Đẩy lùi bệnh dại

- Bệnh dại là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Một khi các biểu hiện lâm sàng xuất hiện, tỷ lệ tử vong ở người bệnh gần như 100%. Hướng tới mục tiêu khống chế và loại trừ bệnh dại vào năm 2030, Tổ chức Y tế Thế giới phát động hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống bệnh dại năm 2026 với chủ đề: “Hành động ngay - Bạn, tôi và cộng đồng”.

Người dân đến tiêm phòng dại tại Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật tỉnh.

Theo thống kê của Tổ chức Thú y thế giới, khoảng 99% trường hợp mắc bệnh dại ở người là do chó dại cắn; hơn 95% ca tử vong tập trung ở châu Á và châu Phi, trong đó vùng nông thôn chiếm trên 80% và cứ 10 người tử vong thì có tới 4 trẻ em. Tại Việt Nam, theo báo cáo từ hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm (Bộ Y tế), tính đến ngày 15/6/2026, cả nước đã ghi nhận 34 trường hợp tử vong do bệnh dại tại 18 tỉnh, thành phố. Dù số ca tử vong toàn quốc giảm 10 trường hợp so với cùng kỳ năm 2025 nhưng nguy cơ bùng phát dịch vẫn rất lớn. Nguyên nhân tử vong chủ yếu do người dân bị động vật nghi dại (chó, mèo...) cắn nhưng chủ quan, không đi tiêm vắc-xin và huyết thanh kháng dại kịp thời. Thói quen thả rông chó, mèo không đeo rọ mõm vẫn đang là "mắt xích" nguy hiểm gieo rắc mầm bệnh trong cộng đồng.

Bác sĩ Lê Bích Hương, Phó Trưởng Khoa Phòng khám đa khoa, chuyên khoa, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh cho biết: Vi-rút dại hình thành từ các loài động vật máu nóng như chó, mèo… xâm nhập vào cơ thể người đa phần qua vết cắn. Thời gian ủ bệnh trung bình kéo dài khoảng 3 tuần, có trường hợp lên đến nửa năm. Khi bị chó hoặc mèo cắn, người dân cần rửa vết thương bằng nước sạch với xà phòng và khẩn trương tới cơ sở y tế để được tư vấn điều trị dự phòng bằng cách tiêm vắc-xin phòng dại. Bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ can thiệp phù hợp dựa vào vị trí tổn thương và việc theo dõi vật nuôi. Cụ thể, trường hợp vết cắn nằm ở tay, chân (vị trí xa hệ thần kinh trung ương) và con vật không có biểu hiện bất thường, bệnh nhân sẽ tiêm tối thiểu 3 mũi vắc-xin dại; nếu không thể theo dõi vật nuôi thì cần tiêm đủ 5 mũi. Riêng các trường hợp nghiêm trọng hơn như vết cắn ở vùng đầu, mặt, cổ hoặc con vật có dấu hiệu nghi mắc dại, người bệnh bắt buộc phải tiêm bổ sung huyết thanh kháng dại.

Đặc biệt, ngành y tế khuyến cáo người dân cần tiêm vắc-xin theo đúng quy định, tuyệt đối không tự ý điều trị bằng các bài thuốc đông y, thuốc gia truyền, đắp lá hay tìm đến các phương pháp chữa bệnh dân gian, mê tín dị đoan chưa được y học công nhận. Việc chần chừ, trì hoãn tiêm vắc-xin chính là tự tước đi cơ hội sống sót của chính mình.

Để hạn chế thấp nhất số ca tử vong và tiến tới mục tiêu loại trừ bệnh dại, cần phải bắt đầu từ việc quản lý và bao phủ vắc-xin cho đàn vật nuôi. Mỗi chủ nuôi cần nâng cao trách nhiệm bằng việc khai báo nuôi chó, mèo với chính quyền địa phương và thực hiện tiêm vắc-xin phòng dại định kỳ hằng năm theo hướng dẫn của ngành thú y. Tuyệt đối không thả rông, không nuôi chó, mèo không rõ nguồn gốc. Khi đưa chó ra nơi công cộng phải có dây xích, đeo rọ mõm và có người dắt...

Phòng, chống bệnh dại là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Thay đổi nhận thức, quản lý vật nuôi có trách nhiệm và chủ động tiêm vắc-xin phòng bệnh ngay sau khi phơi nhiễm chính là hành động thiết thực nhất để bảo vệ mạng sống của bản thân, gia đình và toàn cộng đồng.