Đẩy mạnh nuôi trồng thuỷ sản theo hướng bền vững

Mô hình nuôi thuỷ sản gắn với bảo vệ môi trường tại HTX Sản xuất, kinh doanh dịch vụ nuôi trồng thuỷ sản Xuân Hoà, xã Xuân Trường.

HTX Sản xuất, kinh doanh dịch vụ nuôi trồng thuỷ sản Xuân Hoà, xã Xuân Trường có 25 thành viên, hiện đang tiến hành nuôi các loại cá trắm đen, cá lăng, cá chép với tổng diện tích nuôi vào khoảng 25ha.

Không còn áp dụng phương pháp nuôi truyền thống, thay vào đó, HTX nuôi xây dựng ao nổi, có lót bạt xung quanh ao để chống sạt lở, xói mòn bờ ao, hạn chế chi phí cải tạo. Cùng với đó, tăng cường áp dụng máy sục khí, quạt nước tạo oxi, máy cho ăn tự động nhằm giảm công lao động và đảm bảo môi trường thuận lợi để con nuôi sinh trưởng và phát triển tốt.

Nuôi thuỷ sản với quy mô lớn, vấn đề đảm bảo môi trường ao nuôi ngay từ đầu mỗi vụ được HTX chú trọng. Với giá cả hợp lý, vôi được dùng phổ biến để cải tạo ao nuôi, ổn định độ pH trong ao, phòng bệnh cho con nuôi… Đồng thời, từ nhiều năm trở lại đây, HTX đã tiến hành ngâm ủ và sử dụng men vi sinh với tần xuất 2 lần/tháng để cải tạo môi trường nước. Hệ thống xử lý ao nuôi đảm bảo lưu thông nước tốt và tránh hiện tượng tù đọng. Quá trình thực tế cho thấy, dịch bệnh trên các loài cá giảm đáng kể, cá phát triển, cho năng suất, sản lượng cao.

Thời điểm thu hoạch cá tập trung từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau. Theo đó, năng suất năm 2025 của HTX đạt khoảng 16 -18 tấn/ha, được xuất bán cho thương lái và các chợ đầu mối, lợi nhuận khoảng 150 -200 triệu đồng/ha.

Các thành viên của HTX Sản xuất, kinh doanh dịch vụ nuôi trồng thuỷ sản Xuân Hoà, xã Xuân Trường sử dụng men vi sinh để xử lý môi trường trong nuôi trồng thuỷ sản.

Đánh giá hiệu quả nuôi thuỷ sản, ông Lê Văn Bản, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX Sản xuất, kinh doanh dịch vụ nuôi trồng thuỷ sản Xuân Hoà, xã Xuân Trường cho rằng: Để có thể duy trì quy mô, sản lượng nuôi như hiện tại, yếu tố quan trọng đó là xây dựng quy trình nuôi hiện đại, bền vững, hướng tới phát triển lâu dài.

Vì vậy, thời gian qua, HTX đã chú trọng tuyên truyền, hướng dẫn thành viên về việc nuôi theo hướng an toàn sinh học, nói không với các chất cấm trong chăn nuôi thuỷ sản. Các thành viên trong HTX cũng thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm về cách xử lý môi trường ao nuôi gắn bó chặt chẽ với việc duy trì, phục hồi hệ sinh thái.

Không chỉ các HTX mà tại các hộ gia đình nuôi riêng lẻ, việc nuôi thuỷ sản theo hướng bền vững cũng không còn là khái niệm quá xa vời.

Anh Trần Xuân Thanh, thôn Tân Tiến, xã Bình Giang cho biết, hiện gia đình có 10 mẫu ao nuôi lót bạt. Để nâng cao hiệu quả kinh tế, anh tiến hành nuôi cá koi kết hợp với các đối tượng nuôi phù hợp như tôm càng xanh trên trên cùng một diện tích.

Theo anh Thanh, khi nuôi kết hợp, việc lựa chọn thức ăn có chất lượng tốt, phù hợp với từng giai đoạn phát triển của thuỷ sản đóng vai trò vô cùng quan trọng. Đặc biệt, sẽ giúp tận dụng nguồn thức ăn thừa, quá trình xử lý môi trường hiệu quả hơn, các yếu tố môi trường nước được đảm bảo.

