Đẩy mạnh đổi mới sáng tạo: Dấu ấn một Hà Nội chuyển động mạnh mẽ

Sản phẩm hệ thống cánh tay robot 5 bậc tự do của Trường Khoa học và Công nghệ Hà Nội tại Hội chợ triển lãm sản phẩm công nghiệp Hà Nội năm 2026. Ảnh: Tiến Kim

Động lực phát triển mới cho Hà Nội

Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17-3-2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới xác định Hà Nội phát triển nhanh, bền vững trên nền tảng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; hướng tới trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo quan trọng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nơi hội tụ tri thức và công nghệ.

Định hướng ấy đang được triển khai với những kết quả cụ thể trong thực tiễn. Hà Nội nhiều năm duy trì vị trí cao trong các bảng xếp hạng về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời từng bước mở rộng ứng dụng công nghệ vào quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ công. Những chuyển động đó ngày càng hiện rõ ở những “điểm chạm” với người dân, trong đó có Ứng dụng Công dân số Thủ đô (iHanoi).

Từ một nền tảng tương tác số, iHanoi ngày càng trở thành kênh kết nối trực tiếp giữa chính quyền với người dân, tiếp nhận và xử lý phản ánh, kiến nghị trên môi trường số. Đến ngày 20-9-2026, nền tảng này có hơn 6,2 triệu tài khoản định danh, tiếp nhận hơn 227.000 phản ánh, kiến nghị.

Không gian số cũng đang mở rộng sang lĩnh vực văn hóa, du lịch. Thành phố xây dựng HanoiGo trên iHanoi, tích hợp dữ liệu văn hóa, du lịch, hướng tới những trải nghiệm 360 độ, hiện vật 3D, thuyết minh số và bản đồ thông minh. Dự kiến, nền tảng được đưa vào vận hành trong tháng 10-2026.

Các nền tảng dùng chung như HanoiWork cũng từng bước đưa công việc, công tác phối hợp và điều hành lên môi trường số. Trong giải quyết thủ tục hành chính, thành phố đã phê duyệt phương án tái cấu trúc 1.552/1.721 thủ tục, đạt 90,1%, với chi phí tuân thủ dự kiến giảm khoảng 1.731 tỷ đồng mỗi năm.

Trong lĩnh vực giáo dục, HanoiCheck đang được triển khai tại 2.960 trường, với hơn 2,37 triệu học sinh, số hóa quản lý bữa ăn từ thực đơn, nhà cung cấp đến truy xuất nguồn gốc. Trong y tế, hơn 9,3 triệu người đã được chuẩn hóa dữ liệu; 42/42 bệnh viện công lập và 32/47 bệnh viện ngoài công lập triển khai hồ sơ bệnh án điện tử.

Chuyển động số lan tỏa tới cấp cơ sở với 100% xã, phường huy động lực lượng thông qua các Tổ chuyển đổi số cộng đồng để đưa công nghệ đến gần hơn với người dân. Từ nền tảng dùng chung, nhiều địa phương chủ động hình thành những cách làm phù hợp với nhu cầu thực tế: Xã Hoài Đức phát triển “Thư viện số”; xã Đan Phượng triển khai “Hạnh phúc với AI - Kết nối tri thức số”; xã Phượng Dực thực hiện chương trình hỗ trợ người dân trên nền tảng TikTok; xã Đông Anh xây dựng “Nhà văn hóa số”; Mini App Đa Phúc trên iHanoi cùng Tổng đài “Kim Liên khỏe”... Từ đó, hệ thống chính trị cơ sở có thêm những kênh tương tác trực tiếp giữa chính quyền và người dân.

Tại Hội nghị Lãnh đạo các thành phố ASEAN năm 2026 diễn ra tháng 6 vừa qua tại Hà Nội, Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng nhấn mạnh, chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho người dân. Công nghệ không phải là đích đến mà là công cụ để giải quyết các vấn đề của đô thị. Một thành phố thông minh phải giúp người dân sống thuận tiện, an toàn, hạnh phúc hơn, đồng thời biết lắng nghe, tôn trọng và tạo cơ hội phát triển cho người dân. Người dân hạnh phúc hơn chính là thước đo sâu sắc nhất của chuyển đổi số.

Đưa công nghệ vào thực tiễn phát triển

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Hà Nội đang đổi mới phương thức quản trị, chuyển từ theo dõi chương trình, kế hoạch sang quản lý theo nhiệm vụ, tiến độ, sản phẩm đầu ra, dữ liệu và kết quả thực hiện. Thành phố từng bước chuyển từ hỗ trợ phân tán sang đặt hàng theo các bài toán lớn, công nghệ chiến lược và khả năng ứng dụng, thương mại hóa. Đến tháng 9-2026, Sở Khoa học và Công nghệ đã tiếp nhận khoảng 160 đề xuất đặt hàng, xét tài trợ từ các sở, ngành, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và tổ chức, cá nhân.

Trong danh mục nhiệm vụ khoa học, công nghệ, Hà Nội định hướng mô hình liên kết “Nhà nước - Nhà trường - Nhà doanh nghiệp”, tập trung vào các công nghệ lõi và sản phẩm công nghệ chiến lược. Đây là bước chuyển từ ứng dụng công nghệ sang chủ động đặt hàng, nghiên cứu và tạo ra sản phẩm phục vụ những nhu cầu cụ thể của thành phố. Cách làm này cũng gắn với việc thành phố công bố 30 bài toán lớn giai đoạn 2026 - 2030 để huy động nguồn lực xã hội tham gia nghiên cứu, đề xuất giải pháp. Đặc biệt, việc cho phép thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với các dự án mới cho thấy Hà Nội đang từng bước tạo không gian để công nghệ đi từ nghiên cứu, thử nghiệm đến ứng dụng thực tế nhanh hơn, thuận lợi hơn.

Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Cù Ngọc Trang, một sản phẩm tốt chỉ tạo ra tăng trưởng khi được thị trường chấp nhận. Vì vậy, trọng tâm là hỗ trợ thương mại hóa kết quả nghiên cứu, đưa bài toán của doanh nghiệp trở thành đầu vào cho viện, trường và doanh nghiệp khoa học, công nghệ; đồng thời hình thành hệ sinh thái trong đó doanh nghiệp nêu bài toán, đơn vị công nghệ cung cấp giải pháp, các tổ chức tài chính cung cấp nguồn lực, hiệp hội kết nối và cơ quan quản lý nhà nước tháo gỡ thể chế, thủ tục. Công nghệ phải đi đến năng suất, sản phẩm và thị trường, được đo bằng những kết quả cụ thể.

Cùng với nguồn lực trong nước, Hà Nội đang mở rộng hợp tác quốc tế về đào tạo, nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực công nghệ chiến lược. Thành phố đã thúc đẩy hợp tác với Đại học bang Arizona (Mỹ) trong các lĩnh vực đào tạo, đổi mới sáng tạo và nhân lực chất lượng cao, đồng thời mở rộng hợp tác với các đối tác quốc tế trong nghiên cứu và phát triển công nghệ. Thành phố cũng có chính sách khuyến khích đầu tư, ứng dụng, thuê, mua sắm sản phẩm công nghệ số do doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp trên địa bàn nghiên cứu, phát triển, làm chủ công nghệ, nhất là các sản phẩm “Make in Hanoi”.