Đẩy mạnh xử lý hàng hóa vi phạm sở hữu trí tuệ

Trong bối cảnh thị trường phát triển nhanh, thương mại điện tử bùng nổ, việc tăng cường phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm hàng hóa vi phạm sở hữu trí tuệ là yêu cầu cấp thiết để xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng.

Vi phạm ngày càng tinh vi

Mới đây, lực lượng hải quan tại Cảng Cát Lái, TP Hồ Chí Minh đã phát hiện, tạm giữ hơn 20.000 sản phẩm có dấu hiệu vi phạm quyền sở hữu trí tuệ và mỹ phẩm hết hạn sử dụng nhập khẩu từ nước ngoài. Trong số hàng hóa này có nhiều sản phẩm mang nhãn hiệu nổi tiếng, song không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp pháp. Vụ việc cho thấy các đối tượng không chỉ lợi dụng nhu cầu tiêu dùng cao mà còn tìm cách đưa hàng hóa vi phạm vào thị trường thông qua hoạt động nhập khẩu, vận chuyển, phân phối với thủ đoạn ngày càng khó nhận diện.

Không chỉ ở cửa khẩu, trên thị trường nội địa, lực lượng chức năng cũng liên tiếp phát hiện nhiều vụ kinh doanh hàng hóa giả mạo nhãn hiệu. Những sản phẩm này nếu không bị phát hiện kịp thời sẽ được đưa ra thị trường, đánh lừa người tiêu dùng bằng hình thức bên ngoài gần giống hàng chính hãng nhưng chất lượng không được kiểm soát.

Thực tế cho thấy, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hiện không còn xuất hiện đơn lẻ ở các chợ truyền thống, cửa hàng nhỏ lẻ mà đã chuyển dịch mạnh lên môi trường số. Các đối tượng lợi dụng mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, livestream bán hàng, dịch vụ chuyển phát nhanh để quảng cáo, chốt đơn và giao hàng. Có trường hợp hàng vi phạm được chia nhỏ, thay đổi bao bì, gắn nhãn mác sau khi vận chuyển hoặc sử dụng nhiều tài khoản ảo để né tránh kiểm tra. Chính sự linh hoạt của phương thức kinh doanh mới khiến công tác kiểm tra, xử lý gặp không ít khó khăn.

Lực lượng Quản lý thị trường Quảng Trị thu giữ hàng trăm sản phẩm giầy, dép có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Ảnh: Chi cục QLTT Quảng Trị

Cần sự vào cuộc đồng bộ

Trao đổi với chúng tôi, chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh cho rằng, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ là một trong những yêu cầu quan trọng trong quá trình xây dựng nền kinh tế thị trường hiện đại và hội nhập. Theo ông, khi quyền sở hữu trí tuệ được tôn trọng, doanh nghiệp mới yên tâm đầu tư vào sáng tạo, xây dựng thương hiệu và nâng cao chất lượng sản phẩm. Ngược lại, nếu hàng giả, hàng nhái tồn tại tràn lan, doanh nghiệp chân chính sẽ bị thiệt hại, người tiêu dùng bị ảnh hưởng, còn thị trường mất đi tính công bằng.

“Muốn chống vi phạm sở hữu trí tuệ hiệu quả, cần có cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đồng thời tạo điều kiện để các chủ thể quyền đăng ký, bảo vệ và thực thi quyền của mình một cách thuận lợi. Việc xử lý không thể chỉ dừng ở thu giữ hàng hóa mà phải làm rõ đường dây, nguồn cung, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan”, ông Đinh Trọng Thịnh nhấn mạnh.

Đại diện Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương cho biết, thời gian qua, lực lượng quản lý thị trường đã tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường nội địa; chủ động phối hợp với các lực lượng chức năng, doanh nghiệp và chủ sở hữu nhãn hiệu để phát hiện, xử lý nhiều vụ việc liên quan đến hàng giả, hàng nhái, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Một số vụ việc có dấu hiệu nghiêm trọng đã được chuyển cơ quan điều tra xem xét, xử lý hình sự theo quy định.

Tuy nhiên, để cuộc đấu tranh với hàng giả, hàng nhái đạt hiệu quả bền vững, không thể chỉ trông chờ vào lực lượng chức năng. Doanh nghiệp cần chủ động đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, cung cấp thông tin nhận diện hàng thật, hàng giả, phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý khi phát hiện dấu hiệu vi phạm. Các sàn thương mại điện tử, nền tảng mạng xã hội cũng phải nâng cao trách nhiệm trong kiểm soát gian hàng, tài khoản bán hàng, kịp thời gỡ bỏ sản phẩm vi phạm, không để môi trường số trở thành nơi tiếp tay cho hàng giả.

Về phía người tiêu dùng, cần hình thành thói quen mua sắm có trách nhiệm: Lựa chọn địa chỉ uy tín, kiểm tra kỹ nguồn gốc sản phẩm, hóa đơn, tem nhãn, không ham rẻ đối với những mặt hàng có dấu hiệu bất thường. Khi phát hiện hàng hóa nghi giả mạo, người dân cần phản ánh tới cơ quan chức năng hoặc chủ sở hữu nhãn hiệu để kịp thời xử lý.