Đẩy mạnh chuyển đổi số nâng cao hiệu quả phổ biến, giáo dục pháp luật

Để mọi người dân được tiếp cận pháp luật

Tại Sơn La, nhằm nâng cao hiệu quả phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL), các cấp, ngành đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số, từng bước đa dạng hóa phương thức truyền tải, giúp người dân tiếp cận pháp luật nhanh chóng, thuận tiện và dễ hiểu hơn.

Đặc biệt tại các xã biên giới, bên cạnh những hình thức truyền thống như tổ chức hội nghị, họp dân, phát tờ rơi, tuyên truyền qua hệ thống loa truyền thanh cơ sở và vận động người dân ký cam kết phòng, chống ma túy, phòng, chống cháy nổ, bảo đảm an toàn giao thông..., cán bộ chính quyền địa phương và lực lượng Bộ đội Biên phòng đã tăng cường ứng dụng công nghệ số trong công tác PBGDPL.

Bộ đội Biên phòng tỉnh Sơn La phổ biến, giáo dục pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Thay vì chủ yếu dựa vào các buổi tuyên truyền trực tiếp và tài liệu giấy, các cơ quan, đơn vị từng bước sử dụng những phương tiện truyền thông hiện đại để đưa pháp luật đến gần người dân. Công an và chính quyền cơ sở ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để xây dựng video ngắn, hình ảnh minh họa trực quan, sinh động; triển khai các nội dung hỏi đáp pháp luật, phổ biến những quy định liên quan trực tiếp đến đời sống và cảnh báo phương thức, thủ đoạn hoạt động của các loại tội phạm.

Cùng với đó, các địa phương duy trì và phát huy hiệu quả các trang thông tin điện tử của UBND xã, phường, Công an cơ sở và các trường học; tăng cường chia sẻ thông tin pháp luật trên các nền tảng Zalo, Facebook, qua đó mở rộng kênh tiếp cận chính sách, pháp luật đến cộng đồng dân cư.

Một cách làm khác đang được triển khai là tích hợp mã QR tại bộ phận một cửa, nhà văn hóa bản và những địa điểm sinh hoạt cộng đồng. Chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh, người dân có thể quét mã để tra cứu nhanh các quy định liên quan đến đất đai, hôn nhân và gia đình, an ninh, trật tự và nhiều vấn đề thiết thực khác.

Sơn La cũng tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật trực tuyến, thu hút đông đảo cán bộ, đoàn viên và nhân dân tham gia. Hình thức này vừa tạo không khí tìm hiểu pháp luật sôi nổi, vừa mở rộng phạm vi tiếp cận, đồng thời tiết kiệm thời gian và chi phí tổ chức…

Đáng chú ý, vai trò của các Tổ công nghệ số cộng đồng tiếp tục được phát huy. Thành viên các tổ đến từng hộ gia đình hướng dẫn người dân cài đặt, sử dụng các ứng dụng số, truy cập các kênh thông tin chính thống để cập nhật chính sách, pháp luật, đồng thời nâng cao kỹ năng nhận diện và phòng tránh các hành vi lừa đảo trên không gian mạng.

Từ những cách làm trên, chuyển đổi số đang từng bước tạo thêm phương thức đưa pháp luật đến gần với người dân, nhất là tại những địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới. Việc kết hợp giữa công nghệ với các hình thức tuyên truyền trực tiếp tại cơ sở không chỉ mở rộng khả năng tiếp cận mà còn góp phần đưa nội dung pháp luật đến gần hơn với đời sống, theo hướng dễ hiểu, dễ nhớ và dễ áp dụng.

Ứng dụng công nghệ gắn với kiểm soát thông tin

Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026 mới được Quốc hội thông qua đã bổ sung chính sách ưu tiên, khuyến khích thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua nền tảng số, mạng xã hội, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI); quy định trách nhiệm bảo đảm an toàn, phòng ngừa, hạn chế rủi ro khi phổ biến, giáo dục pháp luật trên nền tảng số, mạng xã hội, AI; cơ chế kiểm soát khi ứng dụng AI; đồng thời, Luật cũng bổ sung hành vi nghiêm cấm để tạo lập, phát tán thông tin, tài liệu giả mạo hoặc làm sai lệch nội dung pháp luật, chính sách.

Bên cạnh đó, Luật đã xác lập vị trí của Cổng Pháp luật quốc gia là nền tảng số quốc gia về pháp luật dùng chung cho các ngành, lĩnh vực, tạo điều kiện cho tổ chức, cá nhân, người dân, doanh nghiệp tiếp cận pháp luật, phổ biến, giáo dục pháp luật.

Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026 có nhiều điểm mới mang tính đột phá, trong đó chuyển từ tư duy “cung cấp thông tin đơn thuần” sang tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp chủ động tiếp cận, tìm hiểu pháp luật.

Để những chính sách này sớm đi vào thực tiễn, chuyển đổi số cần tiếp tục được đẩy mạnh, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nơi điều kiện tiếp cận thông tin còn có những hạn chế. Cùng với việc ứng dụng nền tảng số, AI và các phương thức truyền thông hiện đại, việc kiểm soát nguồn dữ liệu, bảo đảm tính chính xác của thông tin và nâng cao kỹ năng số cho người dân, cán bộ cơ sở là yêu cầu quan trọng.

Khi công nghệ được kết hợp với phương thức tuyên truyền phù hợp với từng địa bàn, từng nhóm đối tượng, công tác phổ biến pháp luật sẽ từng bước chuyển từ “đưa pháp luật đến người dân” sang tạo điều kiện để người dân chủ động tìm hiểu, hiểu đúng và thực hiện pháp luật, góp phần xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong cộng đồng.