“Khi thức ăn thừa được quản lý tốt thì vấn đề môi trường cũng sẽ bớt rủi ro, việc xử lý nguồn nước theo đó cũng tiết kiệm được chi phí hơn. Quá trình xử lý, tôi sử dụng men vi sinh bởi những tác động tích cực tới con nuôi và môi trường, hạn chế tối đa kháng sinh, hoá chất. Vì thế, chất lượng con nuôi nâng lên. Từ mô hình nuôi cá koi kết hợp tôm càng xanh mang lại lợi nhuận khoảng 400-500 triệu đồng/năm cho gia đình.”- anh Thanh chia sẻ.

Mô hình nuôi cá koi kết hợp tôm càng xanh của anh Trần Xuân Thanh, thôn Tân Tiến, xã Bình Giang cho hiệu quả cao.

Nhằm phát huy tiềm năng, thế mạnh địa phương, hiện nay, trên địa bàn tỉnh đã phát triển các vùng nuôi thuỷ sản tập trung tại các xã như: Kim Đông, Giao Ninh, Giao Bình, Hải Thịnh, Hải Quang, Hải Tiến, Rạng Đông,…

Tại xã Giao Bình, nuôi trồng thuỷ sản đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế địa phương. Theo đó, tổng diện tích nuôi toàn xã khoảng 230ha, các mô hình nuôi thủy sản nước ngọt, nước mặn, lợ và sản xuất con giống tiếp tục duy trì ổn định. Nuôi trồng thủy sản 9 tháng đầu năm ước đạt 2.050 tấn. Để tiếp tục hoàn thành mục tiêu đề ra, địa phương, đơn vị chuyên môn đã chủ động phối hợp với Chi cục Thủy sản - Kiểm ngư tỉnh giám sát môi trường, dịch bệnh, lấy mẫu kiểm tra và hướng dẫn người dân các biện pháp xử lý môi trường nước, chăm sóc, phòng ngừa dịch bệnh, góp phần hạn chế thiệt hại và nâng cao hiệu quả nuôi trồng. Nhờ vậy, các mô hình nuôi thuỷ sản bền vững gắn với bảo vệ môi trường được người dân chú trọng thực hiện.

Ông Nguyễn Hồng Khanh, Giám đốc Công ty TNHH MTV Nông nghiệp Bạch Long, xã Giao Bình cho biết: Với 167 hộ nuôi vệ tinh, diện tích nuôi trên 205ha, con nuôi chủ lực của chúng tôi là cá trắm đen, sản lượng mỗi năm đạt 3.000-3.500 tấn. 100% các hộ thực hiện nuôi an toàn sinh học, sử dụng các chế phẩm sinh học trong quá trình nuôi, hướng tới nâng cao chất lượng, giá thành, xây dựng uy tín, thương hiệu, mở rộng thị trường tiêu thụ.

Từ thực tiễn có thể thấy, nhận thức, trình độ kỹ thuật nuôi của các tổ chức, cá nhân ngày càng được nâng lên rõ rệt. Các hình thức nuôi tiên tiến, hiện đại ngày càng phổ biến, quy mô. Nổi bật như: nuôi thâm canh và siêu thâm canh ứng dụng công nghệ cao, áp dụng theo quy trình VietGAP, hữu cơ, sử dụng công nghệ men vi sinh…

Cán bộ Chi cục Thuỷ sản - Kiểm ngư tỉnh hướng dẫn thành viên HTX Sản xuất, kinh doanh dịch vụ nuôi trồng thuỷ sản Xuân Hoà, xã Xuân Trường sử dụng hiệu quả men vi sinh trong nuôi trồng thuỷ sản.

Chia sẻ về thực trạng nuôi trồng thuỷ sản hiện nay, đồng chí Mai Đăng Nhân, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thuỷ sản - Kiểm ngư tỉnh cho biết: ngành thuỷ sản đang chịu ảnh hưởng trực tiếp của biến đổi khí hậu. Trước đây, khi nói tới biến đổi khí hậu, người dân còn rất mơ hồ, nhưng gần đây biến đổi khí hậu ngày càng thể hiện rõ, nó không còn là chu kỳ nhiều năm nữa mà đang từng ngày ảnh hưởng tới sản xuất nông nghiệp, trong đó có nuôi trồng thuỷ sản.

