Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, đổi mới sáng tạo nâng cao chất lượng, giá trị của sản phẩm trà

Chuẩn hóa vùng nguyên liệu tạo tiền đề phát triển thương hiệu. (Ảnh: NAM ANH)

Chuẩn hóa, số hóa từ vùng nguyên liệu

Trà Shan Tuyết cổ thụ là di sản quý giá, có giá trị kinh tế cao, nhưng phân bố rải rác trên núi cao và rất khó quản lý. Sản xuất nông hộ vẫn chiếm tỷ trọng chủ yếu, quy mô nhỏ lẻ, phân tán; liên kết giữa nông dân, các hợp tác xã và doanh nghiệp chưa chặt chẽ; chất lượng nguyên liệu giữa các vùng, thậm chí trong cùng một vùng, còn chênh lệch. Khi chất lượng thiếu đồng đều, việc chế biến sâu, xây dựng thương hiệu bền vững, mở rộng thị trường và gia tăng giá trị sẽ gặp nhiều trở ngại. Bài toán đặt ra đó là cần sự đồng bộ, chuẩn hóa ngay từ vùng nguyên liệu, bảo đảm minh bạch từ nguồn gốc xuất xứ.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Tạ Thị Thảo, nguyên Trưởng bộ môn Hóa phân tích, Khoa Hóa học, Trường đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, truy xuất nguồn gốc là một yêu cầu bắt buộc, đặc biệt là khi chúng ta tham gia vào hệ thống thương mại toàn cầu. "Hiện nay với Nghị quyết 57, chúng ta cũng đang bắt đầu chú trọng chuyển đổi, quản lý các sản phẩm nông nghiệp, các sản phẩm chế biến trên nền tảng số. Trong thời gian sắp tới đây, các sản phẩm nông nghiệp ở Việt Nam chúng ta sẽ cần phải bảo đảm nguồn gốc có hồ sơ minh bạch. Và đó cũng là yêu cầu bắt buộc khi chúng ta gia nhập các thị trường khó tính như EU, Nhật Bản”, bà Thảo cho hay.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Tạ Thị Thảo chia sẻ, truy xuất nguồn gốc là một yêu cầu bắt buộc, khi tham gia vào hệ thống thương mại toàn cầu.

Khi chúng ta xây dựng hệ thống nền tảng số quản trị quốc gia, doanh nghiệp sẽ tích hợp các thông tin của quá trình canh tác, chế biến, sản xuất sản phẩm của mình lên hệ thống nền tảng số đó. Trong quá trình, cần phải có một sự phối hợp đồng bộ từ hồ sơ của các vùng nguyên liệu, quy trình canh tác theo đúng chỉ định đã đăng ký, nhật ký canh tác do các cơ sở sản xuất ghi chép và được tiến hành kiểm tra bài bản. Do đó đòi hỏi các doanh nghiệp phải thực sự vào cuộc.

Công ty Vườn Táo Cổ hiện đang canh tác nguồn nguyên liệu trên diện tích 500ha với các loại trà xanh và Trà Shan Tuyết. Ngay từ khi bắt tay vào nghiên cứu các sản phẩm bào chế từ trà, nghệ nhân trà Lê Hoa, Giám đốc Công ty Vườn Táo Cổ đã xác định được tầm quan trọng của việc chuẩn hóa nguồn nguyên liệu. Công ty đã tiến hành xin cấp phép chứng nhận di sản đối với những gốc trà Shan Tuyết cổ thụ trong vùng nguyên liệu của mình. Điều này tạo tiền đề quan trọng để tạo nên một thương hiệu với các sản phẩm gắn liền với kinh tế xanh, an toàn, chất lượng.

Nghệ nhân Lê Hoa chia sẻ về hàm lượng Polyphenon trong cao trà có nhiều lợi ích cho sức khỏe.

"Vùng nguyên liệu trà Shan Tuyết của chúng tôi đã được Cục Di sản chứng nhận là vùng nguyên liệu di sản. Mỗi sản phẩm khi ra thị trường, đi vào đời sống của nhân dân đều sạch và an toàn. Chúng tôi cũng mong muốn các ban, ngành hỗ trợ để triển khai việc truy xuất nguồn gốc của vùng nguyên liệu được đồng bộ để khi chỉ cần quét mã QR tất cả thông tin về vùng trồng nguyên liệu đều hiển thị. Qua đó xác minh tính minh bạch của nguồn gốc xuất xứ sản phẩm, tiếp cận thị trường quốc tế, khẳng định uy tín thương hiệu trà Việt Nam", nghệ nhân Lê Hoa chia sẻ.

