Ninh khẳng định, hệ thống giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh hoàn toàn không áp dụng cơ chế "cào bằng" thụ động. Theo ông Bình, danh mục thiết bị đóng vai trò là khung chuẩn nền tảng bắt buộc để bảo đảm điều kiện dạy và học đồng bộ. Tuy nhiên, sự khác biệt giữa khu vực trung tâm và vùng ven đô không xuất phát từ sự phân biệt đối xử trong đầu tư, mà được điều chỉnh linh hoạt theo tốc độ chuyển dịch kinh tế cũng như đặc thù quy hoạch công nghiệp - nông nghiệp của từng địa bàn.

Cụ thể, đối với vùng trung tâm, tỉnh tập trung đầu tư các trang thiết bị cốt lõi, hiện đại đạt chuẩn quốc gia và ASEAN cho các trường trọng điểm, phục vụ đào tạo các ngành nghề công nghệ kỹ thuật chuyên sâu. Trong khi đó, tại vùng ven đô, bên cạnh việc trang bị đầy đủ bộ thiết bị tối thiểu theo quy định, Sở GD&ĐT đặc biệt chú trọng chỉ đạo các cơ sở đào tạo đẩy mạnh chuyển đổi số và ký kết hợp tác trực tiếp với hơn 500 doanh nghiệp tại các khu, cụm công nghiệp. Giải pháp này giúp học viên vừa vững kỹ năng cơ bản tại trường, vừa được thao tác trực tiếp trên dây chuyền công nghệ thực tế, xóa bỏ rào cản về "độ vênh" thiết bị.

Theo ông Lý Thanh Bình, quan điểm chỉ đạo xuyên suốt của ngành Giáo dục tỉnh là lấy người học làm trung tâm. Do đó, người thụ hưởng lớn nhất và trực tiếp nhất từ danh mục thiết bị đào tạo tối thiểu chính là học sinh phân luồng sau THCS, THPT và người lao động chuyển đổi nghề. Các em học sinh phân luồng được tiếp cận thiết bị thực hành chuẩn hóa, học văn hóa song song với chương trình nghề có thời lượng thực hành bắt buộc chiếm từ 70% trở lên. Điều này giúp các em rèn luyện tác phong công nghiệp và tự tin gia nhập thị trường lao động.

Ngày hội việc làm tại Trường Cao đẳng Nghề Tây Ninh.

“Đối với người lao động tự do và lao động nông thôn, thiết bị tại các trung tâm ven đô giúp họ nhanh chóng cập nhật kỹ năng mới, dễ dàng chuyển đổi từ làm nông nghiệp sang làm việc tại các nhà máy, xí nghiệp hoặc tự tạo việc làm. Bên cạnh đó, bản thân các cơ sở giáo dục và doanh nghiệp cũng là những đối tượng được hưởng lợi khi đội ngũ nhà giáo được nâng cao năng lực, còn doanh nghiệp có sẵn nguồn nhân lực thạo việc, không mất thời gian đào tạo lại”, ông Bình cho hay.

Nhằm hỗ trợ tối đa cho người học ở vùng ven đô, Sở GD&ĐT đã tham mưu UBND tỉnh triển khai nhiều chính sách an sinh xã hội và hỗ trợ tài chính thiết thực. Nổi bật là việc tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 34/NQ-HĐND ngày 12/5/2026 của HĐND tỉnh Tây Ninh (tiếp tục áp dụng Nghị quyết số 31/NQ-HĐND ngày 12/7/2023 của HĐND tỉnh Long An) về đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao đẳng. Đến nay, cơ chế này đã triển khai 3 khóa với 962 sinh viên học ở 10 ngành, nghề (chủ yếu là kỹ thuật, công nghệ, dịch vụ), với tổng kinh phí hỗ trợ hơn 45 tỷ đồng, giúp con em nông dân giảm bớt gánh nặng học phí.

ông Lý Thanh Bình - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Tây Ninh

Bên cạnh đó, HĐND đã ban hành Nghị quyết số 45/2025/NQ-HĐND ngày 10/12/2025, quy định mức hỗ trợ 200.000 đồng/tháng cho mỗi trẻ em mầm non là con công nhân làm việc tại khu công nghiệp; đồng thời hỗ trợ 800.000 đồng/tháng cho giáo viên mầm non dân lập, tư thục tại các địa bàn đông lao động. Sở cũng phối hợp chặt chẽ với UBND cấp xã và Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn để mở các lớp sơ cấp, đào tạo dưới 3 tháng, gắn kết trực tiếp với nhu cầu tuyển dụng tại chỗ. Nhờ triển khai đồng bộ, năm 2025 toàn tỉnh đã tuyển sinh đạt 30.609 học viên (đạt 101,58% kế hoạch), nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên 76,39%, với hơn 85% học viên có việc làm ngay sau khi tốt nghiệp.

