Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ trong trồng trọt và bảo vệ thực vật

Đến quý III/2026, diện tích sản xuất ứng dụng công nghệ cao đạt khoảng 110.700 ha, với 16 vùng trồng trọt ứng dụng công nghệ cao và khoảng 1.400 ha mô hình nông nghiệp thông minh

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Lâm Đồng, năm 2025, tổng diện tích gieo trồng toàn tỉnh đạt 1.048.663 ha, giá trị sản phẩm bình quân trên 1 ha đất trồng trọt ước đạt 195 triệu đồng.

Đến quý III/2026, diện tích sản xuất ứng dụng công nghệ cao đạt khoảng 110.700 ha, với 16 vùng trồng trọt ứng dụng công nghệ cao và khoảng 1.400 ha mô hình nông nghiệp thông minh. Đây là nền tảng quan trọng để địa phương tiếp tục đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị nông sản.

Trong lĩnh vực giống cây trồng, toàn tỉnh có 1.082 cơ sở, với năng lực cung ứng hơn 2,1 tỷ cây giống mỗi năm. Lâm Đồng có thế mạnh về nuôi cấy mô và nhân giống sạch bệnh, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, nâng cao chất lượng cây trồng và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Cùng với đó, diện tích được chứng nhận sản xuất an toàn, bền vững đạt hơn 153.000 ha. Toàn tỉnh có 963 mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu, với tổng diện tích 39.363,3 ha và 338 mã số cơ sở đóng gói xuất khẩu. Những kết quả này góp phần nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản.

Tuy nhiên, quá trình ứng dụng khoa học, công nghệ trong trồng trọt và bảo vệ thực vật vẫn còn những hạn chế. Mức độ ứng dụng công nghệ chưa đồng đều giữa các vùng; việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật tại một số nơi còn cao. Dữ liệu về sản xuất và vùng trồng còn phân tán, trong khi các mô hình nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn và giảm phát thải chưa được nhân rộng.

Bên cạnh đó, năng lực vận hành công nghệ và tiếp nhận, ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học của một bộ phận cán bộ kỹ thuật, hợp tác xã và người sản xuất còn hạn chế. Đây là những vấn đề cần được tập trung tháo gỡ để nâng cao hiệu quả chuyển đổi số và phát triển nông nghiệp bền vững.

Để phát huy tiềm năng, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Lâm Đồng đề xuất ưu tiên nghiên cứu, chọn tạo, phục tráng và nhân nhanh các giống cây trồng sạch bệnh, có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ phát hiện mầm bệnh, phát triển chế phẩm vi sinh, thiên địch và nấm đối kháng nhằm giảm phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật hóa học.

Một trong những định hướng đáng chú ý là thí điểm ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), cảm biến và công nghệ viễn thám trong giám sát, dự báo sinh vật gây hại, quản lý tưới nước và dinh dưỡng cây trồng. Các giải pháp này hướng đến sử dụng hợp lý vật tư nông nghiệp, tiết kiệm chi phí sản xuất, hạn chế tác động đến môi trường và bảo đảm an toàn nông sản.

Cùng với ứng dụng công nghệ tại đồng ruộng, việc chuẩn hóa và kết nối dữ liệu về vùng trồng, cơ sở giống, mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói cũng được xác định là nhiệm vụ quan trọng. Tỉnh cần hỗ trợ người sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp triển khai nhật ký sản xuất điện tử, truy xuất nguồn gốc, từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường xuất khẩu, trong đó có các yêu cầu liên quan đến Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) đối với cà phê.

Ở khâu sau thu hoạch, Chi cục đề xuất nghiên cứu công nghệ xử lý phụ phẩm cây trồng thành phân hữu cơ, giá thể và than sinh học; ứng dụng công nghệ bảo quản, chế biến sau thu hoạch để giảm tổn thất và gia tăng giá trị sản phẩm. Đồng thời, khuyến khích triển khai các mô hình sản xuất giảm phát thải, hạn chế sử dụng nhựa trong nông nghiệp và tăng cường thu gom, xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng.

Để các giải pháp khoa học, công nghệ thực sự đi vào sản xuất, Chi cục kiến nghị ưu tiên đặt hàng các nhiệm vụ khoa học và công nghệ có địa chỉ ứng dụng cụ thể, có doanh nghiệp hoặc hợp tác xã tham gia ngay từ đầu. Mỗi nhiệm vụ cần xác định rõ sản phẩm đầu ra, chỉ tiêu đánh giá hiệu quả và kế hoạch chuyển giao, nhân rộng sau khi hoàn thành.

Song song đó, công tác đào tạo, tập huấn cần được tăng cường cho cán bộ kỹ thuật, cán bộ cấp xã, hợp tác xã và người trực tiếp sản xuất, giúp nâng cao khả năng tiếp nhận, vận hành và làm chủ công nghệ.

Việc gắn nghiên cứu khoa học với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp, hợp tác xã và người trồng trọt sẽ là hướng đi quan trọng để Lâm Đồng khai thác hiệu quả tiềm năng nông nghiệp, nâng cao chất lượng nông sản, tăng sức cạnh tranh trên thị trường và thúc đẩy chuyển đổi sang nền nông nghiệp xanh, hiện đại, bền vững./.