Đẩy mạnh phát triển robot hình người, Australia muốn bứt tốc trên trường đua trí tuệ nhân tạo

Cạnh tranh từ Trung Quốc

Các doanh nghiệp Trung Quốc được đánh giá là đang chiếm lĩnh thị phần của các công ty Mỹ và châu Âu trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) với tốc độ thậm chí còn nhanh hơn so với những gì Bắc Kinh từng làm trong các ngành ô tô, pin năng lượng Mặt trời, điện thoại, máy tính và đồ chơi. Chỉ vài năm sau khi bắt đầu phát triển mạnh trong lĩnh vực này, các công ty Trung Quốc đã sở hữu thị phần AI toàn cầu lớn hơn các doanh nghiệp Mỹ.

Sự tham gia tích cực của các doanh nghiệp Trung Quốc trong lĩnh vực phát triển robot hình người cũng đang khiến cuộc đua toàn cầu dần nóng lên. Quốc gia Đông Bắc Á cũng đang dẫn đầu thế giới về sản xuất và ứng dụng robot hình người.

Sản lượng robot hình người của Trung Quốc dự kiến đạt tới 100.000 đơn vị trong năm nay và đang tăng nhanh chóng. Các robot này đã được đưa vào những công việc lắp ráp lặp đi lặp lại trong các nhà máy, hoạt động trong kho hàng, cũng như đảm nhiệm vai trò lễ tân và trợ lý bán hàng tại khách sạn, cửa hàng.

Nước này mới đây cũng cho ra mắt thêm một mô hình AI mới mang tên Kimi K3, được đánh giá là có năng lực tương đương với những sản phẩm mới và tiên tiến nhất của Anthropic và OpenAI.

Australia chọn cách tiếp cận toàn Chính phủ đối với AI

Trước sự cạnh tranh gắt gao từ Trung Quốc mới đây, Thủ tướng Australia Anthony Albanese tuyên bố sẽ trực tiếp nắm quyền điều phối chiến lược AI của đất nước chuột túi. Australia hiện đã thành lập Viện An toàn AI, mặc dù phương án kiểm định trước khi phát hành vẫn đang được Chính phủ xem xét.

Bộ trưởng Tài chính Australia Jim Chalmers cho rằng, không nhất thiết phải lựa chọn một trong hai khi xem xét công nghệ sắp được triển khai và công nghệ đã được triển khai. Nhưng đây thực chất là một lựa chọn giữa hai phương án: Một sản phẩm được kiểm định trước khi đưa ra thị trường hoặc được kiểm định sau đó. Việc tiến hành cả hai quy trình không thực sự hợp lý. Ông cũng nhấn mạnh rằng, các mô hình quản lý cũng phải phát triển cùng với chính công nghệ.

Australia đang trở thành một trong những quốc gia đi đầu thế giới trong lĩnh vực này. Đất nước chuột túi đã ban hành Kế hoạch AI quốc gia được công bố vào tháng 12/2025, do Bộ trưởng Công nghiệp, Khoa học và Đổi mới Australia Tim Ayres cùng Trợ lý Bộ trưởng Andrew Charlton phụ trách.

Kế hoạch này được đánh giá là có tổ chức và tương đối chi tiết, đồng thời có thể trở thành mô hình tham khảo cho các quốc gia khác, tương tự như chính sách cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội của xứ sở kangaroo.

Văn phòng AI mới thuộc Bộ Thủ tướng và Nội các Australia sẽ chủ yếu phụ trách vấn đề các trung tâm dữ liệu đang phát triển nhanh chóng. Do liên quan đến quy hoạch, điện và nước, lĩnh vực này đòi hỏi sự phối hợp với chính quyền các bang và Thủ tướng sẽ đóng vai trò điều phối thông qua Nội các.

Ngoài việc kiểm soát sự phát triển nhanh chóng của các trung tâm dữ liệu, Chính phủ Australia còn triển khai 5 nhóm công việc khác do các Bộ trưởng và cơ quan chuyên môn phụ trách, bao gồm an toàn AI, an ninh quốc gia, việc làm, bản quyền và nghiên cứu.

Sự cần thiết của cách tiếp cận toàn Chính phủ trong quản lý AI càng được nhấn mạnh trong một tuyên bố mới về các rủi ro của công nghệ này. Tuyên bố được đăng trên trang web hai ngày trước bài phát biểu quan trọng của Thủ tướng Australia về AI và có chữ ký của 2.526 nhà kinh tế, nhà nghiên cứu AI, lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ và nhà hoạch định chính sách.

Tuyên bố cảnh báo rằng, AI có thể đạt được những bước tiến đột phá trong thập kỷ tới, từ đó tạo ra một cuộc chuyển đổi kinh tế có quy mô thậm chí lớn hơn Cách mạng Công nghiệp nhưng diễn ra trong thời gian ngắn hơn, vừa mở ra cơ hội nâng cao đáng kể mức sống, vừa tiềm ẩn nguy cơ mất việc làm trên diện rộng.

Vì vậy, các nhà kinh tế, giới hoạch định chính sách và lãnh đạo công nghệ cần hành động ngay để đánh giá tác động của AI, đồng thời xây dựng các cơ chế khuyến khích, hàng rào bảo vệ và thể chế phù hợp nhằm định hướng công nghệ bổ trợ cho con người và phục vụ lợi ích xã hội.

Tương lai của robot hình người

Nhà tư tưởng, tác giả và Giáo sư Lịch sử tại Đại học Hebrew ở Jerusalem, ông Yuval Noah Harari, nhận định rằng AI hiện đang bẻ khóa mã nguồn của nền văn minh nhân loại.

Ông cho rằng, mọi cơ chế kiểm soát mà con người đã xây dựng trong hàng thiên niên kỷ qua hiện đều trở nên dễ bị tổn thương, bởi hệ điều hành của chúng được cấu thành bằng ngôn ngữ, trong khi AI đang ngày càng làm chủ ngôn ngữ. Học giả này đồng thời cảnh báo rằng, AI sẽ học cách hình thành các mối quan hệ thân mật với con người.

Mặc dù AI vẫn còn tồn tại nhiều điểm yếu, giới quan sát cho rằng, cần lạc quan với triển vọng robot hình người trong tương lai.

Công ty khởi nghiệp mang tên Andromeda, có trụ sở tại South Melbourne (Australia), đang bán robot AI Abi cho các cơ sở chăm sóc người cao tuổi trên toàn thế giới, cho biết họ đang chế tạo những robot có trái tim, những người bạn đồng hành giàu sự đồng cảm, tạo ra những kết nối thực sự và biến sự cô lập thành những khoảnh khắc vui vẻ, ý nghĩa.

Rõ ràng, robot hình người sử dụng AI đặt ra một cấp độ thách thức hoàn toàn mới đối với hoạt động quản lý. Vẫn còn rất nhiều vấn đề cần được giải quyết, trong đó có những băn khoăn về mức độ mà các robot này được phép có ngoại hình và hành vi giống con người.

Theo các chuyên gia công nghệ, nếu như quyền sở hữu con người đã bị xóa bỏ tại phần lớn các quốc gia trong thế kỷ 19 thì dường như điều này đang quay trở lại, chỉ khác ở chỗ được thêm ba chữ cái: hậu tố “-oid” trong từ humanoid (hình người), qua đó biến chúng thành một sản phẩm công nghiệp, tiêu dùng được xã hội chấp nhận và có thể sản xuất trên quy mô lớn.

Trong thời gian tới, những thách thức đặt ra đối với robot hình người nói chung và AI nói riêng vẫn là một bài toán khó cần phải nhanh chóng đi tìm lời giải.