Đồng bộ hóa để tối ưu nguồn lực và thiết bị

Một thách thức lớn đặt ra khi triển khai các danh mục thiết bị đào tạo là làm thế nào để tránh tình trạng lãng phí công suất hoặc "đầu tư xong để đó". Trả lời vấn đề này, ông Lý Thanh Bình cho biết Sở GD&ĐT xác định việc đầu tư thiết bị phải gắn chặt với nhu cầu, chương trình đào tạo và hiệu quả khai thác thực tế. Quan điểm chỉ đạo của ngành là mua sắm trang thiết bị phải đồng bộ với con người (nhà giáo), hạ tầng xưởng thực hành, vật tư tiêu hao và quy trình an toàn vận hành.

Sở thường xuyên tổ chức các đoàn kiểm tra định kỳ hoạt động GDNN. Nếu phát hiện cơ sở không cập nhật chương trình, thiếu nhà giáo cơ hữu hoặc không đào tạo đúng giấy phép nhiều năm, Sở kiên quyết xử lý và tham mưu thu hồi Giấy phép hoạt động. Để giáo viên làm chủ được máy móc, riêng năm 2025, tỉnh đã cử 850 lượt nhà giáo đi thực tập thực tế tại doanh nghiệp và tập huấn ứng dụng AI. Đặc biệt, để thiết bị không bị "chệch nhịp" với tốc độ phát triển công nghệ thực tế, tỉnh đẩy mạnh mô hình Đào tạo kép. Doanh nghiệp không chỉ đứng ở đầu ra mà còn tham gia xây dựng giáo trình, cử chuyên gia giảng dạy. Tỉnh cũng tận dụng các nguồn lực hợp tác quốc tế (như dự án GIZ của Đức) để đầu tư phòng học liệu E-learning, giúp học viên thao tác chuẩn xác trên không gian số trước khi tiếp cận máy thật.

Dưới góc độ chuyên môn trực tiếp triển khai tại cơ sở, ông Hồ Văn Yên - Trưởng phòng GDNN-GDTX (Sở GD&ĐT) chia sẻ, đối với nhiều ngành nghề kỹ thuật, thiết bị ngày càng hiện đại đòi hỏi diện tích xưởng thực hành, hệ thống điện động lực và an toàn kỹ thuật phải tương xứng. Dù các cơ sở cơ bản đã chủ động bố trí điều kiện cần thiết, nhưng đây vẫn là những hạng mục đòi hỏi sự rà soát, đầu tư và nâng cấp liên tục.

Các bạn đoàn viên thanh niên Trường Cao đẳng Nghề Tây Ninh tham gia chiến dịch “Earth Day Việt Nam 2026”,

Theo ông Yên, tỷ lệ học viên vùng ven đô đáp ứng yêu cầu tuyển dụng sau khi thực hành trên các thiết bị tối thiểu, dù chưa có khảo sát bóc tách riêng cho khu vực ven đô, nhưng tỷ lệ có việc làm chung trên 85% của toàn tỉnh là một con số khách quan phản ánh chất lượng. Công nghệ tại các doanh nghiệp thay đổi liên tục và không giống nhau, do đó việc người học cần thời gian làm quen với thiết bị đặc thù khi mới vào nhà máy là điều rất bình thường. Đánh giá hiệu quả đào tạo cần dựa trên tổng thể từ kiến thức nền tảng, kỹ năng thực hành đến khả năng thích ứng. Chính vì vậy, chỉ trong năm 2025, các cơ sở đã đưa 4.175 lượt học sinh, sinh viên đến thực tập trực tiếp tại doanh nghiệp để cọ xát với môi trường sản xuất thực tế.

Trong thời gian tới, nhằm tháo gỡ khó khăn về vật tư tiêu hao và phát huy tối đa hiệu suất máy móc, Phòng GDNN-GDTX sẽ tham mưu Sở triển khai 4 nhóm giải pháp cụ thể. Thứ nhất, rà soát chính xác nhu cầu thiết bị, hạ tầng kỹ thuật và vật tư theo quy mô từng ngành nghề để đầu tư theo thứ tự ưu tiên, tránh dàn trải. Thứ hai, gắn kế hoạch mua sắm thiết bị với dự toán kinh phí vận hành, bảo trì và vật tư thực hành hằng năm, bảo đảm máy móc luôn trong trạng thái vận hành thường xuyên. Thứ ba, tăng cường liên kết sâu rộng hơn nữa với doanh nghiệp để học viên thực hành trên dây chuyền thực tế. Cuối cùng, tiếp tục bồi dưỡng, cập nhật công nghệ mới cho đội ngũ nhà giáo.