Việt Nam có rất nhiều lợi thế về sự trù phú của thảm thực vật và tài nguyên nông nghiệp. Tuy nhiên, nguồn gốc xuất xứ vẫn luôn là mối e ngại của nhiều thị trường khó tính, bởi đây là yếu tố tác động đầu tiên đến chất lượng một sản phẩm.

Việc bảo đảm an toàn chất lượng qua truy xuất nguồn gốc hiệu quả trên hạ tầng số hóa sẽ giúp chúng ta định hình trong quản lý, kiểm soát chất lượng sản phẩm và nâng cao giá trị thương hiệu.

Ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, nâng cao giá trị trà hướng tới chinh phục thị trường khó tính

Không chỉ dừng lại ở bảo tồn vùng nguyên liệu, Nghị quyết 57 còn đặt ra yêu cầu đổi mới hoạt động sản xuất, chế biến và thương mại hóa sản phẩm. Đây là cơ hội để doanh nghiệp trà chuyển từ khai thác nguyên liệu thô sang phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường.

Tiến sĩ Bùi Hữu Dược nhấn mạnh đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57 là cơ hội mới với doanh nghiệp trà.

Tiến sĩ Bùi Hữu Dược, nguyên Vụ trưởng Vụ Phật giáo, Ban Tôn giáo Chính phủ, Giảng viên cao cấp Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng: "Nghị quyết vừa là tôn trọng, vừa là khuyến khích đổi mới sáng tạo, có nghĩa là chấp nhận sự thay đổi cái cũ để tìm được cái mới mang lại giá trị và hiệu quả kinh tế cao hơn cho nhu cầu sử dụng của con người, cho đời sống xã hội. Chính sự sáng tạo đó tạo cơ hội cho rất nhiều những doanh nghiệp nói chung, trong đó có các doanh nghiệp trà nói riêng”.

Tiến sĩ Dược chia sẻ, từ một lá trà, chúng ta không chỉ giới hạn trong việc chỉ uống trà theo phương pháp truyền thống thông thường, mà có thể điều chế ra những sản phẩm từ trà một cách phong phú hơn. "Thí dụ như cao trà, tôi cho rằng sử dụng rất tiện lợi, dễ mang đi mọi nơi, và hạn sử dụng thì rất lâu. Việc các sản phẩm mới từ trà được nghiên cứu và sản xuất cho thấy, sức mạnh của sự sáng tạo đổi mới khi được khuyến khích, có thể đem đến những kết quả tốt đẹp", Tiến sĩ Dược nhấn mạnh thêm.

Thực tế, xu hướng chế biến sâu đang mở ra những hướng phát triển mới cho ngành trà. Tuy nhiên, cùng với cơ hội là áp lực cạnh tranh. Doanh nghiệp không chỉ cần đổi mới sản phẩm mà còn phải làm chủ công nghệ, khoa học kỹ thuật và các nền tảng truyền thông.

Tinh thể cao trà Mục Nhan, một sản phẩm được đổi mới thay cho các sản phẩm trà sấy thông thường, mang lại giá trị hiệu quả cao.

Nghệ nhân Lê Hoa chia sẻ: "Từ việc chuẩn hóa vùng nguyên liệu kết hợp ứng dụng công nghệ tiên tiến, chúng ta có thể chế biến ra các sản phẩm với giá thành cao hơn, mang lại hiệu quả kinh tế hơn, như sản phẩm cao trà Mục Nhan của chúng tôi. Với việc sử dụng cao trà, chúng ta có thể mang đi đâu cũng sử dụng được bằng việc uống hay ngậm, tiện lợi hơn mà vẫn bảo đảm hàm lượng đậm đặc của trà. Dù là đối với cải thiện sức khỏe hay để cảm nhận hương vị trà theo đam mê thì cũng dễ dàng hơn rất nhiều. Đây cũng là cách mà chúng tôi đổi mới để tận dụng được hết công năng, sản lượng mà vùng nguyên liệu của chúng tôi khai thác được".

Nghị quyết 57-NQ/TW không chỉ mở ra cơ hội ứng dụng công nghệ trong sản xuất trà mà còn tạo động lực thay đổi phương thức quản lý, bảo tồn và khai thác tài nguyên bản địa. Khi vùng nguyên liệu được chuẩn hóa, quy trình sản xuất được kiểm soát và sản phẩm có nguồn gốc minh bạch, trà Việt Nam sẽ có thêm nền tảng để nâng cao giá trị, khẳng định thương hiệu và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.