Đẩy mạnh ứng dụng bản sao số trong lĩnh vực công nghiệp năng lượng

Nâng cao hiệu quả nghiên cứu, quản lý dữ liệu

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã nêu rõ quan điểm: phát triển nhanh và bền vững, từng bước tự chủ về công nghệ, nhất là công nghệ chiến lược; ưu tiên nguồn lực quốc gia đầu tư cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

TS. Nguyễn Văn Tư, Viện trưởng VPI và TS. Nguyễn Thanh Tùng, Phó Viện trưởng, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Công nghệ VPI điều hành hội thảo.

Tại Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành danh mục công nghệ chiến lược và danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược đã xác định công nghệ số (trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bản sao số, điện toán đám mây, điện toán biên, Internet vạn vật và chuỗi khối) nằm trong danh mục công nghệ chiến lược; và nền tảng bản sao số nằm trong danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược. 

Nhằm hiện thực hóa định hướng này, Viện Dầu khí Việt Nam (VPI), đơn vị trực thuộc Petrovietnam vừa tổ chức Hội thảo chuyên đề “Bản sao số trong lĩnh vực công nghiệp năng lượng” với mục đích trao đổi, chia sẻ thông tin và đề xuất các định hướng nghiên cứu, ứng dụng bản sao số trong lĩnh vực công nghiệp năng lượng.

TS. Nguyễn Văn Tư - Viện trưởng VPI cho biết, việc nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ bản sao số giúp nâng cao hiệu quả nghiên cứu, quản lý dữ liệu và hỗ trợ ra quyết định. Đối với ngành công nghiệp năng lượng, bản sao số góp phần giảm thiểu rủi ro trong công tác tìm kiếm, thăm dò và tối ưu hóa khai thác, cho phép giám sát và tối ưu hóa vận hành các công trình nhà máy theo thời gian thực, qua đó tiết giảm chi phí.

GS.TSKH Nguyễn Xuân Thính, Đại học Kỹ thuật Dortmund (CHLB Đức) và đại diện nhóm nghiên cứu của VPI trình bày kết quả nghiên cứu tại hội thảo.

Trình bày tham luận “Công nghệ số và Bản sao số - phương pháp mô hình hóa và khả năng ứng dụng trong công nghiệp, năng lượng”, GS.TSKH Nguyễn Xuân Thính, Trưởng bộ môn quản lý và mô hình hóa thông tin không gian, Đại học Kỹ thuật Dortmund (CHLB Đức) đã chia sẻ kinh nghiệm nghiên cứu và triển khai các dự án bản sao số trong lĩnh vực đô thị thông minh.

Trên cơ sở đó, gợi mở một số hướng nghiên cứu ứng dụng bản sao số cho các lĩnh vực của ngành công nghiệp năng lượng, từ quản lý hạ tầng, hệ thống công nghiệp đến các bài toán dầu khí như bản sao số vỉa chứa, tối ưu hóa khai thác, bảo trì dự báo thiết bị…

Ông Nguyễn Danh Lam, Phó Giám đốc Trung tâm nghiên cứu tìm kiếm thăm dò và khai thác dầu khí (EPC/VPI) giới thiệu nghiên cứu xây dựng bản sao số cho trầm tích Cenozoic khu vực Đông Bắc bể Cửu Long được tiếp cận theo hướng “bản sao số tri thức”, tích hợp dữ liệu, kết quả nghiên cứu và tri thức chuyên ngành trong một môi trường số thống nhất nhằm hỗ trợ công tác tìm kiếm thăm dò dầu khí. Mục tiêu của hệ thống là giảm rủi ro, tiết kiệm thời gian, nâng cao hiệu quả khai thác dữ liệu và hỗ trợ ra quyết định trên cơ sở kế thừa các kết quả nghiên cứu đã được tích lũy qua nhiều năm.

Tiềm năng ứng dụng cao

Giới thiệu hệ thống bản sao số áp dụng cho nhà máy lọc dầu, ông Phạm Việt Hùng, Ban Công nghệ số VPI cho hay, hệ thống được phát triển theo mô hình quản lý dữ liệu vòng đời nhà máy, tích hợp dữ liệu thiết kế, mô hình 3D, dữ liệu vận hành thời gian thực, hệ thống quản lý tài sản và các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Bên cạnh chức năng quản lý dữ liệu tập trung, giải pháp còn tích hợp hệ thống phát hiện sớm rủi ro vận hành, trợ lý AI khai thác tri thức HAZOP, các mô hình bảo trì dự đoán và công cụ hỗ trợ kỹ sư trong vận hành, bảo dưỡng nhà máy.

Đại diện lãnh đạo Hội Dầu khí Việt Nam, các ban chuyên môn của Petrovietnam và các đơn vị phát biểu tại hội thảo.

Hội thảo đánh giá cao kết quả nghiên cứu bước đầu của VPI về bản sao số bể trầm tích và bản sao số nhà máy lọc dầu, nhận định các hướng nghiên cứu này có tính thực tiễn và tiềm năng ứng dụng cao, góp phần tối ưu hóa hoạt động, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và vận hành.

Bên cạnh đó, hội thảo cũng tập trung trao đổi về các giải pháp phát triển bản sao số trong lĩnh vực công nghiệp năng lượng theo lộ trình từng bước, bắt đầu từ các bài toán cụ thể, có tính khả thi và giá trị ứng dụng rõ ràng, trước khi mở rộng sang các hệ thống có quy mô và mức độ phức tạp cao hơn.

Bản sao số cần hướng tới phục vụ mô phỏng, tối ưu hóa và hỗ trợ ra quyết định trên cơ sở tích hợp dữ liệu lịch sử, dữ liệu lớn và dữ liệu vận hành thực tế. Việc phát triển bản sao số kết nối các mô hình chuyên ngành hiện có như mô hình địa chất, kiến tạo, hệ thống dầu khí, dòng chảy chất lưu, mô hình mỏ và khai thác, đồng thời ứng dụng AI/ML để nâng cao năng lực phân tích và dự báo.

Hội thảo chuyên đề “Bản sao số trong lĩnh vực công nghiệp năng lượng”.

Các chuyên gia tại hội thảo cũng nhấn mạnh vai trò nền tảng của công tác thu thập, chuẩn hóa, cập nhật và tích hợp dữ liệu. Đối với các bài toán lớn như bản sao số bể trầm tích, cần lựa chọn phạm vi và đối tượng phù hợp để triển khai thử nghiệm, từng bước hoàn thiện công nghệ, tích lũy dữ liệu và kinh nghiệm trước khi mở rộng. Việc thử nghiệm bản sao số tại các công trình, giàn khai thác cũng được đề xuất như hướng tiếp cận thực tiễn để kiểm chứng hiệu quả và khả năng nhân rộng...

TS. Nguyễn Thanh Tùng, Phó Viện trưởng VPI, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Công nghệ VPI cho rằng, kết quả nghiên cứu, thử nghiệm bước đầu của VPI về bản sao số bể trầm tích và bản sao số nhà máy lọc dầu cho thấy tiềm năng lớn của công nghệ này trong việc hình thành nền tảng tri thức số, hỗ trợ nghiên cứu, quản lý và vận hành dựa trên dữ liệu.