Trước tình hình đó, Chi cục đã phối hợp với các đơn vị liên quan chủ động nắm bắt tình hình sản xuất, triển khai các biện pháp kỹ thuật kịp thời ứng phó với diễn biến thất thường của thời tiết, chăm sóc quản lý và phòng trị bệnh cho thủy sản nuôi.

Qua thông tin tuyên truyền, các buổi tập huấn của các đơn vị chức năng trong ngành nông nghiệp thì năng lực và nhận thức của bà con đã nâng lên. Bà con đã chủ động, thay đổi các phương thức sản xuất, thích ứng với biến đổi khí hậu như: xây dựng kiên cố hạ tầng nuôi thuỷ sản, ứng dụng công nghệ mới, thân thiện môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu như: sử dụng các chế phẩm sinh học thay thế kháng sinh, hoá chất trong nuôi thuỷ sản; sử dụng hệ thống lọc nước tuần hoàn, giảm thiểu chất thải ra môi trường.

Đồng chí Mai Đăng Nhân cũng nhấn mạnh: Với mục tiêu phát triển thuỷ sản theo hướng bền vững, thời gian tới, cần tập trung vào các giải pháp như: tạo điều kiện khuyến khích thu hút các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân đầu tư vào nuôi trồng thuỷ sản, đặc biệt nâng cấp cơ sở hạ tầng nuôi trồng thuỷ sản; nghiên cứu đưa khoa học công nghệ, chuyển đổi số vào nuôi trồng thuỷ sản; chuyển các phương thức nuôi trồng thuỷ sản truyền thống sang nuôi trồng ứng dụng công nghệ cao nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Mô hình nuôi tôm công nghệ cao tại xã Kim Đông với hạ tầng đồng bộ, có thể tái sử dụng nguồn nước, giúp tiết kiệm chi phí và bảo vệ môi trường.

Thực hiện kế hoạch phát triển thuỷ sản đến năm 2030, tỉnh Ninh Bình khuyến khích hình thành các vùng nuôi trồng thuỷ trồng thuỷ sản tập trung, đa dạng, an toàn dịch bệnh, bảo vệ môi trường; liên kết với các doanh nghiệp tiêu thụ, chế biến thuỷ sản, tạo khối lượng sản phẩm lớn phục vụ chế biến, xuất khẩu và tiêu thụ nội địa. Hình thành chuỗi liên kết các đối tượng chủ lực trên địa bàn như duy trì và từng bước mở rộng các vùng nuôi ngao đạt chứng nhận ASC tạo điều kiện cho sản phẩm ngao và các sản phẩm khác xuất khẩu vào những thị trường giàu tiềm năng. Việc phát triển một số giống thủy sản đặc hữu, bản địa nhằm phục hồi, tái tạo, đa dạng sinh học, cân bằng hệ sinh thái thủy sản cũng được quan tâm triển khai.

Cùng với đó, cần tiếp tục có cơ chế, tạo điều kiện về quỹ đất, nguồn vốn vay, chuyển giao khoa học kỹ thuật,… cho các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp trong lĩnh vực nuôi trồng thuỷ sản.

Hiện nay, toàn tỉnh có trên 34.500 ha diện tích nuôi trồng thủy sản, trong đó nước ngọt trên 25.300 ha, nước mặn lợ là trên 9.150 ha. Sản lượng nuôi trồng 9 tháng đầu năm 2026 đạt trên 174.860 tấn. Vùng nước mặn lợ tiếp tục duy trì sản xuất giống các đối tượng như cua xanh, hàu, ngao, cá bống bớp…. Các trại sản xuất giống nước ngọt tiếp tục duy trì sản xuất giống các đối tượng cá koi, cá chạch, ếch, ba ba,…

Với sự quan tâm, định hướng của các ngành, các cấp, sự đổi mới trong tư duy, sản xuất của người nuôi, nuôi trồng thuỷ sản tỉnh đang có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần thúc đẩy ngành thuỷ sản phát triển ổn định, bền vững.